จัดสรรงบลดเหลื่อมล้ำ

โดย...ทีมข่าวการเมือง

การกระจายอำนาจการปกครอง เป็นประเด็นที่ถูกพูดถึงในเวทีการปฏิรูปหลายแห่ง รวมถึงเวที กปปส.ที่เสนอถึงขั้นให้ยกเลิกการปกครองส่วนภูมิภาค

สิ่งที่ผูกมากับการกระจายอำนาจก็คือการกระจายงบประมาณ ซึ่งหากยังไม่เป็นธรรมพอ ความเหลื่อมล้ำก็ยิ่งเพิ่มขึ้น

คณะกรรมการปฏิรูป (คปร.) ที่มี อานันท์ ปันยารชุน เป็นประธาน เคยสรุปว่าการจัดสรรงบทุกวันนี้ทำตามคำขอของหน่วยงานราชการเท่านั้น ไม่ได้คำนึงถึงความต้องการประชาชน

คปร.ยังพบอีกว่า จังหวัดที่ดัชนีความก้าวหน้าอยู่ในระดับต่ำ กลับได้รับการจัดสรรงบลงทุนน้อยกว่าจังหวัดที่ดัชนีความก้าวหน้าสูง โดยหากจัดสรรรูปแบบนี้ต่อไปก็ลดความเหลื่อมล้ำไม่ได้ ดังนั้น ควรปรับให้งบลงไปสู่พื้นที่โดยตรงมากขึ้น และจัดสรรงบให้แปรผกผันกับระดับการพัฒนา

ทั้งนี้ คปร.เสนอให้แยกหมวดงบประมาณออกเป็นงบที่มีหน่วยงานราชการเป็นฐาน กับงบประมาณจังหวัด โดยเรียกงบประมาณส่วนนี้ว่า “งบเพื่อลดความเหลื่อมล้ำ”

ขณะเดียวกัน ให้ระบุหน่วยราชการที่ภารกิจทั้งหมดหรือส่วนใหญ่อยู่ที่ส่วนกลาง และหน่วยที่มีภารกิจในพื้นที่ โดยให้งบรายจ่ายประจำยังคงอยู่กับส่วนกลาง ส่วนงบลงทุนให้จัดสรรตรงไปยังจังหวัด โดยกำหนดวงเงินงบประมาณระดับจังหวัดที่ 5% ของงบประมาณทั้งหมด

ทั้งนี้ กระบวนการจัดสรรงบประมาณจังหวัด ใช้เกณฑ์ 4 ข้อ คือ 1.จำนวนประชากร จังหวัดที่ประชากรมากจะได้รับงบประมาณมาก 2.รายได้เฉลี่ยต่อครัวเรือนต่อปี จังหวัดที่รายได้เฉลี่ยต่อครัวเรือนน้อยจะได้รับงบประมาณมาก

3.สัดส่วนคนจน จังหวัดที่สัดส่วนคนจนมาก จะได้รับจัดสรรงบประมาณเพื่อลดความเหลื่อมล้ำมาก และ 4.ดัชนีความก้าวหน้าของคน จังหวัดที่ดัชนีความก้าวหน้าของคนต่ำ จะได้รับงบเพื่อลดความเหลื่อมล้ำมาก โดยทั้ง 4 ข้อ ให้น้ำหนักเท่ากันที่ 25%

หากใช้เกณฑ์ดังกล่าว จังหวัดที่ได้รับจัดสรรงบประมาณมากที่สุดคือ แม่ฮ่องสอน ได้รับงบ 3,764 ล้านบาท ต่ำสุดคือ ภูเก็ต ได้รับงบ 561 ล้านบาท และเมื่อเทียบเป็นงบประมาณเพื่อลดความเหลื่อมล้ำต่อหัว คือ แม่ฮ่องสอน ได้รับจัดสรรงบมากที่สุด 1.4 หมื่นบาท/คน ส่วนกรุงเทพมหานคร ได้รับน้อยที่สุดที่ 472 บาท/คน

นอกจากนี้ หากนำวิธีจัดสรรงบเพื่อลดความเหลื่อมล้ำมาเทียบกับระดับการพัฒนาตามดัชนีความก้าวหน้าของคน พบว่า จังหวัดที่มีดัชนีความก้าวหน้าของคนในระดับสูงมาก จะได้รับจัดสรรงบ 982 บาท/คน ส่วนจังหวัดที่ดัชนีความก้าวหน้าในระดับต่ำมากจะได้รับการจัดสรรงบ 1,907 บาท/คน

สรุปส่งท้าย คปร.ยังเสนอให้ตั้งคณะกรรมการบริหารแผนเพื่อลดความเหลื่อมล้ำในแต่ละจังหวัด และเสนอให้ยกร่างระเบียบกองทุนเพื่อลดความเหลื่อมล้ำระดับจังหวัด รวมถึงตั้งสมัชชาปฏิรูปจังหวัดเพื่อให้หน่วยราชการ องค์กรปกครองท้องถิ่น สถาบันการศึกษา ธุรกิจเอกชน และภาคประชาสังคมร่วมกันพิจารณางบประมาณอีกด้วย