นักวิทย์หวั่นไทย เสียโอกาส พัมนาร่วมนาซา

เสริม จันทร์ฉาย อาจารย์ประจำคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร และ 1 ใน 3 นักวิทยาศาสตร์ไทยที่เข้าร่วมโครงการศึกษากับนาซา

ด้านการกระจายฝุ่นละอองลอยในครั้งนี้ ชี้แจงที่มาว่า นาซาสนใจศึกษาบรรยากาศแบบร้อนชื้นของภูมิภาคอาเซียน เนื่องจากเป็นพื้นที่อยู่ใต้อิทธิพลมรสุมและเป็นบริเวณที่มีการเผาไหม้และมีไฟป่าหนาแน่น รวมถึงการเผาไหม้จากอุตสาหกรรมเมืองที่เติบโตอย่างรวดเร็ว จึงอาจส่งผลกระทบถึงบรรยากาศโลก ดังนั้นจึงจัดตั้งโครงการ 7-SEAS เพื่อศึกษาวิจัยสภาพอากาศตั้งแต่ปี 2548 โดยวิจัยต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน เชิญนักวิชาการ 7 ประเทศเข้าร่วม ได้แก่ ไทย เวียดนาม มาเลเซีย สิงคโปร์ อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ และไต้หวัน หลังจากวิจัยถึง 7 ปี นาซาจึงตัดสินใจทำแคมเปญเพื่อศึกษาสภาวะของบรรยากาศในเขตนี้อย่างเป็นระบบ จึงนำมาสู่โครงการศึกษาองค์ประกอบเมฆฯ ดังนั้นจึงอธิบายได้ว่าเรื่องนี้มีการดำเนินการมาหลายปี ไม่ใช่เพิ่งจะเริ่มต้นศึกษา

เสริม กล่าวว่า สาเหตุที่ต้องรีบเร่งและมีการกำหนดวันถอนโครงการ เพราะนาซาจะศึกษาช่วงเวลาที่มีควันไฟจากการเผา และไฟป่าในบริเวณเขตร้อนชื้นของมาเลเซียและอินโดนีเซีย ซึ่งฝุ่นละอองจะฟุ้งในบรรยากาศตามกระแสลมเข้าสู่ประเทศไทย ลาว เวียดนาม และไต้หวัน ในช่วงลมมรสุมเดือน ส.ค.-ก.ย. อีกทั้งต้องมีการเตรียมอุปกรณ์การศึกษา สำรวจล่วงหน้า

ข้อสงสัยเหตุใดต้องใช้ “อู่ตะเภา” นั้น เสริม ชี้แจงว่า สนามบินอู่ตะเภาเหมาะสมที่สุด เพราะมีรันเวย์ยาวและอยู่ใกล้กรุงเทพฯ มีสนามบินสุวรรณภูมิสะดวกต่อการเดินทางและการประสานงานของนักวิทยาศาสตร์ 150 ชีวิตที่มาเข้าร่วมโครงการ โดยก่อนหน้านี้มีเลือกสนามบินสุราษฎร์ธานี แต่พบว่าทางขึ้นลงของเครื่องบินมีขนาดสั้น ไม่เหมาะกับเครื่องบินที่นำมาใช้สำรวจ และไม่มีโรงเก็บอุปกรณ์ ซึ่งมีมูลค่าสูงมาก ส่วนสนามบินดอนเมืองและสุวรรณภูมินั้นมีการสัญจรของเครื่องบินจำนวนมาก ไม่สะดวกต่อการเป็นศูนย์กลางในการบินสำรวจ

“นาซาเคยทำแคมเปญระยะสั้นแบบนี้ในตะวันออกกลาง แอฟริกาใต้ แคนาดามาแล้ว แต่นักการเมืองไทยกลับชอบใช้หลักปรัชญาของโสเครตีสคิดเชื่อมโยงไปหมด ทั้งการแลกวีซ่า ผลประโยชน์พลังงาน ทั้งดุลอำนาจจีน เป็นการคิดเชื่อมโยงแบบลืมพิจารณาจากหลักฐาน การกระทำตามหลักการวิทยาศาสตร์”

เสริม เน้นย้ำว่า หากเรื่องนี้ไม่ผ่านการอนุมัติของคณะรัฐมนตรี (ครม.) ไทยจะพลาดโอกาสสำคัญอันใหญ่หลวง เพราะเทคโนโลยีการศึกษาฝุ่นละอองลอยที่เข้ามาพร้อมนาซาเพื่อทำนายสภาพและคุณภาพอากาศ จะช่วยป้องกันแก้ปัญหาน้ำท่วมและภัยแล้งได้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

“ในโลกสมัยใหม่ภัยคุกคามไม่ใช่มาจากอาวุธ แต่เป็นภัยที่มาจากสภาพแวดล้อม ปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศไม่ใช่เรื่องของประเทศไทยประเทศเดียว แต่เป็นเรื่องของอาเซียนและโลก ถามว่าจะตอบสังคมโลกอย่างไร ว่าเหตุใดจึงปฏิเสธโครงการที่มีความสำคัญต่อสิ่งแวดล้อมขนาดนี้ ดังนั้นขอเรียกร้องให้คนที่ออกมาต่อต้านต้องแยกวิทยาศาสตร์ออกจากการเมืองให้ได้”

นริศรา ทองบุญชู จากคณะวิศวกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง ซึ่งเชี่ยวชาญด้านแบบจำลองคุณภาพอากาศ และอีกหนึ่งตัวแทนนักวิทยาศาสตร์ไทยที่จะร่วมกับนาซา เปิดเผยว่า โครงการของนาซาไม่ได้เร่งรัดประเทศไทย แต่เป็นการขอความร่วมมือมาตั้งแต่ปี 2554 แต่กระทรวงการต่างประเทศกลับเงียบไม่มีการตอบรับใดๆ และขอยืนยันว่า ทางนาซาได้ให้ข้อมูลรายละเอียดอุปกรณ์ที่ใช้ในการสำรวจอย่างเปิดเผยตลอดมา

นริศรา มองว่า นักวิทยาศาสตร์ไทยไม่ได้โง่ไปกว่านาซา เพียงแต่ไม่มีงบประมาณเพียงพอเพื่อทำการศึกษาวิจัย ในเมื่อไทยไม่มีศักยภาพเพียงพอที่จะทำเอง แต่วันนี้มีต่างชาติหยิบยื่นของฟรีมาให้เรากลับไม่รับไว้ วิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวาง โดยใช้ความกลัวปิดกั้นตนเอง การไม่รู้แม้ไม่ผิด แต่ควรถามผู้รู้ ทั้งนี้ไม่คิดว่าการเมืองไทยได้ทำให้นักวิทยาศาสตร์ถูกอุปโลกน์ให้กลายเป็นโจร

นริศรา ยังยืนยันว่า นาซาเคยใช้สนามบินแห่งชาติฮ่องกงสำรวจอากาศในภูมิภาคเอเชียตะวันออก ระหว่างเดือน มี.ค.-เม.ย. 2544 รวมถึงฐานทัพอากาศใกล้กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น เพื่อศึกษาความเป็นไปและการเปลี่ยนแปลงทางเคมี และการเปล่งรังสีของแก๊ส ละอองลอย และสารตั้งต้น แต่ที่ศึกษาในไทยเพราะจำเป็นต้องสำรวจในพื้นที่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ด้วย เพราะสภาพอากาศมีความแตกต่างจากเอเชียตะวันออก