ข้อควรปฏิบัติวันมาฆบูชา

โดย สมาน สุดโต

******************************

วันนี้จัดว่าเป็นวันสำคัญยิ่งของชาวพุทธ เป็นวันอัศจรรย์วันหนึ่งของพุทธศาสนา เพราะเป็นวันที่สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงประทานพุทธโอวาท เรียกว่าโอวาทปาฏิโมกข์แก่ พระอรหันต์สาวก 1,250 รูป ณ วัดเวฬุวัน หรือสวนไผ่ แคว้นมคธ ปัจจุบันคือเมืองราชคฤห์ รัฐพิหาร ประเทศอินเดีย

เหตุการณ์สำคัญนี้เกิดขึ้นเร็ว หลังจากสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ได้ 9 เดือนเท่านั้น แต่ก็ได้พุทธสาวกระดับหัวกะทิจำนวนมาก รวมทั้งพระเจ้าพิมพิสาร ประมุขของแคว้นมคธ ต่อมาถวายสวนไผ่ให้เป็นวัดแห่งแรกในพระพุทธศาสนา ส่วนโอวาทปาฏิโมกข์ หรือหัวใจพระพุทธศาสนา หรือนักปราชญ์ เช่น พระศรีธวัชเมธี (ชนะ ภมรพล ป.ธ.9.M.A)  ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดป่าเลไลยก์ อำเภอเมือง จังหวัดสุพรรณบุรี เรียกว่าธรรมนูญฉบับพุทธ ที่มีความเป็นอมตะ คือไม่มีการแก้ไขตัดออกหรือเพิ่มเข้ามาใหม่

แม้ว่าพระพุทธองค์ทรงประกาศมาก่อนพ.ศ. 1 หรือ 2600  ปีมาแล้วก็ตาม ปัจจุบันชาวพุทธทุกคน ทั้งพระสงฆ์และฆราวาส ยึดถือเป็นหลักปฏิบัติทั้งในชีวิตประจำวัน และเป็นหลักในการเผยแพร่พุทธธรรม เพราะนี่คือแผนแม่บท แห่งพุทธศาสนา ประกอบด้วย 3 คาถา ครึ่งใน 3 คาถาครึ่ง ประกอบด้วยหลักการ 3 ข้อ อุดมการณ์ 4 ข้อ? และวิธีการ 6 ข้อ

หลักการ 3 ข้อคือ สัพพะปาปัสสะ อะกะระณัง กุสะลัสสูปสัมปทา สะจิตตะปริโยทะปะนัง เอตังพุทธสาสนัง แปลไทยว่า การไม่ทำชั่วทั้งปวง การบำเพ็ญความดี และการทำจิตของตนให้ผ่องใสนี่เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย

อุดมการณ์ 4 คือ ขันตี ปะระมัง ตะโป ตีติกขานิพพานัง ปะระมัง วะทันติ พุทธา น หิ ปัพพะชิโต ปะรูปะฆาตี สะมะโณ โหติ ปะรัง วิเหฐยันโตแปลว่า ขันติคือความอดกลั้น เป็นตบะอย่างยิ่งพระพุทธเจ้าทั้งหลายกล่าวว่า นิพพานเป็นบรมธรรม ผู้ทำร้ายคนอื่นไม่ชื่อว่าเป็นบรรพชิต  ผู้เบียดเบียนคนอื่น ไม่ชื่อว่าเป็นสมณะ วิธีการ 6 คืออะนูปะวาโท อะนูปะฆาโต ปาฏิโมกขะ  จะ สังวะโร มัตตัญญุตา จะ ภัตตัสสะมิง ปันตัญจะสยะนาสะนัง อะธิจิตตะ จะ อาโยโค เอตัง พุทธสาสนังแปลว่า การไม่กล่าวร้าย 1 การไม่ทำร้าย 1 ความสำรวมในปาฏิโมกข์ 1 การเป็นผู้รู้จักประมาณในอาหาร 1 ที่นั่งที่นอนอันสงบสงัด 1 ความเพียรในอธิจิตต์คือฝึกจิตใ้สงบ 1 นี่เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย

กล่าวกันว่า พระสงฆ์สาวกต้องสวดโอวาทปาฏิโมกข์เป็นเวลานาน 20 ปี พระพุทธองค์จึงโปรดให้สวดพระปาฏิโมกข์ ดังเช่นทุกวันนี้ แต่ชาวพุทธก็ไม่ละทิ้งเพราะนี้คือหัวใจพระพุทธศาสนาคือ ไม่ทำชั่ว ทำแต่ความดี และทำจิตให้ผ่องใส

วันมาฆะวันนี้เราควรบูชาพระรัตนตรัย ที่เป็นที่พึ่งของเราชาวพุทธ รำลึกถึงโอวาทปาฏิโมกข์โดยสวดมนต์ไหว้พระที่บ้านก็ได้ เพราะอยู่บ้านดีกว่าไปที่ชุมชน เนื่องจากไวรัส โควิด 19 กำลังระบาด ที่เราไม่ควรประมาท ตามพุทธพจน์ที่ว่า อัปปะมาโท อมะตัง ปะทัง  ความไม่ประมาท เป็นทางไม่ตาย ครับ