จุดกำเนิดรถกระบะในประเทศไทย

ความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชนในการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศนั้น มีกระบวนการที่ชัดเจนและเป็นรูปธรรมในสมัยที่ พล.อ.เปรม ติณสูลานนท์ เป็นนายกรัฐมนตรีตั้งแต่สมัยแรกของการดำรงตำแหน่งนี้ของท่าน

ครั้งนั้นมีการตั้งคณะกรรมการร่วมระหว่างภาครัฐและเอกชน เรียกย่อๆ ว่า “กรอ.” โดยมีนายกรัฐมนตรี รัฐมนตรีเศรษฐกิจและประธาน 3 สถาบันภาคเอกชนร่วมเป็นกรรมการ เลขาธิการสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ทำหน้าที่เลขานุการและประธานคณะทำงานกลั่นกรองวาระการประชุม มีการประชุมประจำเดือนหรือมากกว่านั้น ถ้าจำเป็น

คณะกรรมการชุดนี้มีบทบาทสำคัญในการกำหนดนโยบายและอำนวยความสะดวกในภาคปฏิบัติต่อการดำเนินธุรกิจของภาคเอกชนเป็นอันมาก เป็นเวทีให้รัฐบาลและธุรกิจเอกชนมีโอกาสได้แลกเปลี่ยนข้อคิดเห็น ข้อเท็จจริง และร่วมกันกำหนดทิศทางของการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศ

ทำให้ยุคนั้นเป็นยุคที่ประเทศไทยมีการขยายตัวทางเศรษฐกิจสูงสุดช่วงหนึ่งในประวัติศาสตร์ของเรา

ผมต้องขอกล่าวว่า ผู้ที่อยู่เบื้องหลังของความสำเร็จของคณะกรรมการชุดนี้ คือ อาจารย์เสนาะ อูนากูล เลขาธิการสภาพัฒน์ในระยะนั้น

อาจารย์เสนาะ เป็นผู้มีความรู้เกี่ยวกับเศรษฐกิจของประเทศไทยและรู้จักนักธุรกิจชั้นนำของประเทศเป็นอย่างดี ประสบการณ์ของการเป็นผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย เป็นพื้นฐานที่เป็นประโยชน์อย่างมากในการทำงานนี้ของท่าน แต่ที่สำคัญที่สุดคือ ท่านได้รับความไว้วางใจและได้รับการสนับสนุนจากนายกรัฐมนตรีเป็นอย่างสูง ทำให้รัฐบาลและเอกชนเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันที่จะทำงานเพื่อส่วนรวม เพื่อประเทศชาติ

ความร่วมมือของภาครัฐและเอกชนในรูปแบบคณะกรรมการร่วมยังคงมีต่อเนื่องมาถึงปัจจุบัน แต่จะเข้มแข็งหรือจริงจังเพียงใดขึ้นอยู่กับวิธีการทำงานของผู้นำรัฐบาล

ถ้านายกฯ คนไหนสนใจทางเศรษฐกิจ คณะกรรมการชุดนี้ก็มีบทบาท ถ้านายกฯ ไม่สนใจเท่าที่ควร คณะกรรมการชุดนี้ก็ไม่มีผลงานที่ประทับใจ

รัฐบาลทุกยุคทุกสมัยพูดเหมือนกันว่า ภาคเอกชนคือผู้นำการพัฒนาเศรษฐกิจ ภาครัฐเพียงอำนวยความสะดวกและสนับสนุน ผมคิดว่าคำพูดนี้มีความเป็นจริงอยู่มาก นักธุรกิจไทยมีความสามารถสูง ปรับตัวเข้ากับเศรษฐกิจโลกได้อย่างรวดเร็ว เศรษฐกิจประเทศไทยเติบโตมาอย่างต่อเนื่อง ช้าบ้าง เร็วบ้าง ขึ้นอยู่กับสภาวะการเมืองในประเทศ ถึงแม้เราจะมีการปฏิวัติเปลี่ยนรัฐบาลบ่อยๆ ถึงแม้เราจะมีรัฐบาลที่อ่อนแอ เพราะระบบการเมืองของเราเป็นเหตุ ถึงแม้เราจะมีความวุ่นวายทะเลาะกันเอง เช่น สงครามสีเหลืองแดง บ้างเป็นระยะๆ ภาคธุรกิจเอกชนก็ประคับประคองตนเองมาได้

