วาระสุดท้ายของเงินยูโร

วันปีใหม่ที่ผ่านมาเป็นวันครบรอบ 10 ปี ของการใช้เงินยูโรอย่างเต็มรูปแบบ

โดย..อรุณ จิรชวาลา

กล่าวคือ มีธนบัตรในสกุลเงินยูโรออกมาหมุนเวียนใช้จ่ายเป็นครั้งแรกในวันที่ 1 ม.ค. 2002

แต่ผ่านไปเพียง 10 ปี เงินยูโรก็ตกอยู่ในสภาพคนไข้หนัก มีเสียงทำนายทายทักหนาหูมากขึ้นทุกวันว่า อาจจะล่มสลายภายในปีนี้

กว่าจะถือกำเนิดขึ้นมาได้ ประเทศสมาชิกต้องใช้เวลาเตรียมตัวอยู่หลายปี ต้องดำเนินการทุกอย่างเป็นขั้นเป็นตอน เพื่อไม่ให้เศรษฐกิจหรือระบบการเงินสะดุดหรือหยุดชะงัก และต้องป้องกันทุกวิถีทางไม่ให้ประชาชนเกิดความสับสน มีการตีฆ้องร้องประกาศ รวมทั้งจัดอบรมสัมมนาต่างๆ เพื่อให้เกิดความคุ้นเคยล่วงหน้าเป็นปีก่อนวันมีผลบังคับใช้จริง

ในทางตรงข้าม เมื่อถึงเวลาจะเลิกใช้ การเตรียมการต่างๆ กลับต้องทำอย่างเงียบๆ เก็บเป็นความลับจนถึงวินาทีสุดท้าย ประกาศเสร็จมีผลบังคับใช้ทันที ทั้งนี้เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาการเก็งกำไรค่าเงินและความตื่นกลัวในหมู่ประชาชนเท่าที่จะกระทำได้

อาจจะด้วยเหตุนี้ที่ทำให้เรายังไม่ได้ยินข่าวเรื่องนี้กันมากนัก และหากมีใครไปสอบถามผู้นำประเทศต่างๆ ในยุโรป หรือองค์การระหว่างประเทศ เช่น ไอเอ็มเอฟ ก็จะได้คำตอบว่า เป็นไปไม่ได้ที่เงินยูโรจะล่มสลาย เงินยูโรมีพื้นฐานดี มีความมั่นคง และจะอยู่คู่กับยุโรปและกับโลกนี้ต่อไปตราบนานเท่านาน

แต่ลึกลงไป เริ่มมีข่าวกระเส็นกระสายออกมา เริ่มครั้งแรกเมื่อหลายเดือนก่อน และหนาหูยิ่งขึ้นเป็นลำดับว่า มีการเตรียมการอย่างลับๆ ทั้งในยุโรปเอง ในลอนดอน นิวยอร์ก และศูนย์การเงินอื่นๆ เพื่อรองรับการล่มสลายของเงินยูโร และการหวนกลับไปใช้เงินสกุลเดิมของประเทศต่างๆ ในยุโรป

รูปแบบของการล่มสลายเป็นไปได้ 2 ทาง

ทางแรก แบบบิ๊กแบง หรือล่มสลายทั้งระบบ ทุกประเทศเลิกใช้เงินยูโรพร้อมกัน และเงินยูโรหายสาบสูญไปจากโลกนี้

ทางที่สอง แบบล่มสลายบางส่วน คือ มีสมาชิกหนึ่งหรือหลายประเทศถอนตัว ซึ่งจะทำให้เงินยูโรยังคงอยู่สำหรับประเทศที่เหลือ จนกว่าจะประกาศเลิกใช้ทั้งหมด

การถอนตัวของประเทศสมาชิกเป็นไปได้ทั้งแบบถอนตัวอย่างเป็นระบบ เป็นขั้นเป็นตอนตามกฎเกณฑ์ที่วางไว้ หรือเป็นการหมดสมาชิกภาพเพราะความจำเป็นบังคับ เช่น ไม่มีเงินชำระหนี้ เป็นต้น

สำหรับมูลเหตุพื้นฐานที่ทำให้หลายคน รวมทั้งตัวผมเอง เชื่อว่าเงินยูโรหนีไม่พ้นที่จะต้องล่มสลาย มีดังนี้

หนึ่ง ความพยายามในการแก้ปัญหาครั้งแล้วครั้งเล่าที่ผ่านมาไม่เป็นผล การประชุมระดมสมองแต่ละครั้งน่าผิดหวัง และยิ่งนับวันยิ่งทำให้ผู้ที่เกาะติดสถานการณ์ใกล้ชิดรู้สึกหมดอาลัยตายอยากมากขึ้น

