ลดดอดเบี้ยแล้วเงินบาทจะอ่อนจริงหรือ

ท่านผู้อ่านเคยนึกสงสัยไหมว่า ทำไมใครต่อใครโดยเฉพาะอย่างยิ่งรัฐบาลและสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยถึงอยากให้ ธปท.ลดอัตราดอกเบี้ย เพื่อทำให้เงินบาทที่แข็งตัวขึ้นในช่วงนี้อ่อนค่าลง ในเมื่อการที่เงินบาทแข็งค่าขึ้นทำให้คนไทยซื้อสินค้า โดยเฉพาะอย่างยิ่งน้ำมันเชื้อเพลิงได้ถูกลง เงินบาทแข็งค่าขึ้นทำให้คนชั้นกลางมีปัญญาส่งลูกหลานไปศึกษาเล่าเรียนในต่างประเทศ เงินบาทแข็งค่าทำให้ผู้ประกอบธุรกิจสามารถซื้อเครื่องจักรเครื่องกลมาพัฒนาประสิทธิภาพในการผลิตได้ง่ายขึ้น เงินบาทแข็งค่าขึ้นทำให้เกษตรกรสามารถซื้อปุ๋ย ซื้อเครื่องจักรกลการเกษตรสมัยใหม่มาพัฒนาผลผลิตต่อไร่ หรือแม้แต่การที่ค่าเงินบาทแข็งค่าขึ้น ทำให้ราคาทองคำถูกลง คนที่พอมีเงินเก็บเหลืออยู่บ้างก็มีโอกาสซื้อทองคำเล็กๆ น้อยๆ เก็บไว้ชื่นชมเป็นสมบัติให้ลูกหลานหรือใช้เป็นทุนสำรองพิเศษเพื่อจำนำเป็นค่าเทอมลูก แล้วอย่างนี้จะว่าการที่ค่าเงินบาทแข็งค่าขึ้นไม่เที่ยงตรงไหน แล้วทำไม ธปท.จึงจะต้องรีบลดอัตราดอกเบี้ยอ้างอิงลงเพื่อทำให้ค่าเงินบาทอ่อนค่า

ก่อนที่จะคุยเรื่องนี้ต่อ ผมเชื่อว่าในการประชุมคณะกรรมการนโยบายการเงิน (กนง.) ในวันที่ 29 พ.ค.นี้ คณะกรรมการ กนง.คงมีมติให้ลดอัตราดอกเบี้ยอ้างอิงลง ส่วนจะลดเท่าไรผมไม่อยากจะคาดเดา แต่มั่นใจว่าคงไม่ลดลงทีเดียว 1% ตามที่หน่วยงานของภาคเอกชนบางแห่งเสนอเผื่อต่อตามวิสัยพ่อค้าอย่างแน่นอน

สำหรับเหตุผล กนง.น่าจะลดอัตราดอกเบี้ยลง คงไม่ได้เดาจากถูกใครกดดัน แต่คงให้ลดอัตราดอกเบี้ยไปในทิศทางเดียวกับธนาคารกลางของหลายๆ ประเทศ โดยเฉพาะล่าสุดธนาคารกลางของเกาหลีใต้ ซึ่งลดอัตราดอกเบี้ยอ้างอิง ซึ่งปัจจุบันเท่ากับอัตราดอกเบี้ยอ้างอิงของไทยลง 0.25%

อีกเหตุผลหนึ่งที่ กนง.อาจจะลดอัตราดอกเบี้ยลง ก็เพราะตัวเลขชี้วัดสภาวะเศรษฐกิจของไทยในรอบ 3 เดือนแรกของปีนี้ เริ่มส่ออาการให้เห็นการชะลอตัวของเศรษฐกิจไทย ซึ่งทำให้รัฐบาลเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มในอัตราส่วนที่ลดลง รายได้จากการส่งออกก็เพิ่มขึ้นในอัตราส่วนที่ลดลงเมื่อเปรียบเทียบกับระยะเวลาเดียวกันของปีก่อน ดัชนีผลผลิตภาคอุตสาหกรรมและเกษตรกรรมหดตัว ซึ่งท่านผู้อ่านคงสนใจรายละเอียดสามารถเข้าไปดูข้อมูลได้จากเว็บไซต์ของสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง กระทรวงการคลัง

ถ้า กนง.ลดอัตราดอกเบี้ยลงจริงในวันที่ 29 พ.ค. ก็คงไม่นานเกินรอที่ท่านจะเห็นว่า เมื่อ ธปท.ลดอัตราดอกเบี้ยแล้วเงินบาทจะอ่อนค่าลงจริงหรือไม่

