ต่อรอง...วินๆกันทุกฝ่าย

โดย...ชัยฤทธิ์ ยนเปี่ยม/สุภชาติ เล็บนาค

การขับเคลื่อนของ พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร นับแต่ได้เป็นรัฐบาล พลิกกลับ 360 องศา หลังเดินเกมประนีประนอมกับฝ่ายชนชั้นนำ หวังให้ฝ่ายตรงข้ามยอมให้ พ.ต.ท.ทักษิณ กลับประเทศได้โดยไม่ต้องติดคุกผ่านการออกกฎหมายนิรโทษกรรม

ท่าทีที่เปลี่ยนไป ทำให้ “กลุ่มเสื้อแดงอิสระ” ที่ร่วมขบวนเดียวกับ พ.ต.ท.ทักษิณ ต่างช้ำใจ พร้อมกับวิจารณ์พรรคเพื่อไทยลืมจุดยืนที่เคยประกาศจะต่อสู้กับอำมาตย์อย่างถึงที่สุด

ยุกติ มุกดาวิจิตร แกนนำคณะกรรมการรณรงค์แก้ไขประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 (ครก.112) จากกลุ่ม “แดงอิสระ” อีกสถานะหนึ่งยังเป็นอาจารย์คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ อ่านเกมของ พ.ต.ท.ทักษิณ จากนี้จนถึงเป้าหมายสู่การนิรโทษกรรม จะสำเร็จหรือไม่ บนเงื่อนไขใด?

เขายอมรับว่า ภาพขณะนี้จะเรียกว่าเป็นการซูเอี๋ย หรือเกี้ยเซี้ยก็ได้ ระหว่างชนชั้นนำของฝ่าย นปช. เสื้อแดง หรือพรรคเพื่อไทย กับชนชั้นนำของฝ่ายนิยมเจ้า อนุรักษนิยมที่เมื่อก่อนเคยขับเคี่ยวกันผ่านสัญญาณหลายแบบ เช่น การที่พรรคเพื่อไทยขีดเส้นว่าห้ามแตะเรื่องการแก้มาตรา 112 ของประมวลกฎหมายอาญา และพยายามปัดข้อเสนอต่างๆ ของกลุ่มนิติราษฎร์ออกไป ทั้งที่แต่ก่อนพรรคเพื่อไทยก็เห็นด้วยกับข้อเสนอของนิติราษฎร์หลายเรื่อง การประนีประนอมกันอีกเรื่องคือ การตั้งเทคโนแครตมาแก้ปัญหาเรื่องน้ำ และตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญว่าด้วยการปรองดองแห่งชาติ ที่มี พล.อ.สนธิ บุญยรัตกลิน เป็นประธาน โดยเชิญบุคคลต่างๆ ในฝ่ายอนุรักษนิยมที่เคยต่อต้าน พ.ต.ท.ทักษิณเข้าร่วม มาตรการต่อมาที่เห็นคือ การย้ายผู้ถูกคุมขังจากเรือนจำทั่วไปมาสู่เรือนจำที่เรียกว่าเป็นนักโทษการเมือง ซึ่งเป็นขั้นตอนหนึ่งที่เชื่อว่าจะปูทางไปสู่การนิรโทษกรรมนักโทษการเมืองในที่สุด

 

ยุกติ ขยายความว่า ความจริงการปรองดองที่เกิดขึ้นไม่ได้ทำเฉพาะในระดับชนชั้นนำเท่านั้น เพราะยังมีการนำเอาคดี 16 ศพของเสื้อแดงในเหตุการณ์ พ.ค. 2553 มาขึ้นศาลและมีการสืบพยานกันแล้ว ประเด็นคือ การกระทำของรัฐที่ถูกตรวจสอบในศาลยุติธรรมขณะนี้ เป็นอีกปรากฏการณ์ที่ไม่เคยมีมาก่อน เพราะก่อนหน้านี้พอรัฐทำอะไรรุนแรงก็นิรโทษกรรมแล้วก็จบกันไป คนก็สงสัยและมาเถียงกันเรื่องการสร้างความทรงจำ แต่ขณะนี้ใครจะเถียงเรื่องความทรงจำก็ว่าไป ที่เห็นวันนี้ คือ เปิดให้มีการไต่สวนคดีขึ้นมา ซึ่งถือเป็นประวัติศาสตร์หน้าใหม่

