12ปีคดีราศีไศลเสียงคนจนไม่เคยเงียบหาย

โดย...ทีมข่าวภูมิภาค

“ป้าย เพื่อนร่วมต่อสู้เพื่อสายน้ำ  ต่อสู้เพื่อสายธารแห่งหมู่บ้าน ต่อสู้เพื่อคืนฤดูกาล  ฤ ท่านตอบแทนโดยการจองจำ” 

นี่คือคำที่เพื่อนๆ มอบให้ ป้าย หรือไพรจิตร ศิลารักษ์ อดีตแกนนำสมัชชาคนจน ซึ่งนำผู้ได้รับผลกระทบจากโครงการเขื่อนราษีไศล บุกเข้าไปยึดพื้นที่หัวงานสร้างเขื่อนชุมนุมประท้วง เมื่อเดือนพ.ค. 2543 ซึ่งทำให้เข้าถูกดำเนินคดี บุกรุกสถานที่ราชการ ทำให้เสียทรัพย์ และ ความผิดต่อเสรีภาพ12 ปีแล้วที่ป้ายต้องขึ้นโรงขึ้นศาล เพื่อต่อสู้คดี ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ พิพากษาว่าเขามีความผิดจริงและตัดสินจำคุก 2 ปี เขายื่นฏีกาต่อสู้คดี

และเมื่อวันที่ 24 ม.ค. ศาลฏีกาตัดสินยืนตามศาลชั้นต้นแลบะอุทธรณ์ แต่โทษจำให้รอลงอาญา 2 ปี และคุมประพฤติไพรจิตร 1 ปี ซึ่งนับว่าเป็นโชคดีที่เขาไม่ต้องสูญเสียเสรีภาพในห้องขัง

ชาวบ้านราษีไศล เพื่อนผู้ร่วมชะตากรรมของป้ายกว่า 100 คนที่มารวมตัวกันที่หน้าศาลจังหวัดศรีสะเกษ เพื่อให้กำลังใจเขาปิติยินดีกันถ้วนหน้า หลังทราบคำตัดสิน

“ผมรู้สึกดีใจมากที่ศาลฏีกาได้ให้ความกรุณาต่อผมซึ่งเป็นคนยากไร้ และต่อไปในการทำกิจกรรมอะไรผมจะต้องระมัดระวังตัวให้มากกว่าเดิมอีกเพื่อจะได้ไม่ต้องทำผิดกฏหมายอีกต่อไป” ป้ายกล่าวอย่างปิติหลัง
ทราบคำตัดสิน

อย่างไรก็ตาม 12 ปีที่ผ่านมา ป้ายยืนยันเสมอถึงจุดยืนของเขา

“ยังมีคนจนอีกจำนวนมาก ที่กำลังถูกรัฐใช้กระบวนการยุติธรรมเล่นงานอยู่กว่า 3,800 คดี หากไม่มีการชุมนุมในเดือนพ.ค. 2543 เพื่อเรียกร้องให้รัฐบาลเปิดประตูเขื่อนราษีไศล ซึ่งการเรียกร้องในครั้งนั้นก็ทำให้ผมถูกดำเนินคดี ตกเป็นนักโทษเช่น แต่เพราะมีการชุมนุมในครั้งนั้น จึงนำไปสู่การเปิดประตูระบายน้ำ ทำให้ชาวบ้านกว่า 70,000 ชีวิต สามารถประกอบอาชีพเดิมอยู่ในชุมชนเดิมได้อย่างมั่นคงจนถึงปัจจุบัน” ป้ายบอกเล่าให้ฟัง ก่อนจะเดินเข้าฟังการตัดสิน ซึ่งเป็นคำพูดที่เยืนยันอย่างมั่นใจอยู่เสมอมา

เขายืนยันว่า หากเวลาหมุนกลับได้โดยไม่มีเขื่อนราษีไศล ชุมชนก็ไม่ต้องมีความขัดแย้ง ไม่มีความแตกแยก ครอบครัวจะอยู่กันอย่างพร้อมหน้าพ่อแม่ลูก มีที่ดินทำกินอย่างพอเพียงกับสมาชิกในครอบครัว มีป่าบุ่ง – ป่าทามให้เลี้ยงวัว – ควาย มีปลาสดๆ จากแม่น้ำมูลกินอย่างเต็มอิ่ม และผู้คนมีรอยยิ้มให้กัน

