ยอดปราดถนาของคน

โดย...อ.ตุ้ย วรธรรม

เคยถามตัวเองไหมว่า อะไรคือยอดปรารถนาที่เป็นประตูแห่งประโยชน์ของคนเรา?

ผมเชื่อนะว่าอาจมีคนถามคำถามนี้กับตัวเอง แต่บางคนก็ไม่รู้ว่าจะตอบยังไงอยู่ดี เพราะในใจจริงก็ไม่รู้ว่าตัวเองปรารถนาอะไร (ยังงั้น)

แต่อยากจะบอกว่ามีคนคนหนึ่งที่ตั้งคำถามนี้ขึ้นมา ทว่า เขาไม่ได้ตั้งคำถามถามตัวเขาเอง แต่ตั้งคำถามถามบุคคลผู้ที่ให้กำเนิดชีวิตเขา

เขาเป็นลูกของเศรษฐีคนหนึ่งในเมืองสาวัตถี อายุไม่ได้มาก แค่ 7 ขวบ แต่ว่าภูมิปัญญาของเขานั้นขั้นเด็กอัจฉริยะมีปัญญาเหนือกว่าเด็กในวัยเดียว แม้ผู้ใหญ่ก็ยังพ่ายแพ้ต่อปัญญาของเขา

วันหนึ่งเขาคิดคำถามนี้ขึ้น แล้วก็ไม่รู้ว่าจะไปถามใคร สอดสายตาไปก็เห็นพ่อนั่งบนม้านั่งหน้าบ้านเลยเดินเข้าไปถาม แต่พ่อเศรษฐีไม่อาจให้คำตอบได้

ขบปัญหายังไงก็ไม่แตก ก็คิดว่า ปัญหานี้ลึกล้ำ เว้นพระพุทธเจ้าเสียแล้ว ผู้อื่นในโลกสันนิวาสเบื้องบนตั้งแต่ภวัคคพรหม ลงไปถึงเบื้องต่ำคือคืออเวจี ที่ชื่อว่าจะสามารถแก้ปัญหานี้ได้ไม่มีแน่

“พระพุทธเจ้าผู้เดียวเท่านั้นลูกที่รู้ปัญหาอันลึกล้ำของเจ้าได้”

“แล้วจะทำยังไงละพ่อ”

“เดียวพ่อจะพาเจ้าไปเข้าเฝ้าทูลถามปัญหานี้กับพระพุทธองค์ที่พระเชตวันวิหาร”

ว่าแล้วก็เศรษฐีก็พาลูกชายตัวน้อยถือดอกไม้ของหอมและเครื่องลูบไล้เป็นอันมากไปยังพระเชตวันวิหาร บูชาพระศาสดาแล้วกราบทูลปัญหา

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ลูกชายคนนี้มีปัญญาหลักแหลม ได้ถามปัญหาประตูแห่งประโยชน์กะข้าพระองค์ แต่ข้าพระองค์ไม่อาจทราบปัญหานั้นจึงพามาสู่สำนักของพระองค์เพื่อให้ทรงแก้ปัญหาให้”

พระศาสดาตรัสกับอุบาสกว่า แม้ในชาติก่อนพระองค์ก็ถูกเด็กนี้ถามปัญหานั้นแล้ว และก็กล่าวแก้ปัญหานั้นกะเขาแล้วในครั้งนั้น

“คำตอบที่พระองค์ตรัสแก่เขาคืออะไร”

“เราบอกเขาว่า สิ่งที่เป็นประตูด่านแรกให้ถึงประโยชน์นั้น ได้แก่ 1.ความไม่มีโรคภัยเบียดเบียน 2.ศีลการรักษากาย วาจาให้ปกติ

3.การเจริญคล้อยตามบัณฑิตผู้ฉลาด 4.การเป็นพาหุสัจจะผู้คงแก่เรียนรอบรู้ 5.ความประพฤติในธรรมสิ่งที่ดีงาม และ 7.ความไม่มีจิตหดหู่ท้อถอย”

“อย่างไรถึงเรียกว่าเป็นประตูให้ถึงประโยชน์”

พระพุทธองค์ตรัสว่า เอาแค่เรื่องร่างกายของคนเราอย่างเดียว ถ้าเต็มไปด้วยโรคภัยต่างๆ เกิดการเจ็บป่วยอยู่บ่อยๆ ก็ยากที่จะบรรลุถึงประโยชน์ที่ต้องการได้

“จริงอย่างพระองค์ แค่เจ็บป่วยเรื่องเดียวเครื่องก็รวนหมดแล้ว ไม่สามารถที่จะทำอะไรได้เลย สิ่งที่ทำอยู่ก็มีอันต้องหยุด สิ่งที่ที่ยังไม่ได้ทำก็ต้องยืดเวลาออกไปอีกนาน”

“นี่แหละ ความไม่มีโรค จึงถือเป็นลาภอันประเสริฐ และเป็นสุดยอดปรารถนาของทุกคน เพราะถ้าสุขภาพร่างกายดีแข็งแรงก็สามารถที่จะบรรลุถึงสิ่งที่ต้องการได้ไม่ยาก แต่ถ้าเต็มไปด้วยโรคก็รังแต่เป็นอุปสรรคยากที่จะไปถึงสิ่งที่ต้องการ”

นอกจากเรื่องสุขภาพแล้ว อีก 5 ข้อที่เหลือก็เป็นสิ่งสำคัญที่จะทำให้ทุกคนก้าวไปถึงสิ่งที่ต้องการที่เราเรียกว่าประโยชน์ ทั้งในชาติ์นี้ และชาติหน้า

สิ่งที่เป็นยอดปรารถนาของมนุษย์นี้ ปรากฏอยู่ในอัตถัสสทวารชาดก พระไตรปิฎก สยามรัฐ เล่ม 27 พระสุตตันตปิฎกเล่ม 19 ขุททกนิกายชาดก