วิกฤตแรงงาน

โดย...ธนพล ไชยภาษี

มีรายงานวิเคราะห์จากต่างประเทศมาเป็นระยะๆ ในช่วงที่ผ่านมาว่า เมื่อการปฏิรูปเศรษฐกิจในพม่าเป็นรูปเป็นร่างขึ้น ก็จะเริ่มดึงดูดให้แรงงานพม่าในต่างประเทศจะกลับเข้าไปทำงานในบ้านเกิด ขณะที่แรงงานพม่าที่อยู่ในประเทศอยู่แล้ว ก็จะเริ่มไม่อยากจะออกไปทำงานในต่างประเทศ

ประเทศที่ดูเหมือนว่าจะได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงในพม่ามากที่สุดก็คือไทย มีแรงงานพม่าในไทยอยู่มากกว่า 1 ล้านคน ที่ทำงานอยู่ในภาคอุตสาหกรรมที่แรงงานไทยไม่ทำ และมองว่าเป็นงานหนัก เหนื่อย และสกปรก อย่างเช่นในอุตสาหกรรมการประมง ทั้งๆ ที่เป็นอุตสาหกรรมที่สร้างรายได้ให้กับประเทศปีละหลายหมื่นล้าน

ดังนั้น ไม่ผิดนักที่จะบอกว่าแรงงานพม่ามีส่วนเป็นแรงขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยไม่น้อยในแต่ละปี ดังนั้นถ้าแรงงานพม่าขาดหายไป ก็เลี่ยงไม่ได้ครับที่เศรษฐกิจของไทยจะได้รับผลกระทบไปด้วย ภาคเอกชนก็อาจจำเป็นที่จะย้ายฐานการลงทุนไปยังที่อื่นที่มีค่าจ้างที่ถูกกว่าไทย ไม่ว่าจะเป็นในเวียดนาม หรือโดยเฉพาะในพม่าที่กำลังเปิดประเทศ และพยายามดึงดูดนักลงทุนกันอย่างเรียกว่าแจกโปรโมชัน ฟรีภาษีให้ 5 ปี และต่างชาติเข้าไปลงทุนได้ 100% เต็ม

เศรษฐกิจไทยเริ่มมองเห็นวิกฤตในภายภาคหน้าชัดขึ้นเรื่อยๆ ครับ ถามว่าแรงงานไทยไปทำอะไรกันหมด แรงงานไทยก็ทำงานโรงงานที่มีสภาพการทำงานที่ดีกว่า สบายกว่ากันทั้งนั้น ไม่มีใครอยากทำงานที่แรงงานพม่าทำอยู่ในขณะนี้

ปัญหาของแรงงานไทยคืออะไร อย่างแรกก็คือ แพงมากกว่าคู่แข่ง เมื่อเทียบกับเพื่อนบ้านรอบประเทศเรานี่แหละ ไม่ต้องไปเทียบกันกับจีนที่แรงงานถูกมาก

และปัญหาสำคัญที่สุดที่ฝรั่งเคยบอกเอาไว้ก็คือ ค่าจ้างไทยแพง แต่แรงงานกลับไร้ทักษะ มีแต่แรงงานระดับล่างเยอะ แต่แรงงานที่จะก้าวขึ้นมาเป็นระดับหัวหน้างานนั้นมีไม่มากครับ

สรุปแล้วเศรษฐกิจไทยเต็มไปด้วยแรงงานไร้ทักษะที่มีราคาแพง พอเห็นภาพแห่งหายนะแล้วใช่หรือไม่

ปัญหาแรงงานไม่เหมือนปัญหาการแข่งขันส่งออกข้าว ที่ประเทศไหนๆ ก็เทียบคุณภาพของข้าวหอมมะลิจากทุ่งกุลาร้องไห้ไม่ได้ เพราะสภาพดิน สภาพอากาศตรงนั้นเหมาะที่จะปลูกข้าวได้คุณภาพดีจริงๆ

แต่เรื่องแรงงานนั้นเป็นเรื่องที่ทุกประเทศนั้นแข่งขันพัฒนากันได้ ยิ่งในปี 2558 เมื่ออาเซียนเข้าสู่การเป็นประชาคมเศรษฐกิจอย่างเต็มตัว จะเกิดการหลั่งไหลของแรงงานแบบไร้พรมแดน หายนะจะยิ่งหนักเข้าไปอีก เมื่อเราจะเจอกับการบุกของแรงงานจากอินโดนีเซีย จากฟิลิปปินส์ นอกเหนือจากแรงงานจากเพื่อนบ้านอินโดจีนและพม่าที่ไม่ต้องรอปี 2558 ก็เกลื่อนเมืองอยู่แล้ว

ถึงเวลาแล้วครับที่ไทยต้องเร่งพัฒนาการศึกษาเพื่อสร้างแรงงานที่มีคุณภาพให้ดีขึ้นกว่าคู่แข่ง เพื่อให้สอดคล้องกับค่าครองชีพที่สูงมากขึ้นเรื่อยๆ ในประเทศไทย

ยิ่งเรามีนโยบายขึ้นค่าจ้างกันแบบไม่ดูตาม้าตาเรือ ยิ่งต้องระวังจะกลายเป็นฟองสบู่ค่าจ้าง มีสิทธิแตกโพละกันได้ทุกเมื่อครับ