สายสัมพันธ์ฟ้ากับดิน

โดย เพรงเทพ 

คนสูงวัยย่อมโหยหาการเอาใจใส่อย่างพิเศษ ต้องการคนตามใจอย่างอ่อนน้อมและออกมาจากหัวใจที่มิใช่ความเกรงกลัว

 ภาพยนตร์ที่สร้างขึ้นโดยมีพื้นฐานจากเรื่องจริงเกือบทั้งหมด “Victoria and Abdul” ซึ่งตั้งชื่อภาษาไทยอย่างตรงไปตรงมาว่า “ราชินีและคนสนิท”

 ว่าไปแล้วก็ถูกต้องเป็นอย่างยิ่ง เพราะจุดศูนย์รวมของเรื่องทั้งหมดที่ดำเนินเรื่องจากต้นจนจบ อยู่ที่สมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรียแห่งสหราชอาณาจักร กับข้าราชบริพารชาวอินเดียคนสนิทชิดใกล้มากที่สุด อับดุล คาริม

 เรื่องราวที่เกิดขึ้นนำมาจากหนังสือชื่อ “Victoria & Abdul : The True Story of the Queen’s Closest Confidant” ของ ชราบานี บาซู นักเขียนชาวอังกฤษเชื้อสายอินเดีย

สมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรียแห่งสหราชอาณาจักร ถือเป็นราชินีที่ทรงครองราชย์ยาวนานถึง 63 พรรษา ยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ของสหราชอาณาจักร ต่อมาภายหลังสมเด็จพระราชินีนาถอลิซาเบธที่ 2 องค์ปัจจุบันทรงครองราชย์ยาวนานที่สุด

ในปี 1887 ได้มีการจัดพระราชพิธีพัชราภิเษก เนื่องในพระองค์เป็นองค์พระประมุขที่ทรงครองราชสมบัติยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ มีการจัดเฉลิมฉลองทั่วสหราชอาณาจักรและจักรวรรดิในอาณานิคม

อับดุล คาริม นายทะเบียนทัณฑสถาน กับเพื่อนอีกคนถูกเลือกให้เดินทางจากอินเดียไปอังกฤษเพื่อถวายการรับใช้สมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรีย โดยในตอนนั้นอินเดียยังเป็นอาณานิคมของอังกฤษ เนื่องด้วยพระองค์ทรงต้องการเรียนรู้ภาษาถิ่นของอินเดีย เพื่อใช้ต้อนรับเจ้าชายอินเดียที่จะมาในงานฉลองครบรอบ 50 ปี การขึ้นครองราชย์

สมเด็จพระราชินีซึ่งมีพระชนมายุ 68 พรรษา และทรงเป็นม่ายมา 26 ปี การก้มลงจุมพิตพระบาทของสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรียของอับดุล หลังจากที่ถวายเหรียญโมเฮอร์ให้ ได้สร้างความประทับใจ จนสามารถเข้าเป็นข้าราชบริพารคนสนิทประจำพระองค์ พัฒนาไปสู่ครูส่วนพระองค์ในการถวายงานเรื่องภาษาฮินดีและอูรดู รวมถึงศิลปวัฒนธรรมภารตและเปอร์เซียให้

ซึ่งในไดอารี่ อับดุลเเขียนถึงครั้งแรกที่เขาได้เข้าเฝ้าฯ สมเด็จพระราชินีว่า “ผมรู้สึกระวนกระวายเมื่อยืนต่อหน้าพระพักตร์ ผมถวายของขวัญซึ่งเป็นเหรียญทอง โดยวางไว้บนฝ่ามือ ท่านก็ทรงหยิบเหรียญนั้นไป”

รวมถึงสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรีย ก็ได้เผยความในใจถึงความสนิทชิดเชื้อในการที่ให้อับดุลมารับใช้ว่า “ข้าพเจ้าเอ็นดูหนุ่มผู้นี้มาก เขาเป็นสุภาพบุรุษที่อ่อนโยนและเข้าอกเข้าใจผู้อื่น อยู่ใกล้แล้วสบายใจ”

เห็นได้ชัดว่า อับดุลเป็นคนที่ฉลาดช่างฉอเลาะเอาใจเก่งและกล้านำเสนอหรือพูดในสิ่งที่ข้าราชบริพารอังกฤษไม่สามารถทำได้ ดังที่สมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรีย ทรงกล่าวว่า “เราหวังในตัวเขามาก เขาดี สุภาพและเข้าอกเข้าใจเรา เขาช่วยปลอบประโลมเรา”

หนังเดินเรื่องอย่างเรื่อยๆ พร้อมบทสนทนาและสอดแทรกมุขต่างๆ อย่างไม่หวือหวา ด้วยพลังการแสดงของ จูดี้ เดนซ์ นักแสดงประสบการณ์สูงในบทสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรีย ทำให้เธอพาตัวละครตัวนี้ไปอย่างสวยงามและเข้าถึง โดยเฉพาะในการขับอารมณ์ภายในของความโดดเดี่ยวอ้างว้างออกมาได้อย่างยอดเยี่ยม

ทำให้ อาลี ฟาซาล ที่แสดงเคียงคู่ดูเหมือนถูกข่มรัศมีอยู่ในที แต่เขาก็ทำได้ดีในระดับที่ตอบโจทย์ของตัวละครได้ออกมาอย่างเป็นธรรมชาติ

ในมิติความลึกของตัวภาพยนตร์ ในเชิงจิตวิทยาของผู้สูงวัยสามารถซ้อนซับไว้ในตัวเรื่องอย่างแนบเนียน โดยเฉพาะการสะท้อนความอ่อนไหวของมนุษย์ที่มีอำนาจสูงสุดคนหนึ่งในโลก เป็นภาพของมนุษย์จริงๆ ที่ต้องการความรักความเอาใจใส่ดูแลข้างใน มากกว่าการทำตามหน้าที่ของคนรอบข้างโดยปกติ

อับดุลมาเติมเต็มในส่วนนี้ของสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรีย และนำความรู้ในเชิงเอ็กโซติกของโลกตะวันออกอย่างอินเดียมาขยายรับรู้โดยตรง แทนที่จะฟังข้อมูลชั้นสองจากข้าราชบริพารอังกฤษเอง

ว่าไปแล้วการแสดงและโปรดักชั่นต่างๆ โดยเฉพาะฉากและเครื่องแต่งกายสามารถทำออกมาได้โดดเด่นท่ามกลางความเรียบเรื่อยของการเล่าเรื่องแบบเส้นตรง และสุดท้ายมาจบลงที่การสวรรคตของสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรีย เป็นการสิ้นสุดยุควิกตอเรีย ส่วนอับดุลและครอบครัวก็ถูกเนรเทศกลับเมืองอักราในอินเดีย ซึ่งเป็นเมืองที่ตั้งของทัชมาฮาล

 สรุปได้ว่าเป็นหนังที่ดูดี เรียบง่าย และเต็มอิ่มด้วยพลังการแสดง