ข้อสงสัยที่ว่า การปรองดองครั้งนี้มีวาระซ่อนเร้นหรือไม่ แกนนำ “ครก.112” มองว่า มีการต่อรองกันจริงในลักษณะที่ว่า จะยังให้สถาบันประเพณีอยู่ในรูปแบบไหน แม้ว่ายังไม่มีการแก้ไขมาตรา 112 ประมวลกฎหมายอาญาก็ตาม ซึ่งก็เป็นผลจากบทบาทของฝ่ายอนุรักษ์ที่ผ่านมา ที่ไม่สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของสังคม จึงเกิดปฏิกิริยาตอบโต้ที่รุนแรง

“ขณะนี้ผมคิดว่าการต่อรองอยู่ที่ให้สถาบันประเพณีอยู่ในที่ทางอย่างเดิมและตีเส้นกันใหม่ให้ชัดเจน ขณะที่สถาบันการเมืองที่มีลักษณะก้าวไปสู่โลกาภิวัตน์มากขึ้น ก็จะไม่เข้าไปก้าวก่ายหรือรุกเข้าไปในพื้นที่ของสถาบันประเพณีมากมาย ถึงขั้นเปลี่ยนให้เป็นสัญลักษณ์โดยไม่ต้องทำอะไรเลย หรือว่ายกเลิกประเพณีทั้งหมด หรือทำให้น้อยลง ผลที่เราเห็นคือ การแสดงออกของสถาบันประเพณีได้ปรับเปลี่ยนไป จะเห็นว่าไม่มีการแสดงพระราชดำรัสอย่างเป็นสาธารณะเหมือนที่เคยเกิดขึ้นเมื่อ 23 ปีก่อน แน่นอนยังมีการให้นายกฯ และคณะรัฐมนตรีเข้าเฝ้าฯ แต่ก็ยังอยู่ในขอบเขตที่ไม่มีใครได้รู้ข้อความที่แท้จริงว่ามีบทสนทนาที่ชัดเจนอย่างไร ฉะนั้นก็เป็นเรื่องที่อยู่ในกรอบของการเป็นสถาบันกษัตริย์ ภายใต้รัฐธรรมนูญในระบอบประชาธิปไตย ที่ผมคิดว่าเข้าใกล้แบบสากลมากขึ้น

...ถ้าถามผม แล้วมันดีหรือไม่ ผมยังมองว่า มันดีเท่าที่เราทำได้ ในแง่หนึ่ง ฝ่ายเสื้อแดงหรือฝ่ายคุณทักษิณได้สร้างขบวนการทางการเมืองแบบใหม่ที่รุกคืบไปข้างหน้า แต่ผมก็ยังเชื่ออย่างที่บอก คือ จะไม่รุกคืบไปมากกว่านี้ถึงขั้นโค่นล้มสถาบันการเมืองประเพณี ซึ่งในระยะ 5 ปีนี้ หรือ 10 ปี นี้มันจะอยู่ตรงนี้”

แล้วทำไมถึงแค่ 510 ปี?.... แกนนำ ครก.112 ตอบ เราต้องรอจนกว่าโครงสร้างพื้นฐานอะไรจะเปลี่ยนก่อน ภาพแน่นอนที่เราจะเห็นคือ การเปลี่ยนแปลงของเศรษฐกิจในระดับพื้นฐานส่วนใหญ่ แรงงานภาคการเกษตรได้ฟื้นตัวขึ้นมา สู่ภาคอุตสาหกรรมมากขึ้น ซึ่งภาคการเกษตรก็คือพวกเสื้อแดง เพื่อไทย เป็นฐานพลังสำคัญ และยังเป็นเสียงที่มาจากการเลือกตั้ง นี่เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นในช่วง 2030 ปีที่ผ่านมา แต่ภายในกรอบของทุนนิยมผลที่เกิดขึ้นคือ ในระยะ 510 ปีนี้ ระบบทุนนิยมจะทำให้ภาคการเกษตรจะต้องปรับตัวครั้งใหญ่อีกครั้งในสังคมไทย การใช้เครื่องจักรจะมีมากขึ้น แรงงานจะน้อย ถึงตอนนั้นค่อยมาคิดว่าจะเห็นอะไร ยังไม่มีใครเดาได้ว่าจะเกิดอะไรขึ้น แต่เราจะมีความขัดแย้งใหม่ๆ เกิดขึ้นมา เช่น การไหลเข้ามาของแรงงานชายแดนเต็มไปหมด ยังจะมีการเปลี่ยนแปลงในเรื่องโครงสร้างของประชากร และก็สำนึกของความเป็นชาติ ชุมชนที่มันเปลี่ยนไป

