'นิพนธ์'ฟันธง จีทูจีจีนแหกตา

กรณีกระทรวงพาณิชย์ยืนยันเรื่องมีการขายข้าวจีทูจีให้รัฐบาลหรือรัฐวิสาหกิจจีน คือ บริษัท GSSG Import & Export Corporation นั้น

นิพนธ์ วงษ์ตระหง่าน อดีตประธานคณะกรรมการองค์การคลังสินค้า (อคส.) ผู้คลุกคลีอยู่ในวงการค้าข้าวมานาน กล่าวว่า ไม่เห็นว่าเป็นการซื้อขายข้าวแบบจีทูจีแต่อย่างใด เพราะไม่มีการเปิดแอลซีและไม่มีข้าวสารส่งออกไปต่างประเทศจริง ซึ่งเชื่อว่าเป็นการยืมชื่อรัฐวิสาหกิจจีนมาใช้ แลกกับให้ผลตอบแทนอื่นๆ

“ผมอยากให้กระทรวงพาณิชย์แสดงหลักฐานว่าบริษัท GSSG ได้รับการรับรองจากรัฐบาลหรือรัฐบาลระดับมณฑลของจีนจริงว่าบริษัทนี้เป็นรัฐวิสาหกิจ”

อดีตประธาน อคส. อธิบายขั้นตอนการซื้อขายข้าวแบบจีทูจีในอดีตว่า ผู้ซื้อข้าวต้องเปิดแอลซีกับธนาคารในประเทศนั้นๆ เช่น หากอยู่ในจีนก็ต้องเปิดแอลซีกับธนาคารในประเทศจีน และต้องเป็นธนาคารที่อยู่ในบัญชีของกระทรวงการคลังหรือธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ซึ่งได้รับการรับรองว่ามีความน่าเชื่อถือ เพราะมีภาระผูกพันที่ต้องจ่ายชำระค่าข้าวที่ส่งมอบแล้วให้กับผู้ขาย

อย่างไรก็ตาม ก่อนที่ธนาคารจะเปิดแอลซีให้ ผู้ซื้อต้องวางหลักทรัพย์ค้ำประกันเท่ากับหรือน้อยกว่ามูลค่าสินค้าที่ส่งมอบในสัญญา เช่น กรณีเอกชนต้องวางทั้ง 100% แต่หากเป็นรัฐบาลหรือรัฐวิสาหกิจอาจวางหลักทรัพย์ไม่ถึง 100% ก็ได้

เมื่อผู้ซื้อข้าวเปิดแอลซีเรียบร้อยแล้ว ธนาคารของประเทศผู้ซื้อจะติดต่อกับธนาคารในประเทศผู้ขายข้าว เช่น กรณีผู้ขายข้าวของรัฐบาลเป็นกรมการค้าต่างประเทศ ปกติกรมได้เปิดบัญชีชำระค่าข้าวที่ธนาคารกรุงไทย ดังนั้นธนาคารกรุงไทยจะตรวจสอบแอลซีว่าน่าเชื่อถือหรือไม่ และไม่มีความเสี่ยง

ทั้งนี้ เมื่อเปิดแอลซีเรียบร้อยแล้ว ผู้ซื้อหรือผู้ขายตามแต่ที่ตกลง จะว่าจ้างบริษัทเอกชนเบิกข้าวสารจากโกดังของ อคส. หรือองค์การตลาดเพื่อเกษตรกร (อ.ต.ก.) และนำไปปรับปรุงสภาพและขนส่งไปท่าเรือที่จะส่งออก และในขั้นตอนส่งออกข้าวนี้จะมีหลักฐานแสดงการส่งออก คือ B/L (Bill of Lading) แม้มีหลายประเภท แต่กรณีส่งสินค้าทางเรือจะมีการระบุจำนวนสินค้า ประเทศผู้ส่งออก ท่าเรือปลายทาง และเอกสารจะถูกส่งมอบให้ผู้ขายข้าว

หลังจากนั้นผู้ขายจะนำ B/L ไปประกบกับแอลซี จะโอนเงินชำระค่าสินค้าเมื่อมีการส่งมอบสินค้าแล้ว ซึ่งก็คือธนาคารกรุงไทย และโอนเข้าบัญชีกรมการค้าต่างประเทศต่อไป

ด้านแหล่งข่าวจากกรมการค้าต่างประเทศ เปิดเผยว่า ทางสำนักงานเลขานุการ รมว.พาณิชย์ ได้แจ้งมายังอธิบดีกรมต่างๆ ของกระทรวงพาณิชย์ไม่ให้ข้าราชการเปิดเผยข้อมูลเรื่องการค้าข้าว โดยเรื่องนี้ รมว.พาณิชย์ จะเป็นผู้แถลงเอง เพราะเกรงว่าพูดกันไปมาข้อมูลอาจจะไม่ถูกต้อง