ช้าง...เป็นปัญหาจริงหรือ

สุมล สุตะวิริยะวัฒน์ สมาชิกวุฒิสภา จ.เพชรบุรี

แต่จากสภาพความเป็นจริงในปัจจุบันสังคมส่วนใหญ่ไม่ว่าจะเป็นภาครัฐหรือภาคประชาสังคม กลับไม่ได้ให้ความสนใจและความสำคัญต่อช้าง สัตว์ที่มีคุณต่อบ้านเมืองมาช้านานเท่าที่ควร

สังคมกลับมองว่า ช้าง เป็นปัญหา ไม่ว่าจะในด้านที่บุกรุกเข้ามากินพืชไร่ของชาวบ้านหรือปัญหาช้างเร่ร่อนตามเมืองต่างๆ โดยไม่มีหน่วยงานใดเข้ามาแก้ไขอย่างจริงจัง

จนอาจถือได้ว่า ณ วันนี้ ช้าง เป็นปัญหาวิกฤตที่ทุกภาคส่วนต้องร่วมกันแก้ไขที่ต้นเหตุมากกว่าที่ปลายเหตุ มิฉะนั้นปัญหาวิกฤตช้างไทย จะไม่ได้รับการแก้ไขอย่างแท้จริงและยั่งยืน

นอกจากนั้น ยังมีองค์กรภาคเอกชนอื่นๆ มากมาย เช่น มูลนิธิคืนช้างสู่ธรรมชาติ และศูนย์อนุรักษ์ช้างในจังหวัดต่างๆ เป็นต้น ที่ล้วนแล้วแต่ได้จัดกิจกรรมหรือมีโครงการเพื่อการช่วยเหลือและอนุรักษ์ช้างไทย เช่น โครงการคืนช้างสู่ป่า โครงการช้างยิ้ม เป็นต้น

1.การขึ้นทะเบียนช้าง

2.การส่งช้างไปต่างประเทศ

3.การสร้างงานให้ช้างและควาญช้าง เพื่อแก้ปัญหาช้างเร่ร่อน

4.การดูแลช้างป่า

5.การให้มีพระราชบัญญัติช้าง

ในยุครัฐบาล สมัคร สุนทรเวช ได้มอบหมายให้กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เป็นหน่วยงานหลัก รับไปพิจารณาร่วมกับกระทรวงมหาดไทย กระทรวงการต่างประเทศ กระทรวงการคลัง สำนักงานตำรวจแห่งชาติ และหน่วยงานอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องเพื่อจัดทำความเห็น ผลการพิจารณาและผลการดำเนินการเพื่อเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณาต่อไป

กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวด ล้อมได้สรุปผลการพิจารณาจากที่ประชุมเมื่อวันที่ 23 เม.ย. 2552 ดังนี้

การขึ้นทะเบียนช้าง ให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และกระทรวงมหาดไทย ร่วมกันจัดทำฐานข้อมูลและให้มีการจดทะเบียนช้างบ้านทั้งประเทศ ซึ่งประกอบด้วย คู่มือประจำตัวช้าง และตั๋วรูปพรรณในรูปแบบที่ปรับปรุงใหม่ ตามข้อเสนอแนะของสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยให้ใช้ข้อมูลของกรมปศุสัตว์เป็นหลัก ทั้งนี้ให้เสร็จสิ้นภายใน 2 ปี

การส่งช้างไปต่างประเทศ ให้ระงับการส่งช้างไปต่างประเทศ จนกว่าการขึ้นทะเบียนช้างบ้านทั้งประเทศ และการจัดทำคู่มือประจำตัวช้างแล้วเสร็จ และมอบให้หน่วยงานหลักรับไปพิจารณาจัดทำขั้นตอนการปฏิบัติและระเบียบต่างๆ ที่เหมาะสมในการส่งช้างไปต่างประเทศต่อไป ทั้งนี้ให้อยู่ภายใต้การดูแลของคณะกรรมการกำกับนโยบายช้างแห่งชาติ

การสร้างงานให้ช้างและควาญช้างเพื่อแก้ ปัญหาช้างเร่ร่อน หน่วยราชการที่ได้จัดทำโครงการหางานให้ช้างและควาญช้าง ได้แก่

3.1 โครงการช้างยิ้ม ของกรุงเทพมหานคร

3.2 โครงการนำช้างคืนถิ่น เพื่อพัฒนาสุรินทร์บ้านเกิด โดยองค์การบริหารส่วนจังหวัดสุรินทร์

3.3 โครงการขององค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ได้แก่ งานด้านการท่องเที่ยวที่ศูนย์อนุรักษ์ช้างไทย และการทำไม้ในสวนป่า 200 แห่ง แห่งละ 5 เชือก

3.4 โครงการคชอาณาจักร ซึ่งมีหน่วยงานรับผิดชอบในการดำเนินงาน 6 หน่วยงานคือ กรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืช กรมป่าไม้ องค์การสวนสัตว์ องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้จังหวัดสุรินทร์และองค์การบริหารส่วนจังหวัดสุรินทร์

3.5 ช่วยงานด้านวิจัยและการอนุรักษ์ป่าไม้และการท่องเที่ยวในพื้นที่อนุรักษ์ของกรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืช ตามความเหมาะสมและความสมัครใจ

การดูแลช้างป่า การดำเนินงานของกรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืช เพื่อการดูแลช้างป่า ได้แก่

4.1 เพื่อแก้ปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับช้างป่า โดยการทำงานร่วมกับชุมชน และองค์กรพัฒนาเอกชน

4.2 สำรวจและติดตามการเปลี่ยนแปลงประชากรช้างป่า และศึกษาพฤติกรรมช้างป่าที่ได้รับผลกระทบจากกิจกรรมของมนุษย์

4.3 ทำการสำรวจและจัดทำฐานข้อมูลด้านพันธุกรรมของช้างป่าในประเทศไทย

4.4 ศึกษาความเป็นไปได้ในการสร้างแนวเชื่อมต่อป่า หรือใช้วิธีบริหารจัดการให้สัตว์ป่าสามารถเดินทางเคลื่อนย้ายระหว่างหย่อมป่าได้อย่างปลอดภัย

4.5 ประสานงานกับมูลนิธิคืนช้างสู่ธรรมชาติ ในการศึกษาวิจัยเพื่อประเมินผลการดำเนินโครงการคืนช้างสู่ธรรมชาติ

ให้มีพระราชบัญญัติช้าง พ.ศ. ... เพื่อให้ช้างได้รับการดูแลสมศักดิ์ศรีสัตว์สัญลักษณ์ประจำชาติ และเพื่อการแก้ปัญหาช้างบ้านและช้างป่าในระยะยาว กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและ สิ่งแวดล้อมได้เห็นชอบในการยกร่างพระราชบัญญัติช้าง พ.ศ. ... ซึ่งจัดทำโดยกรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืชแล้ว และได้ดำเนินการจัดประชุมเพื่อรับฟังความคิดเห็นจากประชาชน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องแล้วเมื่อวันที่ 30 มิ.ย. 2552 และจะได้ดำเนินการตามขั้นตอนอื่นๆ ต่อไป

แต่ในรูปธรรมที่เป็นจริง กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมยังมิได้เริ่มที่จะดำเนินการในเรื่องนี้อย่างจริงจัง ปัญหาวิกฤตช้างไทยจึงยังเป็นอยู่อย่างเช่นทุกวันนี้