สอง การประชุมสุดยอดครั้งล่าสุดเมื่อเดือนที่แล้ว ที่ประชุมขอเวลา 3 เดือนในการไปคิดหาวิธีแก้ปัญหา ซึ่งเป็นการซื้อเวลาเพื่อให้ผ่านช่วงเทศกาลคริสต์มาสและปีใหม่ อีกไม่นานเส้นตายนี้ก็จะใกล้เข้ามา โดยที่ยังไม่มีท่าทีว่าจะมีแนวคิดหรือข้อเสนอใหม่ๆ ออกมา

สาม ผ่านปีใหม่ไม่กี่สัปดาห์ ประเทศต่างๆ ก็ต้องทยอยออกมาเปิดประมูลขายพันธบัตร เพื่อนำเงินไปใช้หนี้เดิมที่ครบกำหนด และรองรับการขาดดุลในปีปัจจุบัน ซึ่งก็มีความเป็นไปได้สูงที่ผลการประมูลบางรอบอาจทำให้ตลาดผิดหวัง หรือทำให้เกิดความตื่นตระหนกอีกครั้งหนึ่ง

สี่ ปัญหาช่องว่างในเรื่องภาวะเศรษฐกิจกับความสามารถในการแข่งขันในหมู่ประเทศสมาชิก ที่ผ่านมานอกจากจะไม่ลดลงแล้ว กลับยิ่งถ่างออก เยอรมนีเพิ่งประกาศตัวเลขอัตราว่างงานต่ำที่สุดในรอบกว่า 20 ปี ในขณะที่อีกด้านหนึ่ง มีนักวิเคราะห์ที่ประเมินว่ากรีซจะต้องลดค่าเงินถึง 60% จึงจะสามารถกลับมาแข่งขันได้ ซึ่งหากกรีซยังอยู่ในยูโรโซนก็จะไม่สามารถทำได้

นายกรัฐมนตรีคนใหม่ของกรีซเพิ่งออกมายอมรับว่า ถ้าจะให้กรีซอยู่ได้ภายในยูโรโซน คนทำงานในกรีซจะต้องยอมรับรายได้หรือเงินเดือนที่ต่ำลง ซึ่งเรื่องแบบนี้พูดง่าย แต่ในทางปฏิบัติทำได้ยาก ที่ผ่านมาเพียงลดสวัสดิการลงเล็กน้อย ก็ออกมาชุมนุมประท้วงกันเต็มท้องถนนแล้ว

ท่านผู้อ่านบางท่านอาจจะสงสัยว่า หากเงินยูโรล่มสลายจริง ประเทศที่อยู่ไกลออกมาอย่างเราจะโดนผลกระทบมากน้อยเพียงใด

ผลกระทบที่จะเกิดขึ้นทันที ไม่ว่าจะอยู่ใกล้หรือไกลแค่ไหน คือ ผู้ที่มีการค้า การลงทุน หรือภาระหนี้เป็นเงินยูโร อาจเสี่ยงต่อการเกิดความเสียหาย ทั้งจากปัญหาเรื่องค่าเงิน และจากการส่งมอบหรือรับมอบภาระที่ครบกำหนด

ผมเองก็ยังไม่ทราบว่า ขณะนี้ธนาคารแห่งประเทศไทยและสมาคมธนาคารไทยได้เริ่มเตรียมการในเรื่องนี้หรือยัง หรือทำไปแล้วแค่ไหน เนื่องจากเรื่องแบบนี้ต้องทำเงียบๆ จะออกมาประกาศอย่างเป็นทางการไม่ได้ เพราะอาจเป็นการเสียมารยาท แต่หากยังไม่ได้ทำ ผมก็ขอแนะนำให้รีบดำเนินการในทันที เพื่อป้องกันความวุ่นวายสับสนที่อาจจะเกิดขึ้นหากเกิดการล่มสลายอย่างกะทันหัน

นอกจากตลาดเงินแล้ว ตลาดทุนก็อาจได้รับผลกระทบเช่นกัน เช่นในทันที่อาจเกิดความผันผวนรุนแรงในตลาดหลักทรัพย์ ซึ่งเป็นเรื่องที่ผู้ลงทุน โดยเฉพาะอย่างยิ่งรายย่อยพึงระมัดระวัง รวมทั้งอาจต้องเตรียมสภาพคล่องไว้รองรับให้เพียงพอ

ในระยะยาวกว่านั้น อาจเกิดภาวะเศรษฐกิจถดถอยที่เริ่มจากยุโรปและกระจายไปทั่วโลก ซึ่งสำหรับประเทศไทย เราอาจได้รับผลกระทบจากการส่งออกที่ลดลง ตลอดจนจากราคาพืชผลเกษตรตกต่ำ

ก่อนจบขอให้เคล็ดกับท่านผู้อ่านเล็กน้อย โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับผู้ที่อาจมีส่วนได้ส่วนเสียกับการล่มสลายของเงินยูโร ให้จับตาและระวังวันหยุดยาวมากเป็นพิเศษ เหตุผลที่เขาน่าจะเลือกวันหยุดยาว ก็เพื่อจะได้มีเวลาเตรียมและทดสอบระบบก่อนเริ่มใช้งานจริงในวันทำการถัดไป