นักปราชญ์ตะวันตกชื่อนายวิลเลียม เจมส์ (William James) เคยกล่าวไว้ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1911 ว่า “ศัตรูที่ร้ายกาจที่สุดของประเทศชาติไม่ใช่บุคคลจากภายนอก แต่มักจะเป็นพวกเรากันเองที่อยู่ในประเทศนี่แหละ”

ถ้าคนไทยมีเอกภาพและสังคมนิ่งสงบเช่นประเทศเพื่อนบ้าน ประเทศไทยคงเจริญกว่าที่เป็นอยู่มากมายนัก

ในช่วงปี 25202540 เป็นระยะที่บริษัทปูนซิเมนต์ไทย ขยายกิจการไปสู่ธุรกิจอื่นๆ เพิ่มเติมจากพื้นฐานเดิมคือซีเมนต์และวัสดุก่อสร้าง เริ่มต้นด้วยการเข้าบริหารโรงงานกระดาษคราฟท์ (บริษัท สยามคราฟท์) ที่บ้านโป่ง ราชบุรี ร่วมทุนกับบริษัท คูโบต้า จากญี่ปุ่น เพื่อผลิตเครื่องยนต์การเกษตรขนาดเล็ก (บริษัท สยามคูโบต้า) และเข้าซื้อกิจการบริษัท ยางสยาม ผู้ผลิตยางรถยนต์จากบริษัท ไฟร์สโตน สหรัฐอเมริกา เข้าซื้อบริษัท ไออีซี ตามที่ได้กล่าวไปแล้ว ต่อมาลงทุนในการผลิตเคมีภัณฑ์จากก๊าซธรรมชาติที่พบในอ่าวไทย ตามโครงการส่งเสริมอุตสาหกรรมปิโตรเคมีของรัฐบาล

ธุรกิจประเภทต่างๆ เหล่านี้ถูกจัดเป็นกลุ่มธุรกิจใหม่ของเครือซิเมนต์ไทย คือ กลุ่มกระดาษ กลุ่มปิโตรเคมีและกลุ่มจักรกล เพื่อประสิทธิภาพในการบริหารจัดการ

กลุ่มจักรกลมีบริษัท นวโลหะ ซึ่งผลิตเหล็กหล่อสำหรับใช้ในเครือซิเมนต์ไทยเป็นแกน เริ่มแรกผลิตชิ้นส่วนเหล็กหล่อให้กับบริษัท สยามคูโบต้า และเริ่มผลิตชิ้นส่วนให้อุตสาหกรรมยานยนต์ด้วย ความสามารถในการผลิตเหล็กหล่อที่มีคุณภาพนำไปสู่การร่วมทุนกับบริษัทญี่ปุ่นที่ทำชิ้นส่วนยานยนต์หลายๆ บริษัท

บริษัท ปูนซิเมนต์ไทย เข้าสู่อุตสาหกรรมชิ้นส่วนยานยนต์อย่างจริงจังหลังจากที่ได้ตกลงร่วมทุนกับบริษัท โตโยต้า มอเตอร์ คอร์ปอเรชั่น จากญี่ปุ่น ในการผลิตเครื่องยนต์ดีเซลขึ้นในประเทศไทย เครื่องยนต์ดีเซลเป็นส่วนประกอบสำคัญของโครงการผลิตรถบรรทุกเล็ก หรือที่เรียกทั่วไปว่า “รถกระบะ” เพื่อจำหน่ายในประเทศและเพื่อส่งออก เป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้ประเทศไทยเป็นที่รู้จักกันในสโลแกนที่ว่าเป็น “ดีทรอยท์ออฟเอเชีย” (Detroit of Asia) ซึ่งอ้างอิงถึงเมืองดีทรอยท์ในมลรัฐมิชิแกน สหรัฐอเมริกา ที่เป็นแหล่งผลิตรถยนต์ใหญ่ที่สุดในสหรัฐและในโลกขณะนั้น

