2 ปีภาวะผู้นำ"ปู" โจทย์ที่ยังแก้ไม่ได้

โดย...ไพบูลย์ กระจ่างวุฒิชัย

เป็นวาระครบรอบการทำงานของรัฐบาล “ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร” นายกรัฐมนตรี ที่ไม่น่าอภิรมย์มากนัก เพราะแทนที่รัฐบาลจะชื่นมื่นดีใจหลังจากสามารถฝ่าฟันยืนหยัดอยู่ในอำนาจรัฐมาได้ถึงครบ 2 ปีท่ามกลางความผันผวนหลายด้าน แต่กลับต้องมาเจอสนิมเนื้อในและแรงเสียดทานจนจวนเจียนว่ารัฐบาลจะอยู่ถึงปีที่ 3 และ 4 หรือไม่

ปัญหารุมเร้าเวลานี้หนักสุดเห็นจะเป็นการเข้ามาประดังพร้อมกันของสถานการณ์การเมืองและเศรษฐกิจ

การเมืองกำลังถูกจับตามองว่ากำลังเข้าสู่ความรุนแรง เนื่องจากพรรคเพื่อไทยตัดสินใจเดินหน้าผลักดันร่างกฎหมายที่กำลังเป็นที่คลุมเครืออยู่ โดยเฉพาะร่าง พ.ร.บ.นิรโทษกรรมแก่ผู้ซึ่งกระทำความผิดเนื่องจากการชุมนุมทางการเมือง การแสดงออกทางการเมืองของประชาชน ของ วรชัย เหมะ สส.สมุทรปราการ ซึ่งสภาเตรียมลงมติรับหลักการในวันที่ 7 ส.ค.

แม้ว่าแกนนำพรรคเพื่อไทยจะออกมาประสานเสียงว่า กฎหมายฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อช่วยประชาชนที่ต้องต่อสู้ในคดีการเมือง แต่ยังมีข้อสงสัยว่า หากผลักดันร่าง พ.ร.บ.ดังกล่าวสำเร็จ อาจเป็นการช่วยให้ผู้ก่อคดีอาญาทั้งการเผาสถานที่ราชการและการครอบครองอาวุธสงครามได้รับอานิสงส์ไปด้วย

เมื่อรัฐบาลไม่อาจให้สัญญาประชาคมได้ จึงเป็นที่มาให้เกิดกระแสต่อต้านรัฐบาลว่ากำลังใช้อำนาจรัฐเพื่อช่วยเหลือคนผิด จนนำมาสู่การชุมนุมของกลุ่มองค์การพิทักษ์สยามในวันที่ 4 ส.ค.นี้ เพื่อสร้างแรงกดดันไม่ให้รัฐบาลผ่านกฎหมายนิรโทษกรรม เท่ากับว่าบรรยากาศแห่งการเผชิญหน้าได้เกิดขึ้นด้วยน้ำมือจากรัฐบาลเอง

ขณะที่เศรษฐกิจก็สาหัสไม่แพ้กัน หน่วยงานรัฐออกมาระบุตรงกันว่า ปีนี้เศรษฐกิจโงหัวไม่ขึ้น ขยายตัวเต็มที่ประมาณ 4% จากเดิมที่ตั้งเป้าไว้ 5%

โดยหากโครงการลงทุนขนาดใหญ่ของภาครัฐไม่ว่าจะเป็น “โครงการบริหารจัดการน้ำ 3.5 แสนล้านบาท” และ “โครงการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านคมนาคม 2 ล้านล้านบาท” ต้องมีเหตุให้สะดุดลงเนื่องมาจากความผิดพลาดทางกฎหมายของรัฐบาล ย่อมมีผลให้เศรษฐกิจไทยหัวทิ่มบ่อมากขึ้นไปอีก

จากปัญหาการเมืองและเศรษฐกิจที่ทับถมเข้ามาพอดี จึงกลายเป็นสาเหตุให้เกิดคำถามข้อใหญ่ถึงภาวะผู้นำของนายกฯ ยิ่งลักษณ์ ว่ามีมากพอที่จะพาประเทศผ่านปัญหาไปได้หรือไม่

เหตุผลหนึ่งมาจากประสบการณ์ทางการเมืองอันน้อยนิด เพราะตลอดชีวิตของยิ่งลักษณ์จะอยู่ในฐานะผู้บริหารธุรกิจ จึงไม่แปลกที่ตลอด 2 ปีในถนนการเมืองบนเก้าอี้นายกฯ “ยิ่งลักษณ์” ได้แสดงจุดอ่อนของตัวเองออกมาให้เห็นอยู่บ่อยครั้ง

