โหมพักหนี้ดี...โด๊ปยาโชว์ผลงาน1ปี

โดย...เกียรติศักดิ์ ผิวเกลี้ยง

เผลอแป๊บเดียวโครงการพักหนี้ดีรายย่อยไม่เกิน 5 แสนล้านบาท ก็จะถึงวันปิดลงทะเบียนในวันที่ 20 ส.ค.นี้แล้ว

นับจากวันนี้ก็เหลือเพียง 5 วันทำการเท่านั้น ที่ลูกหนี้ดีจะมาแสดงเจตจำนงขอพักหนี้ดี 3 ปี และได้ลดดอกเบี้ย 3% เป็นเวลา 3 ปี

ล่าสุดกระทรวงการคลังแถลงความคืบหน้าโครงการ พบว่ามีลูกหนี้ยื่นแสดงความจำนงเข้าร่วม 2.23 ล้านราย คิดเป็น 70.60% ของจำนวนลูกหนี้ที่มีสิทธิ คิดเป็นมูลหนี้ 2.59 แสนล้านบาท

ลูกหนี้ที่เลือกพักเงินต้นและลดดอกเบี้ย มีจำนวน 1.93 ล้านราย หรือ 86.63% คิดเป็นมูลหนี้ 2.27 แสนล้านบาท

ลูกหนี้ที่เลือกลดดอกเบี้ยโดยไม่พักเงินต้น จำนวน 2.98 แสนราย หรือ 13.37% ของจำนวนลูกหนี้ที่ได้แสดงความจำนง คิดเป็นมูลหนี้ 3.16 หมื่นล้านบาท

รัฐบาลประเมินว่า ถึงวันสุดท้ายลงทะเบียนคาดว่าจะมีลูกหนี้มาเร่งลงทะเบียน 90% โดยจะเร่งประชาสัมพันธ์ให้ลูกหนี้ 9.3 แสนราย มูลหนี้ 9.2 หมื่นล้านบาท ที่ยังไม่มาแจ้งความจำนงมาลงทะเบียนเข้าโครงการนี้

ความพยายามตีฆ้องร้องป่าวโครงการพักหนี้ดีของรัฐบาลนี้ทำกันถึงโค้งท้าย ขนาดมีการสั่งการให้ธนาคารเฉพาะกิจของรัฐเร่งดำเนินการเป็นไพล็อตโปรเจกต์ที่จะดึงคนนับ 2.2 ล้านคน ให้เห็นผลงาน

โครงการนี้เกิดเพราะการสร้างคะแนนนิยมทางการเมืองเป็นสำคัญ การปั่นตัวเลขลูกหนี้เข้าร่วมโครงการมากเท่าไร ก็ยิ่งดูเหมือนประสบความสำเร็จเท่านั้น

เนื่องจากหลังได้รับการเลือกตั้ง รัฐบาลเดินหน้าโครงการพักหนี้มีปัญหารายย่อยไม่เกิน 5 แสนบาท เป็นเวลา 3 ปี เป็นการโคลนนิงโครงการพักหนี้เกษตรกร 3 ปี สมัยรัฐบาลทักษิณปี 2544

อย่างไรก็ตาม โครงการดังกล่าวไม่ดังเปรี้ยงปร้างเหมือนในอดีต มีลูกหนี้มาเข้าโครงการไม่ถึงครึ่ง แม้ว่าจะมีการขยายเวลาเพิ่ม เกษตรกรก็ยังไม่สนใจ เพราะโครงการนี้มีจุดบอด ลูกหนี้ที่เข้าโครงการจะขอสินเชื่อใหม่ไม่ได้

รัฐบาลจึงแก้มือใหม่ เดินหน้าจำแลงโครงการพักหนี้เสียเป็นพักหนี้ดี สร้างประวัติศาสตร์ใหม่ให้กับแวดวงการเงินไทย ที่ลูกหนี้อยู่ดีๆ มีวินัยผ่อนหนี้เป็นประจำ ก็จะให้พักหนี้ไม่ต้องผ่อนชำระเสียเฉยๆ

การตัดต่อพันธุกรรมโครงการพักหนี้ดีของรัฐบาล ออกมาเป็นโครงการที่ดูประหลาดไม่มีใครทำเช่นนี้ ส่วนหนึ่งมาจากที่รัฐบาลไม่ยอมเสียหน้า ที่สำคัญไม่ยอมเสียแต้มทางการเมืองเป็นอันขาด

