posttoday
จี้รัฐประกาศมาตรา 9 ปลดล็อกงบกลาง สู้วิกฤตสารพิษข้ามแดนภาคเหนือ

จี้รัฐประกาศมาตรา 9 ปลดล็อกงบกลาง สู้วิกฤตสารพิษข้ามแดนภาคเหนือ

18 พฤศจิกายน 2569

นักวิชาการสิ่งแวดล้อมจี้นายกฯ ใช้มาตรา 9 ประกาศภาวะฉุกเฉิน ปลดล็อกงบกลางสยบวิกฤตสารพิษจากเหมืองเถื่อนชายแดนที่ปนเปื้อนแม่น้ำและทำราคาข้าวเชียงรายดิ่ง

KEY

POINTS

  • วิกฤตสุขภาพและปากท้อง: สารหนูและโลหะหนักจากเหมืองเถื่อนในเมียนมาและ สปป.ลาว ปนเปื้อนแม่น้ำสายหลักในภาคเหนือ ตกค้างในพืชผัก 20–24 ชนิด และฉุดราคาข้าวเหนียวใน อ.แม่สาย ร่วงลงเหลือ 8.00 บาท/กิโลกรัม ภายใน 2 วัน
  • จี้รวมศูนย์อำนาจจบใน 3 เดือน: นักวิชาการเสนอให้ใช้มาตรา 9 พ.ร.บ.สิ่งแวดล้อมฯ รวบอำนาจสั่งการแบบ Single Command ปลดล็อกงบกลางติดตั้งระบบกรองน้ำ RO และยุติความสับสนของข้อมูลระหว่างหน่วยงานรัฐ
  • ตัดวงจรทุนสีเทาและรุกการทูตจีน: เผยเอกชนไทยส่งออกสารเคมีให้เหมืองเถื่อนและนำเข้าแร่เถื่อนมูลค่า 13,900 ล้านบาท พร้อมแนะรัฐบาลเจรจาตรงกับจีนซึ่งเป็นเจ้าของทุนอุตสาหกรรมต้นตอ

 

 

มลพิษสารเคมีในแม่น้ำสายหลักภาคเหนือของไทยลุกลามสู่วิกฤตสารพิษข้ามแดน ภาพถ่ายดาวเทียมโดย Stimson Center และการวิเคราะห์ของ ผศ.ดร.ว่าน วิริยา อาจารย์ประจำภาควิชาเคมี และผู้ช่วยหัวหน้าศูนย์วิจัยวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ พบเหมืองแร่เปิดหน้าดินในฝั่งเมียนมา (รัฐฉาน) และ สปป.ลาว รวมเกือบ 3,000 แห่ง โดยตั้งอยู่ห่างจากชายแดนไทยบริเวณแม่น้ำสายไม่เกิน 10 กิโลเมตร ถึง 20–28 แห่ง

 

เหมืองเปิดเหล่านี้ไร้บ่อบำบัดน้ำเสีย เมื่อฝนตก น้ำฝนชะล้างสารพิษจากเหมืองทองคำ เหมืองแร่หายาก (Rare Earth) และเหมืองโลหะหนัก ลงสู่แม่น้ำสาย แม่น้ำกก แม่น้ำรวก แม่น้ำโขง แม่น้ำสาละวิน และแม่น้ำกะบุรี

 

รองศาสตราจารย์ ดร.สิตางศุ์ พิลัยหล้า อาจารย์และนักวิชาการผู้เชี่ยวชาญด้านการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (บางเขน)อธิบายว่า สารหนูยึดเกาะกับตะกอนดินละเอียดในน้ำ ทำให้น้ำขุ่นและเล็ดลอดเข้าสู่ระบบประปาหมู่บ้านได้ สารหนูเป็นสารก่อมะเร็งชั้น 1 ที่ทำลายตับ ไต ระบบทางเดินอาหาร และระบบประสาท

 

 

