จับตาวิกฤตหนี้สหรัฐฉุดเศรษฐกิจชะงักไตรมาส 4

โดย...นันทิยา วรเพชรายุทธ

หลังจากผ่านพ้นการประชุมของธนาคารกลางสหรัฐ (เฟด) ไปแล้วอย่างระทึก ทั่วโลกก็ต้องกลับมาลุ้นกันอีกครั้งในสัปดาห์นี้ที่เดิมในสหรัฐ กับการประชุมสภาคองเกรสเพื่อผ่านร่างกฎหมายงบประมาณและกฎหมายขยายเพดานหนี้ 16.7 ล้านล้านเหรียญสหรัฐ ออกไป

ทว่า ที่ต่างออกไปจากครั้งก่อนก็คือ การอภิปรายเรื่องดังกล่าวที่กำลังสุ่มเสี่ยงว่าไม่สามารถผ่านได้ทันก่อนเริ่มปีงบประมาณใหม่ในวันที่ 1 ต.ค. จนอาจทำให้เกิดภาวะ “ชัตดาวน์” หรือการที่หน่วยงานภาครัฐต้องประสบภาวะชอร์ตไม่สามารถเบิกจ่ายงบประมาณได้นั้น จะไม่ได้ส่งผลกระทบหลักๆ แค่ตลาดทุนเหมือนกับกรณีของเฟด

หายนะที่จะตามมา จะเป็นการสร้างหายนะทางเศรษฐกิจมหาศาลกับ “ภาคเศรษฐกิจที่แท้จริง” ของอเมริกา ชนิดที่อาจฉุดรั้งการเติบโตของจีดีพีสหรัฐลง 1.4% ในไตรมาส 4 จนกระทบต่อเป็นลูกโซ่ไปยังเศรษฐกิจโลก หนักหนาไม่แพ้ภาวะทุนไหลออกที่เกิดขึ้นจากเฟดมาแล้ว

เพราะร่างงบประมาณและร่างกฎหมายขยายเพดานหนี้ก็คือ กฎหมายชี้เป็นชี้ตายชาวอเมริกันนับล้านคน โดยเฉพาะลูกจ้างของรัฐและบริษัทจัดซื้อจัดจ้างกับภาครัฐ ว่าจะมีเงินเดือนเข้ากระเป๋าหรือไม่ หากคองเกรสไม่สามารถตกลงกันได้ หน่วยงานหลายแห่งทั่วประเทศจะไม่สามารถเบิกจ่ายงบเพื่อจ่ายเงินเดือนหรือชำระหนี้ได้ ขณะที่โครงการจัดซื้อจัดจ้างต่างๆ ก็จะไม่ได้รับการชำระเงินและต้องยุติโครงการลงชั่วคราว

กระทรวงมหาดไทยสหรัฐนั้นเคยเปิดเผยก่อนหน้านี้ว่า ภาวะชัตดาวน์อาจทำให้ทางกระทรวงต้องพักงานเจ้าหน้าที่รัฐชั่วคราวถึง 76% จนกว่าจะมีเงินจ่ายเลยทีเดียว

เท่ากับว่าเจ้าหน้าที่รัฐนับแสนหรือนับล้านคน รวมไปถึงบริษัทเอกชนจำนวนมาก จะต้องประสบกับภาวะขาดสภาพคล่องชั่วคราว โดยจะส่งผลต่อความ เชื่อมั่นและกระทบไปยังการบริโภค รวมถึงการลงทุนในสหรัฐซึ่งเป็นเขตเศรษฐกิจอันดับ 1 ของโลกตามมา ซึ่งความเลวร้ายของภาวะดังกล่าวนี้ขึ้นอยู่กับว่า ภาวะชัตดาวน์จะมีขึ้นนานเท่าใด

จากการคาดการณ์ของ มาร์ก แซนดี นักวิเคราะห์จากบริษัท มูดีส์ อนาไลติกส์ ระบุว่า หากภาวะไร้ทางออกเกิดขึ้นนาน 1 สัปดาห์ จะฉุดผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (จีดีพี) ให้ดิ่งลงถึง 1.4% ต่อไตรมาสเลยทีเดียว โดยมีความรุนแรงยิ่งกว่าเมื่อครั้งที่รัฐบาลสหรัฐเคยประสบภาวะชัตดาวน์มาก่อนหน้านี้ 5 วัน ในปี 2538 และอีก 21 วัน ในปี 2539