แม้ว่าโครงการพักหนี้ดีจะทำได้ดีกว่าโครงการพักหนี้ที่มีปัญหา แต่โครงการพักหนี้ดีก็ยังต้องเจออุปสรรคขวากหนามไม่ใช่น้อย

ในส่วนของลูกหนี้ของธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) 2.76 ล้านราย เข้าโครงการพักหนี้ดีเกือบ 100% มีลูกหนี้ไม่กี่รายที่ไม่มาลงทะเบียน เพราะลูกหนี้ของ ธ.ก.ส.ได้รับการยกเว้นการบันทึกข้อมูลเครดิตบูโร เพราะเป็นลูกหนี้ที่ชำระหนี้เป็นฤดูกาลผลิต ไม่ได้เป็นรายเดือนเหมือนลูกหนี้ธนาคารอื่นๆ

แต่ในส่วนของลูกหนี้ธนาคารออมสิน พบว่าลูกหนี้ที่มีสิทธิเข้าโครงการพักหนี้ดี 3.8 แสนราย มูลหนี้กว่า 2 หมื่นล้านบาท แจ้งเข้าร่วมโครงการเพียง 1.8 หมื่นราย มูลหนี้ 2,200 ล้านบาทเท่านั้น เหตุผลที่ลูกหนี้ไม่สนใจ เพราะกังวลในเรื่องเครดิตบูโร ที่จะถูกบันทึกมีประวัติการชำระหนี้ไม่ดี

แม้ว่าทางเครดิตบูโรจะออกมาแจงว่า การบันทึกประวัติลูกค้าไม่ชำระหนี้เพราะเข้าโครงการรัฐบาล ไม่ได้เป็นการขึ้นแบล็กลิสต์ แต่ลูกหนี้ก็ไม่หายขวัญผวา เพราะถึงไม่โดนขึ้นบัญชีดำ แต่การมีประวัติก็เหมือนมีตำหนิเป็นแผลเป็น ทำให้ไม่สบายใจอยู่ร่ำไป

ประเด็นดังกล่าวทำให้โครงการพักหนี้ดีที่กำลังประสบการเข้าเส้นชัยมีอันต้องสะดุด ทำให้รัฐบาลคุยโชว์ผลงานได้ไม่เต็มปาก จนกระทรวงการคลังคิดบายพาสโครงการพักหนี้ดีให้ลดดอกเบี้ยลูกหนี้ดีไม่เกิน 5 แสนบาท เป็นการอัตโนมัติ โดยไม่ต้องสนใจว่าจะมาลงทะเบียนหรือไม่

การผ่าทางตันดังกล่าว จะทำให้ลูกหนี้เข้าร่วมโครงการ 100% เต็ม ไม่ขาดแม้แต่คนเดียว รัฐบาลสามารถป่าวประกาศผลงานครบ 1 ปี ได้อย่างภาคภูมิ

อย่างไรก็ตาม ความฝันไม่ได้เป็นจริง การลดดอกเบี้ยให้กับลูกหนี้เป็นการทั่วไปทันทีทันใดทำไม่ได้ เพราะผิดกฎหมาย เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงสัญญาเงินกู้ต้องได้รับความยินยอมจากลูกหนี้เสียก่อน

ดังนั้น ทำให้รัฐบาลได้แต่หวังว่าในช่วงอีก 5 วันทำการที่เหลือลูกหนี้จะมาร่วมโครงการหนี้มากขึ้น โดยการให้เจ้าหน้าที่ธนาคารออมสินเดินสายลงทะเบียนลูกหนี้ที่ยังไม่มาลงถึงบ้านกันเลยทีเดียว เพื่อรีดผลงานลูกหนี้ให้เข้ามาร่วมมากที่สุด ทำให้โครงการพักหนี้ดีเป็นภารกิจเร่งด่วนของรัฐบาลในช่วงโค้งท้ายก่อนแถลงผลงาน

ว่ากันตามเนื้อผ้า โครงการพักหนี้ดีถือเป็นเรื่องที่รัฐบาลให้รางวัลคนทำดี เป็นการสร้างขวัญกำลังใจให้กับลูกหนี้ที่มีวินัย

นอกจากนี้ การพักหนี้ดีมองในแง่ของเม็ดเงินที่ลูกหนี้ไม่ต้องจ่ายดอกเบี้ยหรือเงินต้น ก็ทำให้กำลังซื้อในระบบเศรษฐกิจมากขึ้น เป็นการช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจได้อีกทางหนึ่ง

