นโยบายก๊าซ LPG ใครได้ ใครเสีย

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา นโยบายของรัฐบาลในการควบคุมราคาก๊าซ LPG เป็นเจตนาดีในการช่วยเหลือภาคครัวเรือนให้ใช้เชื้อเพลิงสะอาด ในราคาไม่สูงมาก และลดปัญหาการตัดไม้ทำลายป่า ซึ่งปริมาณการใช้ในภาคครัวเรือนไม่ได้ปรับเพิ่มขึ้นมากจนเป็นภาระ แต่เมื่อเกิดวิกฤตราคาน้ำมัน โดยเฉพาะในช่วงปี 2550 ทำให้มีรถยนต์ปรับเปลี่ยนมาใช้ก๊าซ LPG เป็นเชื้อเพลิงเพิ่มขึ้นอย่างมาก และมีแนวโน้มจะเพิ่มสูงขึ้นอยู่ตลอดเวลา จนเป็นภาระกับกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ที่ต้องนำเงินมาอุดหนุนด้านราคา ทั้งนี้หากประเทศไทยยังต้องมีการตรึงราคาก๊าซ LPG จะเป็นการส่งเสริมการใช้พลังงานที่ไม่ถูกต้อง เป็นการใช้พลังงานที่มีราคาถูกแบบสิ้นเปลืองและไม่รู้ค่า เพราะรัฐช่วยแบกรับภาระบางส่วนไว้ ทำให้ผู้ใช้พลังงานไม่รู้สึกว่าต้องช่วยกันประหยัดพลังงาน ระดับราคาพลังงานที่ต่ำเป็นปัจจัยให้เกิดการเร่งให้นำทรัพยากรของชาติมาใช้อย่างรวดเร็ว และอาจไม่เหลือทรัพยากรพลังงานแก่คนรุ่นลูกรุ่นหลานต่อไป

ดังนั้น ในระยะสั้นการตรึงราคาก๊าซ LPG อาจช่วยบรรเทาความเดือดร้อนของประชาชนได้ แต่ในระยะยาวก่อให้เกิดผลกระทบต่อเนื่องต่างๆ อาทิ

(1) ไม่ส่งเสริมการประหยัดและการใช้พลังงานทดแทน

(2) ไม่ช่วยลดการพึ่งพาพลังงานนำเข้า

(3) สูญเสียเงินตราต่างประเทศ

(4) ฐานะการคลังอ่อนแอ (การขาดดุลงบประมาณและหนี้สาธารณะ) และ

(5) ลักลอบส่งออก LPG ไปประเทศเพื่อนบ้าน

ในปัจจุบันราคาก๊าซ LPG ของไทยยังต่ำกว่าเพื่อนบ้าน ทำให้เกิดการลักลอบส่งออกขายประเทศเพื่อนบ้าน คาดว่าปริมาณการลักลอบไม่ต่ำกว่า 5,000 ตัน/ปี การปล่อยลอยตัวราคาพลังงานให้สะท้อนต้นทุนที่แท้จริง เป็นการส่งเสริมให้ประชาชนตระหนักถึงการนำพลังงานไปใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด เพื่อความมั่นคงทางพลังงานของประเทศในระยะยาวในปี 2554 ไทยมีปริมาณการผลิตก๊าซ LPG ประมาณ 5 ล้านตัน/ปี ในขณะที่มีปริมาณการใช้สูงถึงเกือบ 6.5 ล้านตัน/ปี จากสถานการณ์การนำเข้าก๊าซ LPG ของไทยที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ทำให้ภาครัฐต้องมีนโยบายลอยตัวราคาก๊าซ LPG เมื่อวันที่ 30 ธ.ค. 2553 โดยที่รัฐบาลมีมติเห็นชอบให้ปรับราคาก๊าซ LPG ณ โรงกลั่นของโรงกลั่น ให้สะท้อนราคาตลาดโลกมากขึ้น โดยกำหนดให้ราคาก๊าซ LPG ณ โรงกลั่นเท่ากับ 76% อิงราคาก๊าซ LPG ตลาดโลก และ 24% อิงราคาควบคุมปัจจุบันที่ 333 เหรียญสหรัฐ/ตัน (10,323 บาท/ตัน) ในขณะที่ราคา ณ โรงแยกก๊าซคงที่ที่ 333 เหรียญสหรัฐ/ตัน (10,323 บาท/ตัน)