แต่ผมไม่เชื่อว่า ถ้า ธปท.ลดอัตราดอกเบี้ยอ้างอิงลงคราวละ 0.25% บ้าง 0.5% บ้าง เพื่อรักษาเสถียรภาพของเศรษฐกิจแล้ว จะทำให้เงินบาทอ่อนค่าลง แล้วก็ไม่เชื่อต่อว่า ถ้าเงินบาทอ่อนค่าลงจากที่อ่อนค่าแล้วจากต้นปี 45% จะทำให้การส่งออกของไทยเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

ความเชื่อว่า ถ้าลดอัตราดอกเบี้ยแล้วทำให้ค่าเงินบาทอ่อนค่า ตั้งอยู่บนข้อสมมติฐานที่ว่าเมื่ออัตราดอกเบี้ยอ้างอิงลดลง นักลงทุนหรือนักเก็งกำไรจะชะลอการส่งเงินเข้ามาหาผลตอบแทนในตลาดตราสารหนี้

ณ สิ้นปี 2555 ยอดคงค้างของตราสารหนี้ในตลาดอยู่ที่ประมาณ 8.58 ล้านล้านบาท ในจำนวนนี้ประมาณร้อยละ 80 หรือประมาณ 7 ล้านล้านบาท เป็นตราสารหนี้ภาครัฐ เช่น พันธบัตรรัฐบาล พันธบัตรรัฐวิสาหกิจ และพันธบัตร ธปท. เป็นต้น

ตัวเลขล่าสุดตราสารหนี้ภาครัฐ มีผู้ถือครองที่เป็นต่างชาติประมาณ 847,906 ล้านบาท เพิ่มขึ้นจากปลายปีที่ถืออยู่ประมาณ 708,865 ล้านบาท ประมาณ 139,043 ล้านบาท

ถ้าจะให้เงินบาทอ่อนค่าลงจากปัจจุบัน นอกจากเงินใหม่จะไม่ไหลเข้ามาแล้วเงินเก่าก็ควรไหลออกไปด้วย คำถามคือ ถ้าลดอัตราดอกเบี้ยลงแล้ว เงินที่ถูกนำมาลงทุนจะไหลออกจริงหรือในเมื่อประเทศนี้ยังมีอากาศให้เขาโยกเงินไปแสวงหากำไรจากแหล่งอื่นที่ให้ผลตอบแทนดีกว่า เช่น การลงทุนในตลาดหลักทรัพย์ หรือเก็งกำไรอสังหาริมทรัพย์ในประเทศ หรือแม้แต่ทิ้งไว้เฉยๆ เพื่อเก็งกำไรจากอัตราแลกเปลี่ยน ถ้าการลดดอกเบี้ยไม่อาจสกัดกั้นกับการไหลบ่าของเงินทุนจากต่างประเทศที่ปั๊มเงินเข้าระบบเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ

นอกจากนั้น การที่ ธปท.ลดอัตราดอกเบี้ยอ้างอิงลง ก็ใช่ว่าจะเกิดผลทำให้ผลตอบแทนในการลงทุนในพันธบัตรลดลง เมื่อเปรียบเทียบกับผลตอบแทนของพันธบัตรที่ออกโดยประเทศเพื่อนบ้าน เหตุผลง่ายๆ คือ ถ้า ธปท.ลดอัตราดอกเบี้ยแล้ว อาจจะส่งผลให้เงินโอนเหล่านี้ไหลเข้าประเทศเขา ทำไมเขาจะไม่ออกมาปกป้องตัวเอง โดยการลดอัตราดอกเบี้ยลงตามบ้าง ซึ่งจะทำให้ผลของการลดอัตราดอกเบี้ยของไทยเพื่อชะลอการไหลเข้าของเงินทุนจากต่างประเทศเป็นหมันไปโดยสิ้นเชิง ถ้าหวังผลแค่นี้ แทนที่จะลดอัตราดอกเบี้ย สู้อยู่เฉยๆ ไม่ดีกว่าหรือครับ หรือถ้าจะลดอัตราดอกเบี้ยเพื่อดูแลเสถียรภาพทางเศรษฐกิจของตัวเอง ก็ว่ากันไปอีกเรื่องหนึ่ง

ท่านผู้อ่านอาจไม่ทราบว่า อัตราดอกเบี้ยอ้างอิงที่พูดๆ กันคืออะไร อัตราดอกเบี้ยอ้างอิง คือ ดอกเบี้ยระยะสั้นประเภทข้ามคืนที่ ธปท.คิดกับธนาคารพาณิชย์ ซึ่งโดยทฤษฎีการปรับเปลี่ยนอัตราดอกเบี้ยตัวนี้อาจส่งผลกระทบต่ออัตราดอกเบี้ยระยะปานกลาง ซึ่งเป็นอัตราดอกเบี้ยที่รัฐบาลกำหนดเพื่อใช้เป็นเครื่องมือจูงใจให้มีผู้เข้ามาลงทุนซื้อพันธบัตรระยะยาว