อย่างไรก็ตาม มองในแง่การเมือง โครงการพักหนี้ดีหนีไม่พ้นข้อครหาหวังแต่สร้างคะแนนนิยมทางการเมืองอย่างเดียว ไม่สนใจรูปแบบวินัยการเงินการคลัง โครงการพักหนี้ดีจึงเป็นมหกรรมตลก ลูกหนี้ดีเขาอยากใช้หนี้ให้หมด รัฐบาลก็ไปไล่ต้อนให้มาพักหนี้ ลูกหนี้ไม่สนใจ รัฐบาลไม่รู้ทำอย่างไร ก็ไล่แจกเงินลดดอกเบี้ย 3% ให้ดื้อๆ

ผลที่ตามมาของโครงการพักหนี้ดีก็คือ การสร้างภาระให้กับธนาคารรัฐที่เข้าร่วมโครงการจนอ่วมกันเป็นแถว ในส่วนของ ธ.ก.ส. รายได้หายจากโครงการนี้ไป 8,000 ล้านบาท จนฐานะถึงขั้นเกือบขาดทุน

ขณะที่รองลงมาธนาคารออมสินต้องเสียรายได้ 2,700 ล้านบาท แม้ว่าน้อยเมื่อเทียบกับกำไรที่ทำได้ปีละ 2 หมื่นล้านบาท แต่ก็กระทบกับการวัดผลการทำงานของธนาคารที่แย่ลง กระทบชิ่งต่อผลตอบแทนของพนักงานธนาคาร ทำให้โครงการนี้ออกมาสุกๆ ดิบๆ ลูกหนี้ได้ลดดอกเบี้ย ขณะที่พนักงานธนาคารอาจจะต้องรับเคราะห์ได้เงินโบนัสน้อยลง

แม้ว่ารัฐบาลจะยอมเจียดเงินงบประมาณมาชดเชยความเสียหายให้กับธนาคารครึ่งหนึ่ง แต่ว่ากันไปแล้วทั้งรายได้ธนาคารรัฐและภาษี ก็เป็นสมบัติของคนทั้งประเทศ

ดังนั้น ในแง่วินัยการเงินการคลัง ค่าใช้จ่ายโครงการพักหนี้ดีประมาณ 1.5 หมื่นล้านบาท ถือเป็นรายจ่ายของคนทั้งประเทศที่ถูกมัดมือชกจากนักการเมือง นำไปละเลงทำโครงการเพื่อสร้างคะแนนนิยมอย่างเดียว

และไม่ใช่แต่โครงการพักหนี้ดีเท่านั้น ที่รัฐบาลใช้เงินภาษีตำน้ำพริกละลายแม่น้ำ ทำโครงการไม่สนรูปแบบว่าควรหรือไม่ควร โดยหวังคะแนนทางการเมืองเป็นอย่างเดียว

ไม่ว่าจะเป็นโครงการรับจำนำข้าว ต้องใช้เงินกู้ถึง 2.6 แสนล้านบาท ต้องจ่ายดอกเบี้ยปีละ 5,000 ล้านบาท แต่ชาวนาส่วนน้อยที่ได้ประโยชน์ การส่งออกข้าวไทยมีปัญหา ข้าวไทยคุณภาพต่ำลง มีการทุจริตของนายทุนและนักการเมือง แต่รัฐบาลก็เดินหน้าโครงการรับจำนำข้าว

โครงการรถคันแรกที่รัฐขยายเวลาออกไป ต้องใช้งบจ่ายคืนผู้ซื้อรถบานปลายจาก 3 หมื่นล้านบาท เป็น 6 หมื่นล้านบาท เพราะต้องการเอาใจผู้ซื้อรถและผู้ผลิตรถ โดยไม่สนว่าจะต้องใช้เงินภาษีทุ่มไปในโครงการนี้จำนวนมหาศาล

เช่นเดียวกับโครงการพักหนี้ ที่รัฐบาลเข็นออกมาเพื่อสร้างผลงานทางการเมือง โดยไม่สนว่าเป็นการสร้างวัฒนธรรมผิดๆ ให้กับลูกหนี้ เป็นการสร้างภาระให้การเงินการคลังของประเทศมีความเสี่ยง จนเป็นปัญหาเศรษฐกิจในที่สุด

ทั้งหมดส่วนสำคัญหนึ่งมาจากการรวบรวมผลงาน 1 ปีของรัฐบาล ทำให้รัฐบาลเดินหน้าต้อนลูกหนี้ดี ทำตัวเลขโชว์เป็นงานชิ้นโบแดงกันยกใหญ่อย่างที่เห็น