ในเส้นทาง จงรักในชะตาชีวิต

โรเบอร์ต้า กุสปารี ถูกสามีเลิกรา ปล่อยให้เธอกับลูกน้อย 2 คน เผชิญชีวิตไปตามลำพัง เธอคร่ำครวญ โวยวาย ร่ำร้องให้สามีกลับมา พร้อมกับความยากลำบากในอาชีพการงานในฐานะครูไวโอลิน ความผิดหวังกับความรักในผู้ชายคนใหม่ วันหนึ่งเธอคิดจะยอมแพ้ปล่อยชีวิตให้จมจ่อมอยู่กับอดีตความผิดหวัง เธอพบลูกศิษย์คนหนึ่งท้อแท้กับความยากลำบากในการเรียนไวโอลิน เพราะมันยากเกินไป โรเบอร์ต้าบอกกับเด็กของตัวเองว่า จะยอมแพ้ด้วยเหตุผลเท่านี้ไม่ได้ สิ่งสำคัญคือ การที่เราต้องยืนหยัดและลุกขึ้นยืนจากข้างในของตัวเราเอง เพราะไม่มีใครมายืนแทนได้ ในวินาทีนั้นโรเบอร์ต้าก็ได้พบคำตอบจากชีวิตของตนว่า เธอจะต้องทำอย่างไรกับชีวิตของตนเองและลูกของเธอ

โรเบอร์ต้าอาศัยอยู่ในนิวยอร์ก แม้จะมีญาติ คือ แม่ แต่เธอก็ต้องพึ่งพาตนเอง หน้าที่การงานในฐานะครูสอนไวโอลิน เธอจะต้องพิสูจน์ให้แวดวงผู้คนที่เกี่ยวข้องตั้งแต่เด็กนักเรียน พ่อแม่ผู้ปกครองของเด็ก ครูใหญ่ คณะกรรมการโรงเรียนให้เห็นถึงคุณค่าและความจำเป็นในวิชาดนตรี เธอต้องพิสูจน์ให้ได้ขณะที่สภาพแวดล้อมก็ไม่ได้สนับสนุนเธอนัก ลูกของเธอโกรธกล่าวหาว่าเธอเป็นสาเหตุให้พ่อทิ้งครอบครัว ผู้ปกครองก็ไม่เข้าใจถึงความสำคัญของการเรียนดนตรี เด็กนักเรียนก็ดื้อ ต่อต้านและไม่ได้ให้ความร่วมมือนัก

ฉากชีวิตของโรเบอร์ต้าก็เหมือนหลายคน อาจแตกต่างในรายละเอียด สิ่งที่เหมือนกันคือ สภาพ แวดล้อม ความเป็นไปของโลกใบนี้ดำเนินไปโดยมิได้ตระเตรียมความพร้อม ความไม่พร้อมให้กับใครเป็นพิเศษ สิ่งที่เราทำได้คือ การเรียนรู้และการเลือกที่จะยอมจำนนในฐานะผู้พ่ายแพ้หรือเลือกที่จะต่อสู้ วินาทีที่โรเบอร์ต้าพบคำตอบเธอ เธอพบคำตอบจากตนเองขณะพูดคุยและให้กำลังใจเด็กนักเรียนของเธอ เธอพบทางเลือกของตนเองด้วย จากนั้นชีวิตของเธอก็พลิกผัน เธอเลิกตัดพ้อ หยุดคร่ำครวญ เลิกพึ่งพาหรือแสวงหาใครมาพึ่งพิง เธอหันมามุ่งมั่นกับอาชีพการงานของเธอ ทุ่มเทพลังกับการสอน ในแง่หนึ่งผู้เขียนมองว่าการเล่นดนตรีก็เป็นพลังในการเยียวยาและบำบัดบาดแผลชีวิตของเธอเอง ที่สำคัญดนตรีก็ทำให้เด็กนักเรียนพบคุณค่าความสุขภายในความภาคภูมิใจในตนเอง และสิ่งเหล่านี้สามารถเป็นคุณสมบัติติดตัวไปตลอดชีวิต ผลของการตระหนักรู้ในคุณค่าตนเอง การยอมรับความจริงและการทำงานหนัก โรเบอร์ต้าสร้างนักเรียนรุ่นแรกให้ประสบความสำเร็จใจการเรียนไวโอลิน เธอมีความสุขกับการงาน เราจึงเห็นบุคลิกภาพที่เปลี่ยนไปเป็นผู้หญิงที่เข้มแข็ง มั่นใจในตนเอง ที่สำคัญเธอตระหนักรู้ในคุณค่าของตนเอง

