พระจันทกุมารสัญลักษณ์ความยุติธรรม

...อ.ตุ้ย วรธรรม

ในเมืองพาราณสีมีกษัตริย์พระองค์หนึ่งพระนามว่าเอกราชา มีพระราชโอรสพระนามว่าจันทกุมาร ดำรงตำแหน่งอุปราช มีพราหมณ์ชื่อกัณฑหาล เป็นปุโรหิตและทำหน้าที่ตัดสินคดีความด้วย แต่ตัดสินอยุติธรรมมากๆ มักจะรับสินบนจากคู่ความเสมอ

กระทั่งวันหนึ่งผู้ที่ได้รับความอยุติธรรมร้องโพนทะนาโทษของกัณฑหาลจนเสียงนั้นได้ยินถึงพระจันทกุมาร จึงตรัสปลอบผู้นั้นว่าจะให้ความยุติธรรมเอง จากนั้นจึงทรงพิจารณาความอีกครั้งตัดสินไปโดยยุติธรรมเป็นที่พึงพอใจแก่ประชาชน ทำให้ฝูงชนแซ่ซ้องสดุดีความยุติธรรมของพระจันทกุมาร

พระเจ้าเอกราชาทรงทราบ จึงมีราชโองการให้จันทกุมารผู้เดียวทำหน้าที่ตัดสินคดีความทั้งปวง จนทำให้กัณฑหาลเกิดความเคียดแค้นพระจันทกุมารที่เป็นต้นเหตุให้ตนเสียประโยชน์ ทั้งได้รับความอับอายจึงผูกใจพยาบาทแต่นั้นมา

วันหนึ่งพระเจ้าเอกราชทรงฝันเห็นสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ เห็นความผาสุก สวยงาม รื่นรมย์ต่างๆ ในสวรรค์ เมื่อทรงตื่นก็ทรงอาลัยและปรารถนาจะไปสวรรค์ จึงตรัสถามผู้ที่คิดว่าจะสามารถบอกทางไปสู่สวรรค์ได้

กัณฑหาลได้โอกาสจึงกราบทูลว่าผู้ที่ประสงค์จะไปสู่สวรรค์มีอยู่หนทางเดียว คือทำบุญให้ทานและฆ่าบุคคลที่ไม่ควรฆ่าด้วยการบูชายัญ ซึ่งการบูชายัญนั้นจะต้องบูชาด้วยพระราชโอรส พระมเหสี ประชาชนหญิง ชาย เศรษฐี ช้างแก้ว ม้าแก้ว จำนวนอย่างละสี่ จึงจะไปสวรรค์ได้

ด้วยความอยากไปสวรรค์พระราชาทรงเห็นดีตามนั้น จึงทรงระบุชื่อพระราชโอรส พระมเหสี เศรษฐี ประชาชน ช้างแก้ว ม้าแก้ว ที่จะบูชายัญ สมเจตนาของกัณฑหาลที่ประสงค์ร้ายต่อพระจันทกุมาร

เมื่อผู้ที่ถูกระบุชื่อถูกนำมาเข้าพิธีก็เกิดความโกลาหล มีแต่เสียงผู้คนร้องไห้คร่ำครวญ พระจันทกุมารทรงเห็นว่าเพราะพระองค์ที่ไปขัดขวางหนทางของคนพาลทำให้เกิดเหตุใหญ่ จึงอ้อนวอนพระบิดาขอพระราชทานชีวิตแก่ทุกคน พระราชาทรงฟังแล้วเกิดสังเวชรับสั่งให้ปล่อยทุกคน แต่พอปุโรหิตทราบเข้ามาคัดค้านและลวงให้ทรงคล้อยตามอีก ซึ่งก็ทรงเห็นดีตามที่ปุโรหิตชักจูง ครั้นพอพระจันทกุมารทูลก็เห็นตาม แต่เมื่อกัณฑหาลคัดค้านก็ทรงเชื่ออีกครั้งแล้วครั้งเล่า

จนในที่สุดนางจันทาเทวีผู้เป็นชายาของพระจันทกุมารได้ตั้งสัจจวาจาว่ากัณฑหาลเป็นคนชั่ว มีจิตมุ่งร้ายพยาบาท ขอให้เทวดา ยักษ์ และสัตว์ทั้งปวงจงมาช่วยเหลือช่วยสามีให้เป็นผู้ที่ศัตรูทำร้ายมิได้

สิ้นสัจจกริยา พระอินทร์ทรงถือค้อนเหล็กมีไฟลุกตรงมายังพระราชาพร้อมขู่ว่า อย่าให้ถึงกับต้องใช้ค้อนนี้ประหารเศียรท่านเลย มีใครที่ไหนที่สั่งฆ่าบุตร ภรรยา เป็นต้นที่ไม่มีความผิดเพื่อตนจะได้ไปสวรรค์ จงปล่อยผู้ที่ไม่มีความผิดทั้งหมด มิฉะนั้นจะฆ่าให้ตาย

พระราชาตกพระทัยสุดขีด จึงสั่งให้คนปลดปล่อยคนทั้งหมด ส่วนประชาชนก็รุมประชาทัณฑ์กัณฑหาลจนสิ้นชีวิต แล้วหันจะฆ่าพระราชา แต่พระจันทกุมารตรงเข้ากอดไว้ ผู้คนจึงไม่กล้าทำร้าย แต่ได้เนรเทศออกจากเมืองแล้วสถาปนาพระจันทกุมารขึ้นเป็นกษัตริย์ปกครองบ้านเมืองแทนด้วยความยุติธรรม

พระจันทกุมารปกครองบ้านเมืองร่มเย็นเป็นสุขตลอดมา จนถึงที่สุดพระชนม์ชีพก็ได้เสด็จไปเสวยสุขในเทวโลก ด้วยเหตุที่ทรงเป็นผู้ปกครองที่ดี ทรงไว้ซึ่งความยุติธรรม ไม่หลงเชื่อวาจาคนชั่วและปฏิบัติหน้าที่ด้วยความซื่อตรง