เหตุที่ปัญหาชัตดาวน์ในปี 2556 นี้จะมีความรุนแรงยิ่งกว่าครั้งที่ผ่านๆ มาก็คือ ภาวะดังกล่าวเริ่มต้นขึ้นตั้งแต่ปีงบประมาณใหม่ และยังเกิดขึ้นในช่วงที่เศรษฐกิจสหรัฐยังคงอ่อนแอต่อเนื่องมาตั้งแต่วิกฤตการณ์ภาคการเงินในปี 2551 อีกด้วย การที่เจ้าหน้าที่รัฐและบริษัทเอกชนหลายแห่งไม่ได้รับเงินหรือไม่สามารถเดินหน้าโครงการต่างๆ ได้ จะส่งผลกระทบเป็นวงกว้างต่อการจับจ่ายของผู้บริโภคและการลงทุนในประเทศตามมา

ขณะที่ โมฮัมเหม็ด เอล เอเรียน ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของกองทุน ตราสารหนี้พิมโก เปิดเผยกับซีเอ็นเอ็น มันนี่ ว่า ภาวะชัตดาวน์จะส่งผลเสียต่อเศรษฐกิจสหรัฐอย่างมหาศาล โดยเฉพาะปัญหาด้านความเชื่อมั่น เพราะจะทำให้ภาคเอกชนไม่กล้าวางแผนลงทุนใหม่ๆ นอกจากนี้ยังส่งผลกระทบต่อเนื่องไปยังเฟด ซึ่งกำลังอยู่ระหว่างการตัดสินใจชะลอมาตรการคิวอี และกำหนดทิศทางการเงินในอนาคต ซึ่งล้วนแล้วแต่ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจโลกทั้งการค้าและตลาดทุนตามไปด้วย

หากพิจารณาดูสถานการณ์ ณ เวลานี้ ต้องยอมรับว่า มีความเป็นไปได้สูงกว่าทุกครั้งที่สหรัฐจะเผชิญภาวะชัตดาวน์ขึ้นมา เนื่องจากฝ่ายค้านพรรครีพับลิกันแสดงออกอย่างชัดเจนว่า ไม่เอากฎหมายปฏิรูประบบหลักประกันสุขภาพ (โอบามาแคร์) ซึ่งกำลังจะเริ่มมีผลบังคับใช้ในวันที่ 1 ต.ค.นี้เช่นกัน และได้ประกาศอย่างชัดเจนว่า ถ้าจะให้ฝ่ายค้านโหวตผ่านร่างงบประมาณและการขึ้นเพดานหนี้ รัฐบาลต้องยอมยกกฎหมายโอบามาแคร์ออกไปแทน

ทว่า ทางฝ่ายรัฐบาลที่นำโดยประธานา ธิบดี บารัก โอบามา ก็แสดงจุดยืนชัดเจนไม่ต่างกันว่า จะไม่มีการเจรจาเรื่องโอบามาแคร์เด็ดขาดเช่นกัน ซึ่งทำให้ทุกฝ่ายต่างเป็นกังวลว่า สภาคองเกรสจะไม่สามารถถกร่างงบประมาณร่วมกันได้

ทางออกเพียงหนึ่งเดียวที่เหลืออยู่ก็คือ การออกกฎหมายพิเศษเพื่อหลีกเลี่ยงภาวะชัตดาวน์ ซึ่ง จาค็อบ ลิว รัฐมนตรีคลังสหรัฐ เคยเปรยถึงคร่าวๆ มาแล้วก่อนหน้านี้ และสหรัฐก็เคยใช้วิธีดังกล่าวมาแล้วระหว่างที่ยังไม่สามารถผ่านกฎหมายขึ้นเพดานหนี้ได้ เช่น การประกาศใช้กฎหมายตัดลดรายจ่ายอัตโนมัติ (ซีเควสเตอร์) เมื่อเดือน มี.ค.ที่ผ่านมา เพื่อป้องกันไม่ให้ประเทศเกิดภาวะชอร์ตทางการเงินจากหนี้ชนเพดาน ทว่าจนถึงขณะนี้ก็ยังไม่มีการระบุรายละเอียดที่ชัดเจนออกมาแต่อย่างใด

ตราบใดที่ยังไม่สามารถผ่าทางตันได้ โลกก็ยังไม่พ้นความเสี่ยงจากผลกระทบของนโยบายสหรัฐไปอีกยาว