อาจารย์คณะสังคมวิทยาฯ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ผู้นี้ สรุปว่า การต่อสู้ของสองขั้วการเมืองในช่วงหลายปีที่ผ่านมา พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่ากินกันไม่ลง เพราะมีพลังพอๆ กันทั้งคู่ ฝ่ายสถาบันประเพณีมีทั้งองค์สัญลักษณ์ ทหาร อาวุธ และชนชั้นนำในทางเศรษฐกิจอยู่ แต่ก็ทำอะไรฝ่ายทักษิณไม่ได้ ยุบพรรคมา 3 ครั้ง ใช้การรัฐประหาร ปราบปรามประชาชนก็แล้ว ตรงกันข้าม ฝ่ายเสื้อแดงกลับยิ่งแสดงความเข้มแข็ง ฉะนั้น มันน่าจะถึงจุดที่ทำอะไรกันไม่ได้แล้ว ดังนั้น ต้องมาคิดว่าทำอย่างไรถึงจะอยู่ด้วยกัน

“ทั้งหมดเมื่อเป็นการต่อสู้ระหว่างชนชั้นนำด้วยกัน ก็ต้องมีการต่อรองกัน ผลลัพธ์สุดท้ายต้องเป็นสถานการณ์ที่วินๆ ได้กันทั้งสองฝ่าย แน่นอนที่ต้องกระทบบ้างคือลิ่วล้อ เช่น การดำเนินคดีกับรัฐบาลอภิสิทธิ์ หรือข้อเท็จจริงบางอย่างจะต้องถูกเปิดโปงมา”

อย่างไรก็ตาม ยุกติ บอกว่า เกมต่อรองครั้งนี้ไม่มีใครผูกขาดอำนาจได้อย่างแท้จริงเหมือนที่ผ่านมา เพราะมีผู้แสดงทางการเมืองเยอะ ใครคิดว่าให้ พ.ต.ท.ทักษิณ ไปจับมือกับ พล.อ.เปรม ติณสูลานนท์ ประธานองคมนตรีและรัฐบุรุษ แล้วทุกอย่างจะจบ มันไม่ใช่ ทุกอย่างไม่ง่ายเหมือนเมื่อก่อนแล้ว

“วันนี้ มันมีคนหลายคนที่ถือไพ่อยู่ ถ้าคุณทิ้งไพ่ตาย แล้วเป็นไพ่โง่ มันก็เสีย ตอนนี้เกมมันเล่นไม่ได้อย่างนั้น ดังนั้น การที่มันไม่จบง่ายๆ เพราะมีตัวแสดงหลายตัว อำนาจมันไม่รวมศูนย์ ทั้งสองฝ่ายมีผู้แสดงเยอะ การที่นายกฯ ไม่พูดมาก ผมไม่คิดว่าเขาโง่ แต่ว่ามันพูดมากไม่ได้ แต่เราพอที่จะเห็นทิศทางการต่อสู้กัน มันไม่ไหวกันแล้ว กระแสต้านมันปลุกไม่ขึ้น ก็ต้องหาทางรอมชอม เช่น ต้องยอมให้มีการแก้ไขรัฐธรรมนูญ”

คำถามดังๆ ในช่วงนี้ “คนเสื้อแดงถูกหลอกไหม” เพราะฝ่ายทักษิณปรองดองกับชนชั้นนำ?

ยุกติ หยุดคิดชั่วครู่ ก่อนตอบ “ความจริงผมอยู่ข้างเขาอยู่แล้ว ฉะนั้น ผมไม่คิดว่าอย่างนั้น...”

“คำถามที่ว่ามีการทิ้งมวลชนไหม หรือว่าเขาถูกหลอกไหม จากที่ผมไปเจอชาวบ้านเสื้อแดง แม้เขาจะมีความภักดีต่อพรรค แต่ขณะเดียวกันเขาก็ตรวจสอบพรรค และเขาก็เป็นตัวของตัวเองด้วย ดูจากเรื่องแก้มาตรา 112 ครก. หรือนิติราษฎร์ ไม่สามารถทำอะไรด้วยตัวเองได้ การที่ประเด็นนี้ถูกจุดติดขึ้นมาเพราะมันมีคนสนใจ คนสนับสนุนเยอะมากจาก นปช. เสื้อแดง แต่ว่าเขาเป็นตัวของตัวเอง พรรคก็บอกแล้วว่าไม่เอา ฉะนั้น ถ้าจะบอกว่าพวกเขาถูกหลอกหรือไม่ ผมว่าไม่ เพราะเขาเป็นตัวของตัวเอง”