พลังงานทดแทนกับความมั่นคงของประเทศ(2)

บ่ายวันหนึ่งของวันที่ 28 มิ.ย.2554 “ต๊อกม๊อก นกฮูก ว.2”

เสียงเรียกทางวิทยุจากนักบินเฮลิคอปเตอร์ถึงฐานปฏิบัติการต๊อกม๊อก “ว.2” เสียงจากจ่าน้อยตอบรับทางวิทยุ “ขอตรวจการณ์สภาพอากาศ” นักบินสอบถาม “ขณะนี้อากาศเปิด ทัศนวิสัยสามารถมองเห็นหมู่บ้านรักไทได้” จ่าน้อยรายงาน

จากนั้นอีก 10 นาที เฮลิคอปเตอร์ที่นำคณะนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา และผู้ประสานงานอาวุโสจาก สกว. รวมทั้ง พ.อ.วรเทพ บุญญะ เสนาธิการหน่วยเฉพาะกิจกรมทหารราบที่ 7 บินเข้าใกล้ลานจอดบนฐานต๊อกม๊อก ในขณะที่เครื่องกำลังจะลงจอดนั้น เกิดเหตุการณ์ลมพัดรอบใบพัดหลังของเครื่อง ทำให้เครื่องบินเกิดอาการเอียง นักบินตัดสินใจยกเครื่องขึ้นเพื่อบินวนกลับมาลงอีกครั้ง เมื่อเครื่องบินลงจอดได้ในรอบที่ 2 คณะผู้เดินทางช่วยกันขนอุปกรณ์ที่สามารถนำมาในเที่ยวบินนี้

จากนั้นเฮลิคอปเตอร์ต้องลงไปรับสัมภาระที่ใช้ในการติดตั้งชุดกำเนิดพลังงานไฟฟ้าแบบผสมผสาน ที่อาศัยพลังงานธรรมชาติจากแสงแดดและลม ที่ทางหน่วยเฉพาะกิจกรมทหารราบที่ 7 ได้ขนส่งมาทางรถบรรทุก จอดรอการขนย้ายที่หมู่บ้านรักไท โดยใช้การขนส่งทางเฮลิคอปเตอร์อีก 3 เที่ยว

บ่ายวันนั้น การเตรียมการติดตั้งชุดกำเนิดพลังงานไฟฟ้าได้เริ่มขึ้น โดยคณะนักวิจัยร่วมกับกำลังพลบนฐาน กำหนดจุดที่ตั้งของแผงโซลาร์เซลล์และกังหันลม และทำการหล่อฐานปูนซีเมนต์ยึดลวดสลิงกับเสากังหัน รวมถึงการประกอบเสากังหันซึ่งยาวท่อนละ 3 เมตร 2 ท่อน และประกอบฐานตั้งแผงโซลาร์เซลล์ที่นักวิจัยได้จัดทำขึ้นแบบถอดประกอบได้ เพื่อให้สะดวกในการขนส่ง บ่ายวันนั้น นักวิจัยและกำลังพลร่วมเรียนรู้และทำงานร่วมกันจนถึงเวลากว่า 1 ทุ่ม ก็ยังคงมีแสงแดดและอากาศเปิดตลอดระยะเวลา ซึ่งโดยปกติแล้วกว่าเดือนที่ผ่านมาสภาพอากาศบนฐานต๊อกม๊อกจะถูกปกคลุมไปด้วยเมฆ ทำให้ทัศนวิสัยมองไปข้างหน้าได้ไม่เกิน 3 เมตร

เช้าวันรุ่งขึ้น การติดตั้งหัวกังหันกำเนิดพลังงานไฟฟ้า การเชื่อมต่อระบบไฟฟ้าจากกังหันและโซลาร์เซลล์สู่ตู้ควบคุมวงจร รวมถึงการเดินสายไฟเพื่อต่อโคมไฟ LED ในศูนย์บัญชาการฐาน รวมถึง 4 เรือนนอน และห้องครัว ห้องน้ำ กิจกรรมการติดตั้งทั้งหมดนี้ใช้เวลาเพียงครึ่งวัน

ในภาคบ่าย คณะนักวิจัยกับกำลังพล ได้ร่วมกันจัดทำบ่อกักเก็บน้ำ ซึ่งทางทหารได้เตรียมการขุดบ่อที่มีขนาดความกว้างและยาว 4x4 เมตร และมีความลึก 2 เมตร การกักเก็บน้ำในบ่อนี้ นักวิจัยได้ออกแบบโดยใช้พลาสติกที่มีความกว้างและยาว 12x12 เมตร และต่อรางน้ำจากชายคาศูนย์บัญชาการฐาน เชื่อมกับท่อพีวีซีเพื่อดักน้ำฝนให้ลงเข้าสู่บ่อกักเก็บน้ำ ปากบ่อถูกคลุมด้วยตาข่ายเพื่อป้องกันการระเหยของน้ำ ขนาดบ่อที่จัดเตรียมนี้สามารถบรรจุน้ำได้ประมาณ 30 ลูกบาศก์เมตร พอเพียงสำหรับการใช้น้ำในช่วงฤดูแล้ง 3 เดือน

