ผลิตก๊าซฯจากยางพารา

สัปดาห์นี้มีโครงการผลิตก๊าซชีวภาพอีกรูปแบบหนึ่ง ที่สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) ร่วมกับมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ จัดทำขึ้น โดยเลือกอุตสาหกรรมผลิตยางพารามาเป็นต้นเรื่อง เนื่องจากเป็นกิจการที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจไทย มียอดการส่งออกเป็นอันดับ 1 ของโลก โดยร้อยละ 90 เป็นยางดิบแปรรูป ได้แก่ ยางแผ่นรมควัน ยางแท่ง น้ำยางข้น และยางอื่นๆ

ทั้งนี้ พบว่าขั้นตอนการผลิตยางพารา โดยเฉพาะยางแผ่นรมควันนั้นก่อให้เกิดมลพิษอินทรีย์ทางน้ำในปริมาณมาก และจากจำนวนสหกรณ์ยางแผ่นรมควันที่มีประมาณ 400 แห่งทั่วประเทศ กำลังผลิตรวม 2-3 แสนตันต่อปี ก่อให้เกิดน้ำเสียถึง 1.2 ล้านลูกบาศก์เมตร (ลบ.ม.) ต่อปี

อย่างไรก็ตาม แม้ว่าโรงผลิตยางแผ่นรมควันจะมีระบบบำบัดน้ำเสีย แต่ก็ไม่สามารถจัดการมลพิษทางน้ำและอากาศได้อย่างมีประสิทธิภาพพอ ขณะเดียวกันยังเกิดปัญหาการร้องเรียนจากชุมชนอยู่บ่อยครั้ง

ปัญหาที่เกิดขึ้นจึงเป็นที่มาของความร่วมมือระหว่างสองสถาบัน โดย สนพ.ได้อนุมัติงบจากกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน 13.13 ล้านบาท ให้มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ดำเนิน “โครงการส่งเสริมสาธิตการผลิตก๊าซชีวภาพในสหกรณ์กองทุนสวนยางระยะที่ 1” เพื่อส่งเสริมให้มีการนำระบบเทคโนโลยีก๊าซชีวภาพไปใช้ในการจัดการน้ำเสีย

โดยจะก่อให้เกิดพลังงานทดแทนและลดปัญหาสิ่งแวดล้อม ขณะนี้มีกลุ่มสหกรณ์ยางแผ่นรมควันเข้าร่วมโครงการรวม 10 แห่ง ตั้งเป้าผลิตก๊าซชีวภาพได้ประมาณ 105,000 ลบ.ม.ต่อปี จากน้ำเสียที่เกิดจากกระบวนการทำยางแผ่นรมควัน 5 ล้านกิโลกรัม (กก.) ต่อปี

เสมอใจ ศุขสุเมฆ ผู้อำนวยการ สนพ. กล่าวว่า “สหกรณ์ที่เข้าร่วมโครงการจะได้รับเงินสนับสนุนค่าลงทุนก่อสร้างระบบผลิตก๊าซชีวภาพในอัตราไม่เกิน1.10 บาทต่อ กก.ของกำลังการผลิต เป็นโครงการนำร่องที่ช่วยส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้และตระหนักถึงคุณค่าของพลังงานทดแทนให้กับกลุ่มเกษตรกรและกลุ่มสหกรณ์ยางพารา รวมถึงเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ของชุมชนในอนาคตได้อีกด้วย

ด้าน รศ.ดร.สุเมธ ไชยประพัทธ์ หัวหน้าโครงการส่งเสริมสาธิตการผลิตก๊าซชีวภาพในสหกรณ์กองทุนสวนยางระยะที่ 1 กล่าวว่า จากผลศึกษาและวิจัยของมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ พบว่า การทดลองติดตั้งระบบก๊าซชีวภาพในสหกรณ์กองทุนสวนยางบ้านเก่าร้าง จ.สงขลา ได้ผลเป็นที่น่าพอใจ สามารถกำจัดกลิ่นเหม็น และได้ก๊าซชีวภาพมาใช้เป็นพลังงานทดแทนไม้ฟืนเพื่อรมยางแผ่น ทำให้ลดต้นทุนการผลิตได้ร้อยละ 20-30 ในรอบรมควันต่อห้อง และยังช่วยเพิ่มศักยภาพการแข่งขันด้านราคาอย่างมีประสิทธิภาพให้กับเกษตรกรยางพาราไทยอีกด้วย

อย่างไรก็ตาม แนวคิดการแปลงสภาพของเสียไม่ว่าจะอุตสาหกรรมประเภทใดเพื่อผลิตเป็นก๊าซชีวภาพถือเป็นการส่งเสริมการใช้พลังงานทดแทน ลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงจากฟอสซิล และยังเป็นการลดปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นอยู่รอบๆ ตัวด้วยอีกทางหนึ่ง ซึ่งที่ผ่านมา สนพ.ได้เริ่มทดลองการผลิตก๊าซชีวภาพจากของเสียจากโรงงานอุตสาหกรรมหลากหลายประเภท รวมถึงการผลิตก๊าซชีวภาพจากเศษอาหารขยะอินทรีย์ เป็นต้น