เสรีซ้ำเสรีซ้อน

ในช่วงที่ประธานาธิบดี บารัก โอบามา เดินทางเยือนประเทศไทย ในวันที่ 18 พ.ย.นี้ คาดว่าจะมีการพูดคุยเรื่องการขอเข้าเป็นสมาชิกข้อตกลงความเป็นหุ้นส่วนยุทธศาสตร์ทางเศรษฐกิจภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก หรือที่เรียกกันติดปากว่า ทีพีพี (TransPacific Strategic Economic Partnership Agreement : Trans Pacific ) ซึ่งสหรัฐเป็นเจ้าภาพโต้โผใหญ่อยู่

พูดง่ายๆ ก็คือ ทีพีพี เป็นข้อตกลงเปิดเขตการค้าเสรีระหว่างกันนั่นแหละครับ โดยขณะนี้มีอยู่แล้ว 9 ประเทศที่เอาด้วย คือ สิงคโปร์ บรูไน มาเลเซีย เวียดนาม นิวซีแลนด์ เปรู ออสเตรเลีย เม็กซิโก และสหรัฐ นอกจากนั้นก็ยังมี เกาหลีใต้ ญี่ปุ่น แคนาดา และอินโดนีเซีย ที่อยู่ในระหว่างการเจรจาเข้าร่วม

ถ้าพิจารณาประเทศสมาชิกตอนนี้ มีประเทศสมาชิกอาเซียนอยู่แล้วถึง 4 ประเทศ อินโดนีเซียก็กำลังเจรจาจะเข้าด้วย ส่วนไทยก็จะเข้าด้วยสรุปแล้วจะมีชาติสมาชิกอาเซียนอยู่ถึง 6 ประเทศ

เรียกได้ว่า เป็นกลุ่มความร่วมมือที่สหรัฐริเริ่มขึ้นและมีความทับซ้อนกับหลายกลุ่มความร่วมมือทางเศรษฐกิจที่มีอยู่แล้วในภูมิภาคนี้ทั้งสิ้น

ในขณะนี้ทีพีพีกำลังเจรจากันในขั้นตอนทางกฎหมายของแต่ละประเทศกันอยู่ว่าจะเสรีกันในด้านอะไรบ้าง ซึ่งจะครอบคลุมถึงเรื่องสิทธิบัตร ลิขสิทธิ์ แรงงาน ยานยนต์ ภาคการเงิน เป็นต้น

และแน่นอนว่า เนื่องจากสมาชิกอาเซียนเข้าร่วมทีพีพีไปแล้ว 4 ชาติ และอีก 2 ชาติกำลังจะเสนอเข้านั่นหมายความว่า ความสำคัญของอาเซียนกำลังจะถูกลดบทบาทไปโดยอัตโนมัติหรือไม่

โดยเฉพาะการเข้าสู่การเป็นชุมชนร่วมทางเศรษฐกิจของสมาชิกอาเซียนอย่างแท้จริงในปี 2558 หรือที่เรียกว่า เออีซี (Asean Economic Community) ก็จะถูกลดความสำคัญไปโดยปริยาย เพราะ 6 ชาติอาเซียนนี้ก็จะค้าขายกับสหรัฐและอีกหลายประเทศได้โดยตรงและเสรี

ต้องบอกกันก่อนว่า การรวมตัวเป็นกลุ่มความร่วมมือทางเศรษฐกิจของอาเซียนนั้นเพื่ออะไร แน่นอนว่าเพื่อการส่งเสริมการค้าการขาย การทำธุรกิจระหว่างอาเซียนกันเอง นอกจากนั้นก็ยังเพื่อเป็นการผนึกกำลังสร้างแรงต่อรองกับภูมิภาคอื่นๆ ของโลก แต่ปรากฏว่าหลายชาติอาเซียนกลับไปร่วมกับทีพีพีแล้ว เออีซีจะเหลืออะไร เป็นเรื่องน่าคิดครับ

เท่านี้ยังไม่พอ ยังมีอีกหลายกลุ่มความร่วมมือของอาเซียนอีกจำนวนมากที่ตั้งขึ้นมาแล้ว ทั้งทับซ้อนและไม่มีผลงานเป็นชิ้นเป็นอัน ไม่ว่าจะอาเซียนบวกสาม บวกหก บวกอีกสารพัด ไปจนถึงกลุ่มความร่วมมือเอเชียตะวันออก ที่แต่เดิมผู้ที่ริเริ่มแนวคิดคือ อดีตนายกรัฐมนตรี มหาเธร์ โมฮัมหมัด แห่งมาเลเซีย ที่หวังว่าจะให้เป็นการรวมกลุ่มของเฉพาะเอเชียด้วยกัน แต่สุดท้ายแล้วก็ทนแรงกดดันไม่ไหว ทั้งสหรัฐ ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ ไปจนถึงรัสเซียโน่น ก็ดาหน้ามาเป็นสมาชิกในท้ายที่สุด

สุดท้ายแล้ว น่าหวั่นใจครับว่า เออีซีอาจจะเหลือเพียงแต่ชื่อเหมือนกับหลายๆ ความร่วมมือที่อาเซียนตั้งมาซ้ำซ้อนกันมากมายเหลือเกิน