พักหนี้ไม่ช่วยอะไร

ช่วงไตรมาสสุดท้ายของเดือนนี้ ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ออกมาแสดงความเป็นห่วงอัตราการเพิ่มขึ้นของหนี้ครัวเรือน

และการผิดนัดชำระหนี้ของรายย่อยที่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นติดกัน 5 ไตรมาสรวด อันเป็นสัญญาณว่า ความสามารถในการเป็นหนี้มากขึ้นแต่ความสามารถในการชำระหนี้ลดลง

คำถามก็คือ นโยบายประชานิยมของรัฐบาลซึ่งเน้นไปในทางการเพิ่มรายได้ เช่น โครงการรับจำนำข้าวจากเกษตรกรตันละ 1.5 หมื่นบาท โครงการรับจำนำสินค้าเกษตรอื่นๆ โครงการพักหนี้ กองทุนหมู่บ้าน โครงการรถคันแรก บ้านหลังแรก ตรึงราคาน้ำมันดีเซลไว้ที่ลิตรละ 30 บาท เป็นต้น

แต่เมื่อรายได้มากขึ้น ประชาชนกลุ่มเป้าหมายที่รัฐบาลเข้าไปทำประชานิยมด้วย คือ กลุ่มรากหญ้า ซึ่งนับว่ามีรายได้ต่ำกว่าเดือนละ 1 หมื่นบาท กลับกลายเป็นหนี้มากยิ่งขึ้นและเป็นกลุ่มที่มีแนวโน้มจะเป็นหนี้เสียมากที่สุด ทั้งที่ตามทฤษฎีประชานิยม คนกลุ่มนี้จะต้องรวยขึ้น ไม่อุดมไปด้วยหนี้เหมือนที่กำลังเกิดในขณะนี้

คำถามก็คือ เกิดการกระตุ้นให้มีการใช้จ่ายเกินตัวหรือไม่ ผลออกมาจึงทำให้หนี้ครัวเรือนเพิ่ม ฉะนั้นการที่รัฐบาลจะหวังว่าเศรษฐกิจจะดีขึ้น เพราะการใช้จ่ายเพื่อการบริโภคของกลุ่มรากหญ้าจะช่วยดันเศรษฐกิจ อาจจะหวังได้แต่ปีนี้ แต่ในปีหน้าจะเจอปัญหาหนี้ท่วมจนกลุ่มรากหญ้าหมดเครดิตที่จะกู้เพิ่ม

ทางออกสำหรับผู้มีรายได้น้อยส่วนใหญ่จะพึ่งพาการกู้ยืมนอกระบบ เพื่อนำเงินมาคืนในระบบ และก็หมุนเวียนไปมาจนในที่สุดก็จะติดกับดักสภาพหนี้ แม้รัฐบาลจะใส่เงินเข้าไปช่วยเท่าไหร่ก็ไร้ประโยชน์ เพราะต้องเอาเงินไปคืนหนี้เดิมก่อน

ในช่วงแรกที่รัฐบาลนี้เข้ามา ได้ลงทะเบียนแก้ไขหนี้ให้กลุ่มรากหญ้าแล้วครั้งหนึ่ง โดยให้พักหนี้เกษตรกรที่ไม่เกินรายละ 3 แสนบาท ออกไป 3-5 ปี ทั้งการพักเงินต้นและดอกเบี้ย การยืดการชำระหนี้ออกไป แต่ผลสุดท้ายก็ออกมาว่า การที่รัฐบาลทำโครงการประชานิยมกลับทำให้ประชาชนมีหนี้มากขึ้น

ธนาคารแห่งประเทศไทยมีหน้าที่บอกข้อมูลและเตือน แต่กระทรวงการคลังทางฝ่ายการเมืองก็เลือกวิธีการแก้ไขปัญหาหนี้ครัวเรือนเพิ่มด้วยการจะปรับโครงสร้างหนี้รากหญ้าอีกครั้ง ซึ่งก็คงจะมาในรูปแบบเดิม คือให้ธนาคารของรัฐออกโครงการพักหนี้

คำถามก็คือ หากพักหนี้ไปแล้วทำให้สถานการณ์ดีขึ้นหรือไม่ เพราะหนี้ที่พักชำระไปนั้น เป็นภาระให้กับธนาคารของรัฐที่จะต้องไปตั้งสำรองหนี้เพิ่ม หรือหากแยกบัญชีว่าเป็นสินเชื่อตามนโยบายรัฐก็ตาม แต่ในที่สุดแล้วก็จะเป็นต้นทุนของงบประมาณแผ่นดินอยู่ดี

การแก้ไขหนี้ภาคครัวเรือน ไม่ใช่การหว่านเงินประชานิยมไปให้ และกระตุ้นให้คนใช้จ่ายเพียงอย่างเดียว เมื่อเพิ่มรายได้ให้แล้วก็ต้องลดรายจ่ายให้ด้วย แต่สิ่งที่เกิดขึ้นเมื่อเพิ่มรายได้ ทั้งขึ้นค่าจ้างขั้นต่ำ และทำอีกหลายอย่างก็ไปเร่งให้เงินเฟ้อเพิ่มสูงขึ้นอีก ค่าครองชีพเพิ่มสูงมาก นั่นคือต้นเหตุให้คนมีเงินไม่พอใช้จ่ายและกลายเป็นหนี้

หากรัฐบาลจะแก้ไขปัญหาปากท้องประชาชน ขณะนี้การพักหนี้อาจจะไม่ใช่คำตอบแล้ว รัฐบาลอาจจะต้องไปดูด้านรายจ่ายของประชาชนมากกว่ามาเพิ่มรายได้แล้ว หากราคาสินค้าและบริการยังเพิ่มสูงขึ้นไม่ยอมหยุด ก็จะกลายเป็นหาเท่าไหร่ก็ไม่พอใช้ ประชาชนก็ไม่พ้นวงจรกับดักสภาพหนี้อยู่ดี