หากไม่ปรับราคาขายปลีกก๊าซ LPG ให้สะท้อนราคาตลาดโลก จะส่งผลให้การใช้และการนำเข้าให้สูงเกินกว่าขีดความสามารถในปัจจุบัน และภาระกองทุนน้ำมันฯ จะเพิ่มขึ้นแม้จะมีการปรับราคา ณ โรงกลั่นของกลุ่มโรงกลั่นเมื่อวันที่ 30 ก.ย. 2554 รัฐบาลได้มีมติปรับราคาจำหน่ายก๊าซ LPG ให้กับภาคการใช้ก๊าซ LPG ต่างๆ โดยกำหนดให้ครัวเรือนตรึงราคาถึงสิ้นปี 2555 ในขณะที่ภาคขนส่งตรึงราคาถึงวันที่ 15 ม.ค. 2555 และตั้งแต่วันที่ 16 ม.ค. 2555-15 พ.ค. 2555 ให้เริ่มทยอยปรับขึ้นเดือนละ 0.75 บาท/กก. ส่งผลให้ราคาขายปรับขึ้นไปเป็น 21.13 บาท/กก. ก่อนที่รัฐบาลจะมีมติให้ชะลอการปรับโครงสร้างราคาพลังงานเป็นเวลา 3 เดือน ตั้งแต่วันที่ 16 พ.ค. 2555-15 ส.ค. 2555

ทั้งนี้ เพื่อบรรเทาภาระค่าครองชีพของประชาชน และล่าสุดรัฐบาลได้เห็นชอบให้มีการปรับราคาก๊าซ LPG ภาคขนส่งขึ้นจากเดิมอีกครั้งในอัตรา 0.25 บาท/กก. เป็น 21.38 บาท/กก. โดยให้มีผลตั้งแต่วันที่ 16 ส.ค. 2555 เป็นต้นไป

ในด้านภาระการเงินที่ต้องนำเงินจากกองทุนน้ำมันฯ มาชดเชยให้กับผู้นำเข้า ซึ่งเงินดังกล่าวมาจากไหนถ้าไม่ใช่เงินที่เก็บจากผู้บริโภคน้ำมันเอง ในปี 2554 ราคาก๊าซ LPG ในตลาดโลกพุ่งสูงขึ้นถึง 846 เหรียญสหรัฐ/ตัน แต่ราคาก๊าซ LPG ที่ใช้เป็นเชื้อเพลิงในประเทศก็ยังคงถูกควบคุมโดยภาครัฐให้อยู่ในระดับต่ำกว่าราคาก๊าซ LPG ในตลาดโลก ทำให้กองทุนน้ำมันฯ ต้องแบกรับภาระการนำเข้าเพิ่มขึ้นตั้งแต่ปี 2551 สะสมถึงปัจจุบันคิดเป็นมูลค่าประมาณ 6.2 หมื่นล้านบาท

หากภาครัฐยังคงตรึงราคาก๊าซ LPG ต่อไป ก็เท่ากับว่าเป็นการสนับสนุนให้ประชาชนใช้ก๊าซ LPG มากขึ้น ทั้งๆ ที่ต้องนำเข้าจากต่างประเทศในราคาที่สูง (30 บาท/กก.)

ปัจจุบันมีการเก็บเงินส่วนหนึ่งจากราคาขายปลีกน้ำมันเชื้อเพลิงทุกชนิด รวมทั้งราคาก๊าซ LPG ในรูปของเงินกองทุนน้ำมันฯ เพื่อใช้ในการชดเชยก๊าซ LPG ด้วยเหตุนี้การอุดหนุนด้านราคาก๊าซ LPG จึงไม่ต่างจากการนำเงินที่คนส่วนใหญ่จ่ายทุกครั้งที่เติมน้ำมัน ไปอุดหนุนคนกลุ่มเล็กๆ ที่ใช้เชื้อเพลิงยานพาหนะราคาถูก เจ้าของโรงงานที่เห็นโอกาสในการลดต้นทุน ในจังหวะที่มีความต่างด้านราคาเชื้อเพลิงมากๆ รวมทั้งยังเปิดช่องให้กับขบวนการลักลอบนำออกไปจำหน่าย แทนที่จะนำเงินนี้ไปใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อคนส่วนใหญ่อย่างแท้จริง

ผมคิดว่า ทางออกที่ดีที่สุดในการใช้พลังงานในโลกยุคใหม่ที่ไม่ได้ผูกขาดเฉพาะกับน้ำมันเชื้อเพลิงเท่านั้น แต่ยังมีทางเลือกอื่นๆ สมควรให้เชื้อเพลิงแต่ละชนิดแข่งขันกันโดยปราศจากการแทรกแซงใดๆ เพื่อให้ผู้บริโภคเลือก สินค้าจากราคา คุณภาพ และความเหมาะสมจากปัจจัยแวดล้อมอื่นๆ แทนการแทรกแซงด้านราคา ซึ่งก่อให้เกิดผลกระทบอื่นๆ ตามมาเป็นลูกโซ่อย่างไม่คาดฝัน ดังเช่นกรณีของก๊าซ LPG ครับ