บทความตอนที่ 2 : คอร์รัปชัน 3 ประเภท (2)

เมื่อตอนที่แล้วได้กล่าวถึงคอร์รัปชัน 3 ประเภท กล่าวคือ คอร์รัปชันในภาคเอกชน คอร์รัปชันในภาครัฐ และคอร์รัปชันซึ่งภาคเอกชนทำกับภาครัฐ ทั้งบอกด้วยว่าคอร์รัปชันซึ่งภาคเอกชนทำกับภาครัฐนั้นเป็นคอร์รัปชันประเภทที่สร้างความเสียหายให้แก่ระบบเศรษฐกิจและสังคมมากที่สุด และควรจะได้รับความสนใจเป็นพิเศษ

โดยคอร์รัปชันประเภทที่ภาคเอกชนทำกับภาครัฐที่ว่านั้น สามารถแยกพิจารณาได้เป็น 3 กลุ่ม ดังนี้

หนึ่ง คอร์รัปชันซึ่งภาคเอกชนทำกับภาครัฐเพื่อ ‘ซื้อหาความไม่ผิด’

กล่าวคือ การจ่ายสินบนเพื่อบิดเบือนกระบวนการยุติธรรม ผู้ที่ซื้อหาในกรณีนี้ ส่วนใหญ่ก็คือผู้ที่กระทำผิดกฎหมาย ซึ่งใช้สินบนเป็นช่องทางในการพาตนให้พ้นผิด หรืออย่างน้อยก็ได้รับผลในทางกฎหมายที่เป็นประโยชน์แก่ตนโดยมิชอบ โดยการซื้อหานี้อาจทำได้ตลอดกระบวนการยุติธรรม ตั้งแต่ซื้อกับตำรวจ อัยการ เรื่อยไปจนกระทั่งถึงศาล นอกจากนั้นยังรวมถึงพวกที่ความจริงแล้วไม่ได้มีความผิดเลย แต่เมื่อมีเหตุจะต้องเข้าสู่กระบวนการยุติธรรมแล้ว ก็ยอมจ่ายสินบนเพื่อให้พ้นจากกระบวนการ ซึ่งเป็นที่มาของคำพูดว่า “กินขี้ดีกว่าเป็นความ” เพราะรู้กันอยู่ว่าเต็มไปด้วยความยุ่งยากซับซ้อน สิ้นเปลืองเวลา และอาจนำมาซึ่งความเสียหายต่อกิจการและสวัสดิภาพส่วนตนของผู้ที่ต้องเข้าไปข้องเกี่ยวได้ง่ายๆ

สอง คอร์รัปชันซึ่งภาคเอกชนทำกับภาครัฐเพื่อ ‘ซื้อหาความสะดวก’

กล่าวคือ การที่เอกชนจ่ายสินบนเพื่อลดอุปสรรคอันเกิดจากระเบียบพิธีการและขั้นตอนของทางราชการ ทั้งนี้ด้วยเหตุที่ภาคเอกชนหรือแม้กระทั่งชาวบ้านทั่วไป ล้วนแต่มีความจำเป็นที่จะต้องได้รับการอนุญาต หรือการบริการจากทางภาครัฐทั้งสิ้น ไม่น้อยเรื่องก็หลายเรื่อง เช่น งานขอใบอนุญาตก่อสร้าง งานระเบียบพิธีการศุลกากร งานสรรพากร งานที่ดิน งานจดทะเบียน งานแปลงสัญชาติคนต่างด้าว ฯลฯ ในขณะที่ทางราชการกลับมีระเบียบพิธีการและขั้นตอนที่ยุ่งยากและกินเวลามาก เจ้าหน้าที่ก็ไม่ค่อยจะเป็นใจอำนวยความสะดวก หลายครั้งเอกชนที่ไม่ต้องการจะเสียการทำมาหากินด้วยความยุ่งยากเหล่านี้ จึงต้องตัดปัญหาด้วยการติดสินบนหรือจ่ายค่าน้ำร้อนน้ำชาเจ้าหน้าที่ เพื่อให้ขวนขวายดำเนินการให้กับตนโดยไม่ชักช้า จนกลายเป็นว่าถ้าต้องการจะเพิ่มประสิทธิภาพในเรื่องการติดต่อกับทางราชการ ก็จะต้องทำโดยการคอร์รัปชันอย่างเดียวเท่านั้น

