ขยับเท่ากับอารมณ์ดี

งานวิจัยชี้ว่าผู้ที่ติดออกกำลังกายแม้จะอยู่เฉยไม่ได้ออกกำลังก็ยังมีการเผาผลาญดีอยู่ได้นานกว่าคนที่ไม่ค่อยออกกำลัง

เรื่อง : นพ.กฤษดา ศิรามพุช, พบ.(จุฬาฯ) ผู้อำนวยการศูนย์เวชศาสตร์อายุรวัฒน์นานาชาติ [email protected] 

หากเปรียบกราฟชีวิตเสมือนแผ่นดินไหว เรื่องไม่คาดฝันที่เข้ามาก็เสมือนอาฟเตอร์ช็อกที่รู้ว่าจะมาแน่ แต่ไม่รู้เมื่อไร

ในจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผมมีวิชาที่รับผิดชอบสอนอยู่ 2 เรื่องคือ “มรณะศึกษา (Death Education)” กับ “การจัดการความเครียด (Stress Management)” ซึ่งเป็นเรื่องที่เห็นว่าจำเป็นสำหรับทุกชีวิต ผมเองก็ไม่ได้คิดว่าความเครียดต้องมีวิธีจำเพาะตายตัวในการจัดการ เพราะบริบทชีวิตของแต่ละท่านคงไม่เหมือนกันทำให้ไม่สามารถใช้สูตรเดียวกันได้

ชีวิตคนไม่ใช่ก๋วยเตี๋ยว ที่เกี่ยวเส้นเข้ามาแล้วปรุงเหมือนๆ กันแล้วจะอร่อยเหาะเสมอไป จริงแล้วคนที่จะแก้ไขได้ดีที่สุดก็คือ “เจ้าตัว” คนเดียว แต่อย่าเพิ่งทอดอาลัยไปครับว่าจะให้ท่านที่รักเผชิญเอาเองแบบไม่มีทางออก เพราะถ้าบอกก็จะเป็นเรื่องยาว จึงขอเอาหัวใจสำคัญที่ไม่ว่าท่านจะเครียดเรื่องใดอยู่แต่ถ้ารู้คาถานี้เสียแล้วจะผ่อนหนักให้เป็นเบาได้ จากเครียดมากก็กลายเป็นน้อย จากไม่ค่อยเครียดก็อาจหายไปได้เลย นั่นคือขอให้คิดว่าไม่มีปัญหาใดที่อยู่คงกระพัน แล้วมันก็จะ “ผ่านไป”

ขยับระงับจิตตก

ความเครียดมีตัวตนอยู่จริงรู้สึกได้นะครับ ทดลองง่ายๆ เวลาเครียดไม่ว่าจะจากงาน รถติด ทะเลาะกัน อ่านข่าวเครียด สังเกตดูว่าตัวจะไม่เบาสบายออกจะหนักๆ ด้วยซ้ำ เพราะนั่นคือน้ำหนักของธาตุเครียดที่ไปแทรกอยู่ตามกล้ามเนื้อให้เกิดอักเสบบวม แต่เมื่อได้ออกไปเดินนอกบ้านสูดอากาศสักหน่อยจะค่อยดีขึ้น ซึ่งนั่นมาจากการได้ขยับกล้ามเนื้อไล่ธาตุเครียดที่อาบอยู่ในกล้ามเนื้อ ดังนั้นการออกกำลังจึงเป็นวิธีแก้อันดับต้นของคนจิตตกง่าย อย่างน้อยก็ทำให้ตั้งหลักได้บ้างครับ

1.เอกเซอร์ไซส์บำบัด ขยับกายเลือกชนิดออกกำลังที่ถูกใจสุด จะได้ทำกันได้นานๆ อย่างน้อย 3 ครั้งต่อสัปดาห์ โดยมีเทคนิคคืออย่าออกนานหลายชั่วโมงเกินไปและต้องออกให้สม่ำเสมอครับ

2.วัดเครียดจากอาการ เครียดมากแค่ไหน ดูได้จากหน้าตา อาการปวดไหล่ ประจำเดือนผิดปกติและการนอนที่เปลี่ยนไป ถ้าระดับโซมัช ทูมัช เวรีมัช แล้วละก็จะมีพฤติกรรมเปลี่ยนไปได้ถึงขั้นผอมลงซี่โครงคมกริบ

3.รับประทานดับทุกข์ เครียดจัดมักนอตหลุดกินอุตลุดเหมือนกัน บางท่านมีอาการชอบช็อปปิ้งเพิ่มด้วย ช่วยไปหาของอร่อยมาใส่ปากแล้วก็ทุกข์เพราะ “รู้สึกผิด” ตามมา ขอให้ดูว่าขณะนั้นเราหิวจริงหรือไม่ โดยถามตัวเองว่าพอจะกินฝรั่งสุกลูกย่อมๆ ได้ไหม

4.สุขด้วยการนอน คิดทางแก้ยังไม่ออกให้นอนไว้ก่อน ความคิดดีๆ มักออกมาตอนนอนเพราะสมองได้พักทบทวนเรื่องราวเต็มที่โดยไม่มีปัจจัยนอกมารบกวน แม้ปัญหายังอยู่แต่ถ้าได้นอนดีๆ สักอิ่มหนึ่งจะช่วยให้ตั้งหลักได้มากครับ

อานิสงส์ของการจัดการเครียดด้วยเอกเซอร์ไซส์ยังมีอีกข้อหนึ่งที่มักมองข้ามกันไปนั่นคือทำให้ “ติดเป็นนิสัย” ครับ

ดีอย่างไร?

ดีมากมายครับเพราะเมื่อติดออกกำลังเสียแล้ว มีงานวิจัยชี้ว่าแม้จะอยู่เฉยไม่ได้ออกกำลังก็ยังมีการเผาผลาญดีอยู่ได้นานกว่าคนที่เครื่องเย็นมาตลอดไม่ได้ขยับตัวเลย และที่สำคัญเลยคือหลับตาออกกำลังก็ยังได้ ใช้ “เทคนิคขยับกายเสมือนจริง (Exercise Visualization Technique)” นั่งนิ่งๆ หลับตา แล้วนึกท่าออกกำลังกายที่คุ้นเคยเช่น วิ่งในสวนสาธารณะ หรืออย่างผมก็เป็นบนลู่วิ่งที่บ้าน แล้วนึกให้เสมือนจริงเลยว่ากำลังออกแรงมีเหงื่อออกหายใจหอบอยู่ แล้วมันจะช่วยเผาพลังงานได้ครับ แม้จะไม่เท่าออกกำลังสดก็ตาม แต่ในยามไม่สะดวกมันช่วยได้เยอะครับ