แต่โดยข้อเท็จจริงแล้ว ในตลาดที่ไม่สมบูรณ์ขนาดเล็กๆ อย่างตลาดการเงินของไทย ก็ไม่จำเป็นว่า ธปท.ปรับอัตราดอกเบี้ยลงแล้ว อัตราดอกเบี้ยระยะสั้น เช่น อัตราดอกเบี้ยเงินฝากและเงินกู้ของธนาคารพาณิชย์จะลดลงตาม ปัจจุบันเห็นๆ กันอยู่ว่าตอนนี้การแข่งขันแย่งชิงเงินฝากเข้มข้นขนาดไหน ทุกธนาคารต่างออกผลิตภัณฑ์ใหม่มาล่อใจให้คนนำเงินไปฝาก ซึ่งถ้าธนาคารพาณิชย์ไม่ปรับอัตราดอกเบี้ยเงินฝากตาม ผลตอบแทนจากการลงทุนในตราสารหนี้ระยะสั้นก็จะไม่ลดลง เงินทุนไหลเข้าก็จะไหลเข้าต่อไป เงินที่ลงทุนอยู่แล้วก็จะลงทุนต่อไปจนกว่าเวลาจะมาถึง เมื่อเขาอิ่มหนำสำราญพอแล้วก็จะออกไปเอง โดยรัฐบาลหรือ ธปท.ไม่ต้องทำอะไร

ที่สำคัญ คือ รัฐบาลแน่ใจหรือว่าอยากให้อัตราดอกเบี้ยลดลง เพราะผู้กู้รายใหญ่ที่สุดของประเทศ คือ รัฐบาล ผมอ่านข่าวที่ไหนจำไม่ได้ว่าไตรมาส 23 นี้ รัฐบาลจะขายพันธบัตรกู้เพิ่ม 5 แสนล้านบาท ถ้าอัตราดอกเบี้ยลดลงจริง รัฐบาลอาจขายพันธบัตรได้ยากขึ้น ตอนนั้นระวังจะต้องเสนอขายพันธบัตรโดยให้ผลตอบแทนสูงกว่าอัตราดอกเบี้ยในตลาด ทำให้ตลาดเงินถูกบิดเบือนวุ่นวายกันอีกรอบหนึ่ง ผมสงสารผู้ว่าการ ธปท.ว่าตอนนั้นอาจจะถูกกล่าวหาว่า ทำให้ค่าเงินบาทอ่อนค่าเกินไป ให้รีบขึ้นอัตราดอกเบี้ยเพื่อจูงใจให้นักลงทุนต่างชาตินำเงินเข้ามาลงทุนซื้อพันธบัตรที่จะออกมาใหม่ก็ได้ใครจะรู้

อย่างไรก็ตาม ผมก็ดีใจครับที่มาตอนนี้ดูเหมือนว่าทั้งรัฐบาลและ ธปท. กำลังมาสู่จุดของการแก้ไขปัญหาที่สาเหตุ กล่าวคือ เมื่อค่าเงินบาทแข็งค่าขึ้น เพราะเงินไหลเข้ามาในประเทศก็ออกมาตรการควบคุมการไหลเข้าอย่างตรงไปตรงมาก็สิ้นเรื่องตามลำดับความจำเป็นของสถานการณ์ ไม่เห็นจำเป็นต้องอ้อมไปอ้อมมา ลดดอกเบี้ยเพื่อหยุดการไหลเข้าของเงินทุนให้เป็นสาเหตุให้ต้องวิวาทะมาจนทุกวันนี้

ที่ว่าดีใจอีกกรณีหนึ่ง คือ ดูเหมือนว่ารัฐบาลจะหยุดใช้อารมณ์แก้ไขปัญหา และ ธปท.ยอมที่จะออกจากแดนสนธยามาทำความเข้าใจกับผู้คนว่า ทำไมถึงมองเรื่องนี้ต่างจากรัฐบาล ดีแล้วครับให้พวกประชาชนอย่างผมมีโอกาสได้ใช้ความคิดบ้าง

ส่วนเรื่องที่ผมไม่เชื่อว่า ค่าเงินบาทอ่อนค่าลงแล้ว การส่งออกจะเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ก็เพราะการส่งออกขึ้นอยู่กับเศรษฐกิจโลก ถ้าเศรษฐกิจโลกดีก็มีคนมาซื้อของ ถ้าเศรษฐกิจไม่ดีใครจะมาสั่งซื้อสินค้าเพิ่มครับ