การที่เอกชนต้องจ่ายค่าน้ำร้อนน้ำชาอย่างนี้ ถึงจะดูเป็นการสมประโยชน์ทั้งแก่รัฐและเอกชน แต่สำหรับประเทศแล้วถือเป็นเรื่องสิ้นเปลืองและเป็นการบ่อนทำลายอย่างยิ่ง เพราะการจ่ายค่าน้ำร้อนน้ำชานั้นถือเป็นต้นทุนอย่างสูงของภาคธุรกิจ แต่กลับเป็นต้นทุนที่ไม่ได้ไปเพิ่มคุณค่าในทางเศรษฐกิจอย่างใดเลย มีแต่ไปเลี้ยงข้าราชการโกงๆ เท่านั้น และโดยเหตุที่หากคอร์รัปชันยังงอกงาม ต้นทุนนี้ก็มีแต่จะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ทำให้ท้ายที่สุดเงินที่ต้องไปเลี้ยงข้าราชการก็อาจมากกว่าเงินที่ใช้เลี้ยงกิจการ จนธุรกิจต้องล่มจมหรืออย่างน้อยๆ ก็เลี้ยงไม่โต หรือถ้าหากเลี้ยงโต ก็แปลว่าต้นทุนที่ว่าต้องถูกผลักมาให้เป็นกรรมของผู้บริโภคอีกต่อหนึ่ง

สาม คอร์รัปชันซึ่งภาคเอกชนทำกับภาครัฐเพื่อ ‘ซื้อหาความได้เปรียบในการแข่งขัน’

กล่าวคือ การที่ภาคเอกชนจ่ายเงินมิชอบเพื่อให้ตนได้เปรียบเหนือคู่แข่งทางธุรกิจ โดยไม่ต้องมีการเพิ่มประสิทธิภาพในกิจการของตัวเอง เช่น การจ่ายเงินเพื่อล็อกสเปกในกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐและรัฐวิสาหกิจให้ซื้อของของตนแทนที่จะซื้อจากคู่แข่ง หรือการจ่ายเงินเพื่อให้ได้มาซึ่งสัมปทานสำหรับกิจการผูกขาดบางประเภท เป็นต้น

ในบรรดาที่กล่าวมา คอร์รัปชันในกรณีนี้ถือว่าชั่วร้ายที่สุด เพราะเป็นการที่เอกชนจ่ายเงินมิชอบ มิใช่เพียงเพื่อตัดความยุ่งยากในการทำธุรกิจ แต่เพื่อ “ล้มมวย” ให้ตนชนะคู่ต่อสู้โดยไม่ใช้ฝีมือเลยทีเดียว นับเป็นการทำลายการแข่งขันของตลาดเสรี ที่ปกติย่อมจะให้รางวัลแก่ผู้ผลิตที่มีประสิทธิภาพและกำจัดผู้ผลิตที่ด้อยประสิทธิภาพ และตรงกันข้ามกลับทำให้ผู้ผลิตที่ด้อยประสิทธิ ภาพสามารถรุ่งเรืองได้โดยไม่ต้องมีการพัฒนา เพราะสามารถใช้คอร์รัปชันกำจัดคู่แข่งได้อยู่แล้ว เมื่อเป็นอย่างนี้ ไม่ช้าบริษัทห้างร้านทั้งหลายก็จะพากันเลิกวิจัยและพัฒนาเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการผลิต ซึ่งย่อมทำให้การเพิ่มศักยภาพและขีดความสามารถในการแข่งขันของธุรกิจเป็นไปไม่ได้ ที่สุดแล้วพัฒนาการเศรษฐกิจของประเทศก็จะต้องหยุดชะงัก

แน่นอน เมื่อปราศจากพัฒนาการทางเศรษฐกิจเสียแล้ว ความเจริญทั้งหลายของประเทศก็ดูจะหวังได้ยากทั้งนั้น