นโยบายการเมืองไม่ชัดเจนจุดอ่อน"ปู"ดับไฟใต้

โดย...ปริญญา ชูเลขา

สถานการณ์ความรุนแรงในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ยังเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ซ้ำแล้วซ้ำอีก และไม่มีท่าทีจะยุติ ล่าสุดเมื่อค่ำคืนวันที่ 7 มี.ค. ซึ่งเป็นวันมาฆบูชา คนร้ายลอบวางระเบิดทหาร ฉก.นราธิวาส 30 ชุดคุ้มครองวัดราษฎร์สโมสร ทำให้ทหารเสียชีวิตในที่เกิดเหตุ 4 นาย

ทั้งนี้ หากพิจารณาถึงจุดอ่อนในการแก้ไขปัญหาของรัฐบาล นายกรัฐมนตรีจะปัดความรับผิดชอบไม่ได้ เพราะตั้งแต่เข้ามารับตำแหน่งนับจำนวนครั้งได้ที่นายกรัฐมนตรีได้พูดถึงปัญหาความไม่สงบในพื้นที่ภาคใต้ ทั้งที่เรื่องดังกล่าวเป็นปัญหาใหญ่ระดับชาติ

ปัญหาที่มีความสลับสับซ้อนเช่นนี้ ต้องการการสั่งการแบบเบ็ดเสร็จเด็ดขาดจากผู้นำสูงสุด แต่นายกรัฐมนตรีไม่ได้ลงมาคลุกงาน หรือสั่งการด้วยตัวเอง ได้แต่มอบหมายงานให้ระดับรองนายกรัฐมนตรีลงไปปฏิบัติการ

อย่างไรก็ตาม “บิ๊กอ๊อด” พล.อ.ยุทธศักดิ์ ศศิประภา รองนายรัฐมนตรี ซึ่งก็กุมอำนาจเบ็ดเสร็จได้เฉพาะแค่บางส่วนงานเท่านั้น คือ สภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) ที่เป็นฝ่ายมันสมองในการคิดยุทธศาสตร์ในการบริหารจัดการปัญหา หรือศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) ในฐานะหน่วยงานทำงานด้านมวลชนและการพัฒนาคุณภาพชีวิต และกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร (กอ.รมน.) ในฐานะฝ่ายคุมกำลังดูแลความสงบเรียบร้อยชีวิตและทรัพย์สิน

ในขณะที่กลไกทำงานด้านอื่นๆ สั่งการไม่ถึง เพราะเป็นอำนาจของ ยงยุทธ วิชัยดิษฐ รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.มหาดไทย หรือ สร.2 หรือกลไกการดูแลรักษาความสงบเรียบร้อยพลเรือน

สำหรับเจ้าหน้าที่ตำรวจก็อยู่ในมือของ ร.ต.อ.เฉลิม อยู่บำรุง รองนายกรัฐมนตรี ดังนั้นการบริหารสั่งของ พล.อ.ยุทธศักดิ์ ในภาพรวมจึงไม่บูรณาการ เบ็ดเสร็จเด็ดขาดเท่าที่ควร ความเป็นเอกภาพในเชิงนโยบาย นับเป็นส่วนผสมสำคัญในการแก้ไขปัญหาให้ลุล่วง เพราะในการทำงานภาคใต้ผู้บริหารต้องคุมทิศทางนโยบายให้อยู่หมัด

 

อย่างน้อยต้องเกิดขึ้นตรงหน้างานของ พล.อ.ยุทธศักดิ์ ก่อน เพราะตามโครงสร้างใหม่ หลังมีกฎหมายใหม่ 2 ฉบับ คือ พระราชบัญญัติการบริหารราชการจังหวัดชายแดนภาคใต้ พ.ศ. 2553 และพระราชบัญญัติการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร พ.ศ. 2551 การทำงานทั้งงานมวลชน หรืองานบุ๋น ของ ศอ.บต.กับการทำงานคุมกำลัง หรืองานบู๊ ของ กอ.รมน. ต้องสอดคล้องและไม่ซ้ำซ้อนกันแม้ในเชิงนโยบายระดับล่าง หรือระดับหน่วยงานที่ประกาศโดย สมช. จะมีความชัดเจนทางโยบายการบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ที่ให้ความสำคัญ 6 ด้าน เพื่อดำเนินการแก้ไขปัญหาในระยะ 3 ปี คือ 1.การดำเนินการเรื่องความปลอดภัย โดยน้อมนำยุทธศาสตร์พระราชทาน “เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา” และ “ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง” นโยบายการเมืองนำการทหาร และแนวทางสันติวิธี เป็นหลักยึดในการจัดการความขัดแย้ง

