ถอดไคร้เครือจากยาแผนไทย

สธ.ถอดสมุนไพร “ไคร้เครือ” ออกจากตำรับยาแผนไทย 10 ตำรับ หลังพบมีสารก่อมะเร็ง

นพ.นิพนธ์ โพธิ์พัฒนชัย อธิบดีกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข (สธ.) เปิดเผยว่า คณะกรรมการพัฒนาระบบยาแห่งชาติ ประกาศ ตัดสมุนไพร “ไคร้เครือ” ซึ่งเป็นเครื่องยาสมุนไพรชนิดหนึ่ง ออกจากตำรับยาแผนไทยในบัญชียาหลักแห่งชาติ จำนวน 10 ตำรับ จากทั้งหมด 28 ตำรับ เนื่องจากมีข้อมูลงานวิจัยบ่งชี้ว่าไคร้เครือที่ใช้และจำหน่ายในท้องตลาด มีสารก่อมะเร็งในมนุษย์

นพ.นิพนธ์ กล่าวว่า ยาแผนไทย 10 ตำรับดังกล่าว ประกอบด้วย ยาหอมนวโกฐ ยาหอมแก้ลมวิงเวียน ยาหอมอินทจักร์ ยาธาตุบรรจบ ยาประสะกานพลู ยาประสะเจตพังคี ยามันทธาตุ ยาวิสัมพยาใหญ่ ยาเขียวหอม และยาอำมฤควาที โดยเป็นการถอดเฉพาะส่วนผสมจากไคร้เครือ แต่ยาทั้ง 10 ตำรับยังคงอยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติ

นพ.นิพนธ์ กล่าวว่า ไคร้เครือเป็นเครื่องยาสมุนไพรที่ใช้กันมากในตำรับยาไทย โดยเฉพาะยาแก้ไขอักเสบ และคลายกล้ามเนื้อ มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่าอริสโตโลเซีย เป็นพิษต่อตับ ไต และต่อมหมวกไต มีรายงานการศึกษาทางพิษวิทยาพบว่า กรดเอริสโทโลคิกจากไคร้เครือ มีผลต่อหนูที่ตั้งท้องทำให้มดลูกผิดปกติและแท้ง

นอกจากนี้ งานวิจัยทางคลินิกในต่างประเทศ พบว่าผู้ป่วยที่ได้สารดังกล่าว มีอาการเป็นพิษต่อไต โดยตรวจพบสารอริสโตแลคตัมและสารเอเอดีเอ็นเอ แอดดัคท์ ซึ่งเป็นสารก่อมะเร็งและทำให้ไตวาย

ทั้งนี้ องค์การอนามัยโลกได้ประกาศในปี 2545 ให้พืชสกุลอริสโตโลเซีย เป็นสารก่อมะเร็งในมนุษย์ ขณะที่หลายประเทศ ได้แก่ ออสเตรเลีย แคนาดา ฝรั่งเศส โอมาน และสหรัฐอเมริกา ประกาศระงับการใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนประกอบของสมุนไพรที่มีกรดเอริสโทโลคิกซึ่งเป็นพิษต่อร่างกาย เพราะทำให้เกิดไตวายและเป็นมะเร็งทางเดินปัสสาวะ

นางณุฉัตรา จันทร์สุวานิชย์ รักษาราชการผู้อำนวยการสถาบันวิจัยสมุนไพร กล่าวว่า จากการวิจัยความเป็นพิษของสมุนไพรไคร้เครือ โดยสุ่มเก็บตัวอย่างจากร้านขายยาสมุนไพรในกรุงเทพมหานคร นครปฐม สกลนคร เชียงใหม่ และราชบุรี จำนวน 10 ตัวอย่าง มาตรวจวิเคราะห์ทางเคมี พบว่าทุกตัวอย่างมีกรดเอริสโทโลคิก และเมื่อใช้วิธีวิเคราะห์กึ่งปริมาณ พบว่าสารสกัดด้วยเมทานอลจากไคร้เครือ มีปริมาณกรดเอริสโทโลคิก ตั้งแต่ 0.06+ 0.02 จนถึง 0.28+0.02 กรัมต่อน้ำหนักของผงยาแห้ง ผู้บริโภคควรหลีกเลี่ยงการใช้สมุนไพรดังกล่าว เพราะเป็นอันตรายต่อร่างกาย