ผลกระทบทางเศรษฐกิจเกิดขึ้นอย่างรุนแรง เกษตรกรใน อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่ ต้องหยุดใช้น้ำจากแม่น้ำกกทำนามานานเกือบ 2 ปี และพบโลหะหนักตกค้างในพืชผัก 20–24 ชนิด ขณะที่ อ.แม่สาย จ.เชียงราย โรงสีและผู้ส่งออกชะลอรับซื้อข้าวจาก 8 ตำบลเพราะกังวลสารหนูปนเปื้อน ส่งผลให้ราคาข้าวเหนียวร่วงจาก 11.70 บาท/กิโลกรัม เหลือ 9.50 บาท ในวันที่ 16 พฤศจิกายน และดิ่งลงเหลือ 8.00 บาท ในวันที่ 17 พฤศจิกายน

 

ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชี้ว่า การทำงานของหน่วยงานรัฐปัจจุบันยังแยกส่วน และรายงานผลตรวจวัดขัดแย้งกันเอง จึงเรียกร้องให้นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรมว.มหาดไทย ใช้อำนาจตามมาตรา 9 แห่ง พ.ร.บ.ส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 ประกาศภาวะฉุกเฉินด้านสิ่งแวดล้อมเพื่อดำเนินการ 3 ด้านหลัก ได้แก่

 

  • ดึงงบกลางเร่งด่วน: จัดซื้อเครื่องกรองน้ำระบบ Reverse Osmosis (RO) สำหรับประปาหมู่บ้าน ติดตั้งสถานีตรวจวัดโลหะหนักอัตโนมัติ และเยียวยาเกษตรกร
  • สั่งการแบบ Single Command: บูรณาการทุกกระทรวงที่เกี่ยวข้องเพื่อสยบวิกฤตเฉพาะหน้าให้จบภายใน 3 เดือน
  • สร้างศูนย์ข้อมูลเดียว (Single Source of Truth): ยุติตัวเลขที่ขัดแย้งกันระหว่างกรม และแถลงผลตรวจวัดต่อประชาชนรายวัน

 

 

ปัจจุบัน ดร.ยศชนันท์ วงษ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรมว.กระทรวง อว.ขับเคลื่อน 4 มาตรการเร่งด่วน ทั้งการติดตั้งเครื่องกรองน้ำ แจกชุดตรวจสารหนูพกพา ศึกษาการสร้างฝายดักตะกอนพิษ และจัดทำแผนที่ความเสี่ยงพื้นที่เกษตร แต่ยังเป็นการแก้ปัญหาเฉพาะระดับกระทรวง

 

ก้าวถัดไปที่นักวิชาการเสนอให้รัฐบาลดำเนินการควบคู่กัน คือ การคุมเข้มเอกชนไทย หลังพบข้อมูลว่ามีเอกชนไทยส่งออกไซยาไนด์ แอมโมเนียมซัลเฟต และวัตถุระเบิดข้ามแดนไปให้เหมืองเถื่อน และมีบริษัทเอกชนไทยกว่า 50 แห่ง นำเข้าแร่จากเหมืองเหล่านี้มูลค่าสูงถึง 13,900 ล้านบาท ในรอบ 9 เดือน เพื่อส่งต่อไปยังจีน

 

นอกจากนี้ ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.สุรชาติ บำรุงสุข ผู้เชี่ยวชาญด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศและรองศาสตราจารย์ ดร.ฐิติวุฒิ บุญยวงศ์วิวัชร นักวิชาการและผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคงศึกษา กลุ่มชาติพันธุ์ในเมียนมา แนะให้รัฐบาลไทย ปรับทิศทางการทูตไปเจรจาตรงกับรัฐบาลจีน เพื่อควบคุมกลุ่มทุนอุตสาหกรรมจีนที่เป็นเจ้าของเหมืองในรัฐฉาน แทนการเจรจาผ่านรัฐบาลทหารเมียนมาหรือเวทีอาเซียนที่ไร้กลไกบังคับใช้

  

 

 

ข่าวล่าสุด

จี้รัฐประกาศมาตรา 9 ปลดล็อกงบกลาง สู้วิกฤตสารพิษข้ามแดนภาคเหนือ

จี้รัฐประกาศมาตรา 9 ปลดล็อกงบกลาง สู้วิกฤตสารพิษข้ามแดนภาคเหนือ