เราทุกคนต่างล้วนมีบาดแผล บาดแผลการถูกทำร้ายทางร่างกาย และหรือทางจิตใจ บาดแผลความผิดหวัง ความเศร้าเสียใจ การพลัดพรากสูญเสีย ผลกระทบที่ตามมาคือ การพยายามทำความเข้าใจถึงเรื่องราวที่เกิดขึ้น และวิธีที่จิตใจของเราเลือกปกป้องตนเอง คือ การกล่าวโทษ การโยนความผิดพลาดไปที่ตนเองหรือผู้อื่น กล่าวโทษพ่อแม่ ผู้คนรอบข้าง สภาพแวดล้อม อดีต โชคชะตารวมถึงตนเอง ในฐานะเด็กเล็กกลไกป้องกันตนเองเช่นนี้ช่วยให้เราอยู่รอดได้ในด้านจิตใจ ช่วยให้เราสามารถยอมรับ ผ่านพ้นเหตุการณ์นั้นได้ แต่หากว่าเราโตขึ้นเข้าสู่วัยผู้ใหญ่ กลไกเช่นนี้มีแต่กักขังเราไม่ให้ได้เรียนรู้และก้าวข้ามความผิดพลาด ความทุกข์โศกนั้น เพราะเมื่อกล่าวโทษสิ่งอื่น สิ่งภายนอก เราก็ไม่ต้องรับผิดชอบหรือได้เรียนรู้อะไร หรือหากเรากล่าวโทษ ตำหนิตนเองก็มีแต่ทำให้ตอกย้ำความเชื่อในความชอบธรรมต่อสภาพความเลวร้ายที่เกิดขึ้นกับตนเอง ไม่ต้องแก้ไขเรียนรู้อะไรอย่างไร

โรเบอร์ต้าคือตัวอย่างบุคคลที่เลือกนำบาดแผลชีวิตมาเป็นพลังขับเคลื่อนชีวิต การถูกสามีทอดทิ้งไม่ได้เป็นสาเหตุที่แท้ของความทุกข์ยาก สาเหตุที่แท้คือ การเลือกยอมแพ้โดยยอมปล่อยตัวจมปลักกับความทุกข์โศก โชคดีที่เธอสามารถเลือกลุกขึ้นยืนและต่อสู้ แต่ยุทธศาสตร์นี้ก็ต้องอาศัยเครื่องมือ องค์ประกอบ ทุนชีวิตสนับสนุน ความรู้ความสามารถ รวมถึงคุณธรรมส่งเสริม : ฉันทะ จิตตะ วิริยะ วิมังสา ธรรมะที่เรียกว่า อิทธิบาท 4 ความมีใจรัก ใส่ใจ ทุ่มเทและอุตสาหะในการงาน การมอบความรู้ การสอน และการเล่นดนตรีให้แก่เด็กๆ จึงทำให้ไม่เพียงแต่โรเบอร์ต้าแต่รวมถึงเด็กๆ ได้พบคุณค่าในตนเอง ความภาคภูมิใจ ความสุข ความอ่อนโยนในจิตใจผ่านดนตรี ผ่านการฝึกฝน ต่อสู้กับตนเองทั้งความท้อแท้ ความเกียจคร้าน และอาจรวมถึงความเบื่อหน่ายในบางเวลา

สิ่งที่น่าสนใจคือ ยามที่แต่ละคนผ่านพบเรื่องเลวร้าย ความเครียดที่รุมเร้าทำให้ยากต่อการรับมือ ทำความเข้าใจกับเรื่องราวที่เกิดขึ้น หลายคนถูกทำร้ายด้วยความเครียด บางคนเลือกยอมแพ้ บางคนใช้ความเครียดเป็นสัญญาณเตือนที่จะต้องแก้ไข เรียนรู้ ปรับเปลี่ยนสภาพ เงื่อนไขชีวิตบางอย่างเพื่อคลี่คลายความเครียดและปัญหาที่แท้ ในตอนท้ายโรเบอร์ต้าพบว่าส่วนหนึ่งของความสำเร็จ ความภาคภูมิใจและการพบคุณค่าในตนเอง จุดเริ่มต้นมาจากการที่สามีทอดทิ้งเธอกับลูก เหตุการณ์นี้เคยถูกถูกมองและรับรู้ว่าเป็นสิ่งเลวร้ายในชีวิต แต่เมื่อเงื่อนไข สภาพการณ์ และเหตุปัจจัยแปรเปลี่ยนเหตุการณ์เดียวกันนี้กลับถูกมองว่าเป็นจุดเริ่มต้นของเหตุการณ์ดีๆ ที่ตามมา โรเบอร์ต้าได้ลุกขึ้นมาต่อสู้กับชะตาชีวิต ต่อสู้และนำพาชีวิตตนเอง ครอบครัวไปสู่สภาพที่สร้างสรรค์ เป็นสุขและมั่นคงภายในต่อคุณค่าในตนเอง

หัวใจสำคัญคือ การเรียนรู้เปิดใจและรับรู้ถึงสายสัมพันธ์ที่เรามีต่อคนอื่นและคนอื่นที่มีต่อเรา ความสุขสวัสดีของตนเองและคนรอบข้าง และสิ่งสำคัญคือ จงรักและกระทำสิ่งที่ดีต่อชะตาชีวิตของตนเอง