2.การเสริมสร้างความโปร่งใสและความเชื่อมั่นในกระบวนการยุติธรรมตามหลักนิติธรรมและหลักสิทธิมนุษยชน 3.การสร้างสภาวะแวดล้อมที่เอื้อต่อการพูดคุยเพื่อสันติภาพในการแสวงหาทางออก จากความขัดแย้งที่ยืดเยื้อเรื้อรังมานาน ซึ่งเป็นการดำเนินการภายใต้เจตนารมณ์รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยตามหลักสากล และมิใช่เป็นการแบ่งแยกดินแดนแต่อย่างใด

ขณะที่ด้านที่ 4 การให้สังคมภายนอกประเทศมีส่วนสนับสนุนและมีบทบาทเกื้อกูลต่อการแก้ไขปัญหา 5.การเสริมสร้างความเข้าใจระหว่างกลุ่มบุคคลที่มีความแตกต่าง ให้เกิดการเรียนรู้ ยอมรับ และตระหนักในคุณค่าของการอยู่ร่วมกันภายใต้ความหลากหลายของวิถีชีวิตและวัฒนธรรม ซึ่งในส่วนนี้จะให้น้ำหนักกับเรื่องของภาษา คือ การส่งเสริมการเรียนรู้ภาษาไทยควบคู่ไปกับภาษามลายู มลายูถิ่น และภาษาต่างประเทศที่สำคัญ

สำหรับด้านที่ 6 การบริหารการดำเนินการตามนโยบายฉบับนี้ให้เป็นไปอย่างมีระบบ มีประสิทธิภาพ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องดำเนินการตามนโยบายอย่างสอดประสาน มีเอกภาพ และสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของนโยบาย โดยจะมีกลไกในรูปคณะกรรมการอำนวยการนโยบายการบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ ภายใต้ สมช. มีเลขาธิการ สมช. เป็นประธาน และมีกรรมการระดับปลัดกระทรวงที่เกี่ยวข้อง เลขาธิการ ศอ.บต. และเลขาธิการ กอ.รมน. ร่วมเป็นกรรมการด้วย

อย่างไรก็ตาม ก็ยังมีจุดอ่อน คือ ความไม่ชัดเจนเชิงนโยบายทางการเมืองของรัฐบาล เพราะตั้งแต่รัฐบาลชุดนี้เข้ามายังไม่เห็นวี่แวว “จุดเปลี่ยน” เชิงนโยบายทางการเมืองอันสำคัญที่จะนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงถึงความสงบสันติในพื้นที่ แม้ก่อนหน้านี้ช่วงรณรงค์หาเสียงเลือกตั้งพรรคเพื่อไทย พรรครัฐบาลได้ประกาศนโยบาย “นครรัฐปัตตานี” หรือ “เขตปกครองพิเศษ” มาใช้เป็นแนวทางในการต่อสู้ทางความคิดเชิงนโยบาย วันเวลาผ่านมาเกือบ 1 ปี แนวคิดดังกล่าวยังล่องลอย

ณ วันนี้เห็นเพียงการแก้ไขปัญหาแบบวันต่อวัน ความชัดเจนหรือการตอบโจทย์ในรายละเอียดที่ตกผลึกสนิทยังไม่เกิดขึ้น เช่น การรวม 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ปัตตานี ยะลา และนราธิวาส ขึ้นเป็นหนึ่งนครรัฐ หรือแบ่งกันบริหารจังหวัดละแห่งให้สอดคล้องกับวิถีชีวิต วัฒนธรรม ศาสนา และภาษาที่แตกต่างอันเป็นสาเหตุสำคัญที่นำเสนอประเด็นดังกล่าวขึ้นมา จะขัดกฎหมายรัฐธรรมนูญว่าด้วยการกระจายอำนาจหรือไม่