ในช่วงปีแรกนายกฯ มีปัญหาในการสื่อสารกับประชาชนผ่านการให้สัมภาษณ์สื่อมวลชน จนมีการนำคำพูดของนายกฯ ไปขยายผลในสื่อสังคมออนไลน์ ทว่าระยะหลังนายกฯ สามารถแก้จุดอ่อนนี้ได้เป็นอย่างดี

ถึงจะกำจัดจุดอ่อนเกี่ยวกับปัญหาการสื่อสารออกไปได้ แต่ใช่ว่าภาวะผู้นำของนายกฯ จะแข็งแรงมากขึ้น ในทางกลับกันได้เป็นปัญหาใหญ่ด้วยซ้ำ โดยมีหลายครั้งที่ต้องยอมรับว่า ยิ่งลักษณ์แสดงบทบาทความเป็นผู้นำที่นำไปสู่การแก้ไขปัญหาได้อย่างสังคมคาดหวัง สะท้อนได้จากการพยายามหลบฉากไม่ขอยุ่งกับปมความขัดแย้งในทางการเมือง

ทั้งนี้ มักจะได้ยินคำพูดว่า “เป็นเรื่องของสภา” “ทุกอย่างขึ้นอยู่กับสภา” คำพูดในลักษณะนี้จึงไม่ต่างอะไรกับการหันหลังให้กับปัญหา

ดังจะเห็นได้จากเวลาบรรยากาศการประชุมสภากำลังอยู่ในภาวะตึงเครียดระหว่างการพิจารณากฎหมายที่มีความขัดแย้ง อาทิ ร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญ หรือ ร่าง พ.ร.บ.ปรองดองแห่งชาติ นายกฯ ไม่แสดงออกถึงการเป็นตัวกลางเสนอทางออกเพื่อให้ สส.ฝ่ายรัฐบาลและฝ่ายค้านเกิดความประนีประนอมกัน

ผิดกับนายกฯ หลายคนที่ผ่านมา ไม่เว้นแม้แต่ พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร จะสวมบทโซ่ข้อกลางไกล่เกลี่ยปัญหาและดับร้อนทั้งสองฝ่าย เพื่อให้สภาเดินหน้าลงมติในร่างกฎหมายสำคัญได้เช่นกันกับปัญหาในการบริหารราชการแผ่นดินทั้งในด้านนโยบายเศรษฐกิจหรือความมั่นคง มักจะปรากฏคำพูดว่า “ได้สั่งให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องดูแลอย่างใกล้ชิด” “รัฐบาลกำลังมีการบูรณาการแก้ไขปัญหา”

การสั่งการรัฐมนตรีที่มีหน้าที่รับผิดชอบของนายกฯ ด้านหนึ่งย่อมสร้างความเชื่อมั่นให้กับสังคมได้ว่า ผู้นำประเทศใส่ใจกับปัญหาของประชาชน แต่ในทางกลับกันอาจมองได้ว่า นายกฯ โยนทุกอย่างให้เป็นหน้าที่ของรัฐมนตรีหรือส่วนราชการ

เหนือสิ่งอื่นใดภาวะผู้นำนายกฯ ยังถูกบดบังด้วยรัศมีของ พ.ต.ท.ทักษิณ โดยพิสูจน์ให้เห็นผ่านการเยือนต่างประเทศของนายกฯ ยิ่งลักษณ์ โดยมีหลายประเทศที่ผู้นำไทยไปเยือนได้ถูกตั้งข้อสังเกตว่ามาจากการกรุยทางของพี่ชาย

เช่น ในปี 2554 อดีตนายกฯ ทักษิณได้ยอมรับว่าไปพบผู้นำพม่าเพื่อช่วยเหลือน้องสาวที่มีคิวเดินทางมาพม่าต่อจากตัวเอง หรือการเยือนเกาหลีใต้ของนายกฯ ยิ่งลักษณ์เมื่อเดือน มี.ค. 2555 ก็พบว่าเป็นการเดินทางต่อจาก พ.ต.ท.ทักษิณที่เพิ่งไปเมื่อช่วงเดือน พ.ย. 2554

ดังนั้น ในช่วงเวลาที่เหลืออีก 2 ปีจึงเป็นโอกาสดีที่นายกฯ จะเค้นภาวะผู้นำออกมาเพื่อให้รัฐบาลมีภูมิต้านทานและต้นทุนมากขึ้นสำหรับเอาไว้ใช้ในยามวิกฤต เพราะหากเกิดอะไรขึ้นมาจนรัฐบาลต้องล้มไปคงโทษใครไม่ได้นอกจากตัวเอง