เนื่องจากฐานต๊อกม๊อกตั้งอยู่เหนือระดับน้ำทะเลปานกลาง 1,600 เมตร ในช่วงค่ำกระแสลมค่อนข้างแรงทำให้กังหันหมุนเกือบตลอดทั้งคืน ถึงแม้ว่าความเร็วรอบของกังหันสูงทำให้กระแสไฟที่จ่ายออกมากเกินกว่าที่ต้องการในการชาร์ตแบตเตอรี่ แต่นักวิจัยได้ติดตั้งชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์เพื่อปรับกระแสไฟที่ได้ ให้พอเหมาะสำหรับการชาร์ตแบตเตอรี่

คืนวันนั้น ศูนย์บัญชาการฐาน เรือนนอน ห้องครัว และห้องน้ำ บนฐานปฏิบัติการต๊อกม๊อก สว่างด้วยหลอด LED ซึ่งแสงสว่างนี้อย่างน้อย เป็นสิ่งอำนวยความสะดวกให้กับกำลังพลที่อยู่บนฐาน ต่อการทำภารกิจในช่วงค่ำคืน รวมถึงการใช้เชื่อมต่อกับระบบสื่อสารเมื่อจำเป็น

ในช่วงเช้าของวันถัดมา อากาศเริ่มเปิด แผงโซลาร์เซลล์สามารถรับแสงแดดและชาร์ตกำลังไฟเข้าแบตเตอรี่ ซึ่งจากการออกแบบของนักวิจัยในการพัฒนาชุดกำเนิดพลังงานไฟฟ้าแบบผสมผสาน ระหว่างลมกับแสงแดดนี้ เมื่อติดตั้งในที่ที่เหมาะสมจะสามารถมีพลังงานไฟฟ้าใช้ได้ตลอดทั้งปี

บ่ายวันที่ 30 มิ.ย. 2554

“ต๊อกม๊อก นกฮูก ว.2” เสียงเรียกทางวิทยุจากนักบินเฮลิคอปเตอร์ถึงฐานต๊อกม๊อกเพื่อสอบถามสภาพอากาศ แต่บ่ายวันนั้นอากาศปิดเกือบตลอดเวลา มีช่วงเปิดบ้างเป็นเวลาสั้นๆ การประสานระหว่างนักบินกับฐานต๊อกม๊อกได้ดำเนินไปกว่า 2 ชั่วโมง โดยนักบินได้นำเครื่องมาลงที่บ้านรักไท รอจังหวะอากาศเปิดที่จะนำเครื่องขึ้นมารับคณะ

บ่าย 2 โมง นักบินตัดสินใจนำเครื่องขึ้นเพื่อมารับนักวิจัยบนฐานต๊อกม๊อก ถึงแม้ว่าสภาพอากาศยังไม่เปิดบนฐานต๊อกม๊อก นักบินจึงต้องนำเครื่องบินวน 4 เที่ยว เพื่อรอจังหวะช่วงอากาศเปิดสั้นๆ นำเครื่องลงบนฐาน เมื่อเครื่องลงบนฐานและผู้โดยสารได้ขึ้นนั่งประจำที่แล้ว อากาศเริ่มปิดนักบินช่วงชิงระยะเวลาสั้นๆ นำเครื่องเดินทางกลับสู่หน่วยเฉพาะกิจกรมทหารราบที่ 7 อย่างปลอดภัย

1 สัปดาห์ผ่านมา จ่าน้อยได้โทร.มารายงานกับนักวิจัยว่า “อาจารย์ครับ น้ำจะท่วมฐานแล้วครับ ขอบคุณอาจารย์ที่ทำให้ฐานเรามีไฟฟ้าใช้ครับ” ซึ่งเป็นคำพูดติดตลกที่หมายถึง น้ำฝนที่ดักไว้เพียงสัปดาห์เดียว สามารถเติมเต็มบ่อขนาด 30 ลูกบาศก์เมตรได้

จากต้นแบบการติดตั้งพลังงานทดแทนและบ่อกักเก็บน้ำสำหรับฐานปฏิบัติการที่ห่างไกล ตามแนวชายแดนบนยอดดอยต๊อกม๊อกนี้ หน่วยเฉพาะกิจกรมทหารราบที่ 7 ได้สนับสนุนทุนวิจัยในการขยายผลภายใต้โครงการ “การพัฒนาระบบการบริหารจัดการพื้นที่ตามแนวชายแดนไทยพม่า แบบมีส่วนร่วม เพื่อการอนุรักษ์ทรัพยากรและความมั่นคง อ.เมือง ปาย และปางมะผ้า จ.แม่ฮ่องสอน” ซึ่งเป็นงานวิจัยภายใต้เครือข่ายวิจัยเพื่อการพัฒนาเชิงพื้นที่ ภาคเหนือตอนบน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)