การจัดตั้งหน่วยทางการเมืองใหม่ที่เป็นนครรัฐหรือเขตปกครองพิเศษ ขึ้นมาใหม่จะเกิดปัญหาการเข้าถึงของอำนาจส่วนกลาง หรือเกิดปัญหาความซ้ำซ้อนเชิงประวัติศาสตร์ตามมาหรือไม่ เพราะแต่ละจังหวัดมีประวัติศาสตร์และผู้นำท้องถิ่นเป็นของตัวเอง รวมถึงประสิทธิภาพและความพร้อมในการบริหารจัดการพื้นที่ของผู้นำท้องถิ่นที่อาจจะเกิดขึ้นในอนาคตมีหรือไม่

ดังนั้น แนวคิดใหม่ทางการเมืองของรัฐบาลพรรคเพื่อไทยดังกล่าว จะเป็นการซ้ำเติมปัญหาหรือแก้ปัญหา ยังไร้คำตอบจากรัฐบาล ความชัดเจนเชิงนโยบายจึงเป็นสิ่งสำคัญ แม้แต่ประเด็นเล็กๆ น้อยๆ ก็ไม่ควรละเลย ตัวอย่างเช่น การเรียกร้องความเท่าเทียมจากรัฐบาลในการจ่ายเงินเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบจากความไม่สงบในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ วงเงิน 7.75 ล้านบาทต่อราย ให้เท่ากับประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากความไม่สงบทางการเมืองในกรุงเทพฯ ที่เพิ่งเปิดลงทะเบียนรับเงินไปแล้วในวันที่ 8 มี.ค.ที่ผ่านมา เพราะล้านกว่าชีวิตใน 3 จังหวัดชายแดนใต้ ยังรอคำตอบอยู่

ดังนั้น นโยบายทางการเมืองต้องชัดเจนไม่คลุมเครือ เพราะความไม่ชัดเจนเชิงนโยบายส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นศรัทธาของพี่น้องประชาชนที่มีต่อทิศทางและนโยบายของรัฐโดยตรง และความชัดเจนเชิงนโยบายของรัฐบาลเป็นสิ่งสำคัญที่จะไปปลด 4 เงื่อนไข ไม่ให้กลุ่มก่อความรุนแรงใช้ก่อเหตุได้ คือ 1.การใช้อำนาจจากเจ้าหน้าที่รัฐบางส่วน ที่ไม่สนใจความละเอียดอ่อนด้านสิทธิมนุษยชน วัฒนธรรม และอัตลักษณ์ความแตกต่าง 2.ความรุนแรงที่เกิดขึ้นจากกลุ่มผู้ก่อความไม่สงบที่มุ่งหมายแบ่งแยกดินแดน 3.ความรุนแรงที่เกิดจากปัญหาแทรกซ้อน เช่น อิทธิพลค้าของเถื่อน อำนาจมืด และยาเสพติด เป็นต้น และ 4.ความรุนแรงที่เกิดจากอารมณ์โกรธแค้นเกลียดชังภายในจิตใจที่ถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น

ทั้งหมดคือรากเหง้าของปัญหาที่ต้องการ นโยบายทางการเมืองที่ชัดเจนเข้าไปแก้ไขปัญหา ณ วันนี้ปัญหา 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ต้องการนโยบายที่มุ่งเน้นการทำสงครามทางความคิด ที่มุ่งเอาชนะกันที่จิตใจ โดยอยู่บนพื้นฐานของความเข้าใจ เข้าถึงความแตกต่างทางชาติพันธุ์ ภาษา ศาสนา และวัฒนธรรม แต่สามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างสงบสุขสันติ คือ สิ่งที่คนไทยทุกคนคาดหวังจากรัฐบาลยิ่งลักษณ์!!!