สร้างอนาคตชาติ

สะเทือนความรู้สึกและน่าวิตกที่ระดับการศึกษาของเด็กไทยต่ำต้อยน้อยหน้ากลุ่มประเทศเพื่อนบ้านในอาเซียน เมื่อที่ประชุมเวที World Economic Forum (WEF) The Global Competitiveness Report 2012-2013 จัดอันดับการศึกษาบ้านเราให้อยู่อันดับ 8 รองจากเวียดนาม และกัมพูชา

อันดับดังกล่าวถือว่าต่ำมากจนน่าใจหาย ซึ่งสะท้อนถึงการบริหารจัดการการศึกษาของประเทศทั้งระบบได้อย่างมีนัยสำคัญ และได้เวลาที่เจ้าของประเทศต้องช่วยกันขบคิดว่า เราจะยื่นมือมาช่วยกันพัฒนา ปรับปรุงระบบการศึกษาสำหรับคนในชาติกันต่อไปอย่างไร

คงหมดเวลาที่จะฝากความหวังไว้กับฝ่ายการเมือง เพราะตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา กระทรวงศึกษาธิการในฐานะเจ้าภาพหลัก ถูกจัดอันดับให้เป็นเพียงกระทรวงเกรดบี หรือเกรดซีเสียด้วยซ้ำ

การตั้งรัฐมนตรีศึกษาธิการในช่วงหลายปีมานี้ เสมือนเป็นการเล่นเก้าอี้ดนตรี ใครคว้าไม่ได้กระทรวงใหญ่ก็มาแปะพักไว้ที่กระทรวงศึกษาฯ เป็นสมบัติผลัดกันวนๆ มาแล้วก็ไป ส่งผลให้การจัดการด้านการศึกษา ซึ่งเป็นหัวใจหลักในการยกระดับการพัฒนาในทุกมิติขาดความต่อเนื่อง ขาดความจริงจังและไร้รูปธรรมเรื่อยมา จนถูกภาคส่วนต่างๆ วิพากษ์วิจารณ์กันมาอย่างต่อเนื่อง

หน่วยงานรับผิดชอบการเรียนการสอนทั้งระบบจึงล้มเหลวอย่างสิ้นเชิง แม้จะมีความพยายามผลักดันนโยบายหลายๆ ด้าน จัดเวทีระดมความคิดเห็นกันมาเป็นระยะ แต่เหมือนจะสูญเปล่า ไม่ว่าการปรับหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน การนำเทคโนโลยีมาประกอบการเรียนการสอน แต่ก็ไม่สามารถจับต้องได้

มิพักกล่าวถึงการจัดการศึกษาให้ได้มาตรฐานโลก ลำพังแค่จะระดมความเห็นเพื่อหาทางออกกันภายในบ้านก็ดูจะมืดแปดด้าน ผู้บริหารระดับสูงที่เข้ามากำกับดูแลก็มักตอบสนองนโยบายการเมือง มากกว่าจะเห็นแก่ความสำคัญของอนาคตคนในชาติ

ดังนั้น คำถามใหญ่ก็คือ สถาบันอุดมศึกษาหลักๆ ของประเทศ จะต้องช่วยกันระดมความคิดเห็น ก้าวข้ามผลประโยชน์ภายในมาร่วมขบคิดกับสังคม ร่วมกันออกแบบการปฏิรูปวิธีการเรียนการสอน การปฏิรูปครู และการปฏิรูปการศึกษาทั้งระบบว่าควรจะเดินไปในทิศทางไหน

หากสถาบันการศึกษาระดับชาติอยู่กันแบบตัวใครตัวมัน มองแค่ประโยชน์องค์กร ไม่สนใจรับใช้สาธารณะ มองไม่เห็นปัญหาสังคมโดยรวม ระบบการศึกษาของประเทศคงจะย่ำอยู่กับที่ และคงจะฝากอนาคตไว้กับหน่วยงานใดไม่ได้ไปอีกนาน