“จากวันนั้นถึงวันนี้ เป็นเวลา 19 ปี (เขื่อนราษีไศลสร้างเสร็จและเริ่มกักเก็บน้ำตั้งแต่ปี 2536 – 2555) ใครบ้างได้ทำนาปีละ 2 ครั้ง ใครบ้างได้งานทำ ใครบ้างที่ร่ำรวยเงินทอง สิ่งเหล่านี้ไม่เห็นว่าจะเกิดขึ้นเลย เห็นมีแต่ความยากจน ปนความขัดแย้ง ชุมชนแตกแยก วิถีชีวิตล่มสลาย บ้านช่องเหลือแต่คนแก่กับเด็กอยู่เฝ้า คนหนุ่มสาว คนวัยทำงานอพยพไปรับจ้างขายแรงงานในต่างถิ่น เพื่อนำเงินมาจุนเจือครอบครัว”  ป้ายกล่าวย้ำในการร่วมชุมนุมกับขบวนประชาชนเพื่อสังคมที่เป็นธรรม(พีมูฟ)

ค่ำคืนก่อนถึงวันพิพากษา ประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากปัญหาต่างๆ ทั่วประเทศ ในนามพีมูฟ ซึ่งเดินทางมาให้กำลังใจป้าย รวมตัวปักหลักชุมนุมกันหน้าศาลากลางจังหวัดศรีสะเกษ พวกเขาเปิดเวทีแลกเปลี่ยน ในหัวข้อ “คนดีติดคุก  คนทุกข์นอนตะราง”  โดยตัวแทนกลุ่มปัญหาจากทั่วประเทศ  ผลัดเปลี่ยนกันมาเล่าประสบการณ์ตัวแทนชาวบ้านซึ่งอยู่ในพื้นที่ทับซ้อน ป่าสงวนแห่งชาติ ซึ่งถูกกรมป่าไม้ดำเนินคดี
ฟ้องร้องทางแพ่ง คิดค่าเสียหายทางสิ่งแวดล้อมหรือคดีโลกร้อน สะท้อนความรู้สึกของการถูกดำเนินคดีว่า

“ฉันถูกฟ้องข้อหาทำให้โลกร้อน  ฉันไม่รู้จะเอาอะไรมาจ่ายให้เขา ฉันคงต้องล้มละลายแน่นอน ลูกฉันจะเอาอะไรไปเรียน ครอบครัวฉันจะอยู่อย่างไรให้รอดจากภาวะเช่นนี้”

อดีตจำเลยในคดีที่นายทุนกล่าวหาว่าเขาบุกรุกสะท้อนว่า “ที่ดินของปู่ ยกให้พ่อผม  และตกทอดมาถึงผม มีใบจับจองเป็นของเรา  วันดีคืนดีมีคนเอาไปออกเอกสารสิทธิ์  และแจ้งจับดำเนินคดีกับผม ผมติดคุกอยู่เป็นปี  สุดท้ายได้พักโทษ  และกระบวนการตรวจสอบยืนยันว่าเอกสารสิทธิ์ออกโดยมิชอบ  ดีเอสไอก็ยืนยันเช่นนั้น  ผมเลยต้องกลายเป็นนักโทษข้อหาบุกรุกที่ดินตนเอง”

เสียงเหล่านี้มิอาจมองได้ว่าเป็นแค่เสียงเล็กเสียงน้อย แต่เป็นเสียงของผู้คนจำนวนมากที่กำลังเผชิญปัญหา ซึ่งแม้จะผ่านมา 5 เดือนที่พีมูฟ รุกทวงคำตอบจากรัฐบาลใหม่ แต่ก็ยังไม่มีความคืบหน้า

“สังคมไทยควรเรียนรู้จากเรื่องจริงที่เกิดขึ้นในพื้นที่  เพราะหากขาดการนำเสนอผ่านสื่อ  ขาดการเชื่อมต่อทางการเมือง  ผ่านกระบวนการเสนอการแก้ปัญหากับรัฐบาล  ก็ยิ่งทำให้ปัญหาขาดการเหลียวแล” ไมตรี จงไกรจักร ผู้ประสานงานพีมูฟ สรุปให้เห็นภาพความล่าช้าของการแก้ปัญหาของขบวนผู้ทุกข์ยาก

ไมตรีตอกย้ำว่า ยิ่งปัญหาชาวบ้านที่เกิดขึ้นทั่วหัวระแหงไม่ได้รับการเหลียวแลแก้ไข ก็ยิ่งเป็นการตอกย้ำความเหลื่อมล้ำ ในสังคมไทย ซึ่งรัฐบาลที่ประกาศว่าจะสร้างความปรองดองให้เกิดขึ้นภายในชาติ จะต้องใส่ใจ ให้ความสำคัญ กับการแก้ปัญหาคนจนให้มากกว่านี้