สัมพันธ์จีน-สหรัฐยุคปัจจุบัน (ตอนที่2)

ความสัมพันธ์ด้านเศรษฐกิจระหว่างสหรัฐอเมริกากับจีนในปัจจุบันต้องถือว่าเป็นประเด็นน่าจับตามอง เนื่องจากทั้งสองประเทศต่างจับตาความเคลื่อนไหวซึ่งกันและกันเพื่อไม่ให้ใครได้เปรียบใครจนเกินไป ขณะเดียวกันก็จะต้องรักษาความสัมพันธ์ที่ดีด้านการค้าและการลงทุนระหว่างกันเอาไว้เพื่อเหตุผลด้านเศรษฐกิจ เนื่องจากสหรัฐเป็นตลาดส่งออกหลักของจีนมาหลายทศวรรษจนทำให้สหรัฐตกอยู่ในสภาวะขาดดุลการค้า (นำเข้ามากกว่าส่งออก) ให้แก่จีนมาหลายสิบปี และทำให้บรรดานักการเมืองในสภาคองเกรสมีปฏิกิริยาเชิงลบต่อจีนอยู่มาก

เมื่อหันมาดูสหรัฐอเมริกาจากข้อเท็จจริงก็เป็นอย่างที่กล่าวไว้คือ นอกจากจะขาดดุลการค้ากับจีนแล้ว สิ่งที่สำคัญที่สุดได้แก่ ปัจจุบันจีนเป็นเจ้าหนี้รายใหญ่ที่สุดของสหรัฐคิดเป็นมูลหนี้ประมาณ 2.73 ล้านล้านเหรียญสหรัฐ ซึ่งสหรัฐนอกจากจะต้องรีบฟื้นฟูเศรษฐกิจให้กลับมาสู่สภาพเดิมแล้ว ยังจะต้องหาเงินใช้หนี้จีนผ่านการส่งดอกเบี้ยในแต่ละปีเป็นเงินนับแสนล้านบาท ถ้าพิจารณาถึงตรงนี้ก็ยังจะต้องบอกอีกว่าจีนอยู่ในสถานะได้เปรียบในเชิงเศรษฐกิจ

ในกรอบของการพิจารณาความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐอเมริกากับจีน ทั้งสองประเทศมีและใช้เวทีที่เรียกว่า “การสนทนาทางเศรษฐกิจและยุทธศาสตร์” หรือที่เรียกเป็นภาษาอังกฤษว่า “Strategic & Economic Dialogue” หรือที่ต่างประเทศนิยมเรียกตัวย่อว่า “S&ED” เป็นเวทีหลักในการปรึกษาหารือประเด็นทางด้านยุทธศาสตร์ และประเด็นที่เกี่ยวข้องกับเศรษฐกิจ

ประเด็นด้านยุทธศาสตร์จะประกอบไปด้วยการหารือเกี่ยวกับความมั่นคงเสียเป็นส่วนใหญ่ เช่น การพัฒนากองทัพจีนให้ทันสมัย ข้อพิพาทเกี่ยวกับเขตแดนทางทะเลในเอเชียตะวันออก นโยบายสหรัฐเป็นจุดศูนย์กลางของเอเชีย ความสัมพันธ์ทางการทหารระดับทวิภาคีระหว่างสหรัฐจีน การพัฒนาขีปนาวุธนิวเคลียร์ในอิหร่าน รวมทั้งความพยายามร่วมกันที่จะทำให้คาบสมุทรเกาหลีปลอดจากอาวุธนิวเคลียร์ และการที่สหรัฐขายอาวุธให้แก่ประเทศไต้หวัน

ส่วนประเด็นด้านเศรษฐกิจจะหารือกันในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับการปฏิรูปเศรษฐกิจของจีน การขาดดุลการค้าระดับทวิภาคี นโยบายเกี่ยวกับนวัตกรรมและการแก้ไขปัญหาละเมิดสิทธิทรัพย์สินทางปัญญา การอัดฉีดเงินเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจของสหรัฐ นโยบายอัตราแลกเปลี่ยนของจีน การถือครองพันธบัตรและตราสารหนี้อื่นๆ ของสหรัฐโดยจีน รวมทั้งประเด็นปัญหาที่เกี่ยวกับระบบการค้าโลก

ล่าสุดจากการวิเคราะห์โดยผู้เชี่ยวชาญด้านความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐกับจีน พบว่ามีประเด็นที่จะทำให้ความสัมพันธ์ของสองประเทศสั่นคลอนและอาจกลายเป็นหนังเรื่องยาวถ้าไม่สามารถหาทางแก้ไขหรือหาทางออกร่วมกันได้ ประเด็นที่เป็นหัวเชื้อแห่งความขัดแย้งดังกล่าวได้แก่ 1) ประเด็นเกี่ยวกับความไม่สมดุลทางการค้า เนื่องจากที่ผ่านมาสหรัฐอเมริกามักเป็นฝ่ายขาดดุลการค้าให้แก่จีนมาโดยตลอด

2) ประเด็นเกี่ยวกับเรื่องความมั่นคงบนโลกไซเบอร์ สหรัฐมักจะกล่าวหาจีนว่าเป็นประเทศที่มีนักแฮกเกอร์ชอบเจาะเข้าระบบด้านความมั่นคงของสหรัฐอยู่บ่อยๆ ซึ่งจีนปฏิเสธ โดยประเด็นนี้สหรัฐอเมริกาให้ความสำคัญค่อนข้างมาก และ

3) ประเด็นด้านการละเมิดสิทธิทรัพย์สินทางปัญญาซึ่งมีมานานและยังไม่สามารถแก้ไขได้แบบเบ็ดเสร็จ