บริษัท สยามโตโยต้ามอเตอร์ ผู้ผลิตเครื่องยนต์ดีเซล ปัจจุบันผลิตทั้งเครื่องยนต์ดีเซลและเครื่องยนต์เบนซินสำหรับรถเก๋งหลายรุ่น คาดว่าจะมียอดผลิตเครื่องยนต์ถึง 5 แสนเครื่องต่อปี ภายในปี 2554 นี้ นับว่าเป็นโรงงานขนาดใหญ่ติดอันดับโลก

ความจริงการร่วมทุนโครงการนี้เกือบแท้งระหว่างท้อง

กล่าวคือ โครงการผลิตเครื่องยนต์ในประเทศ เป็นโครงการที่ส่งเสริมโดยบีโอไอ และมีผู้ขอเข้ารับการส่งเสริมหลายราย มีกำหนดเส้นตายที่ทุกบริษัทที่สนใจต้องส่งเรื่องขอส่งเสริมให้บีโอไอ ปรากฏว่าเมื่อถึงวันกำหนดต้องส่งเรื่องขออนุมัติ ทางบริษัท โตโยต้า ที่ญี่ปุ่นยังไม่พร้อม และลังเลที่จะยื่นคำขอ บริษัท ปูนซิเมนต์ไทย ต้องตัดสินใจที่จะยกเลิกโครงการหรือเสนอบีโอไอ โดยบริษัท ปูนซิเมนต์ไทย แต่ผู้เดียว

นายนำ บุ ผู้จัดการใหญ่บริษัท โตโยต้า ประเทศไทย ในขณะนั้น มีความกังวลเป็นอย่างมาก แกมีโรคหัวใจประจำตัว เล่นเอาพวกเราต้องลุ้นอย่าให้มีอะไรเกิดขึ้น

คุณพารณ อิศรเสนา ณ อยุธยา และคุณชุมพล ณ ลำเลียง ผู้ดูแลโครงการนี้มาแต่ต้น ตัดสินใจเดินหน้าต่อ โดยเชื่อว่าบริษัท โตโยต้า ต้องตัดสินใจเห็นด้วยในที่สุด สรุปว่าผลเป็นไปตามความคาดหมาย ถ้าไม่มีบริษัทผลิตเครื่องยนต์นี้ บริษัท โตโยต้า ประเทศไทย คงไม่สามารถเป็นผู้นำ การตลาดอย่างเช่นทุกวันนี้ เดี๋ยวนี้ผู้ใหญ่รุ่นเก่าๆ ในโตโยต้าที่ญี่ปุ่นยังแสดงความขอบคุณบริษัท ปูนซิเมนต์ไทย ที่ยอมเสี่ยงชื่อเสียงเพื่อธุรกิจร่วมทุนนี้

นอกจากธุรกิจชิ้นส่วนยานยนต์แล้ว บริษัทปูนซิเมนต์ไทย ยังได้ขยายการลงทุนในการผลิตยางรถยนต์ โดยชักชวนบริษัท มิชลิน ผู้ผลิตยางรถยนต์ชั้นนำของโลกจากประเทศฝรั่งเศสเข้าร่วมทุนด้วย บริษัทที่ตั้งขึ้นใหม่คือ สยามมิชลิน ทำงานควบคู่ไปกับบริษัท ยางสยาม

จนในที่สุดได้ควบรวมเข้าเป็นบริษัทเดียวกันเมื่อถึงเวลาสมควร