เรื่องจริงในละคร-เรื่องจริงที่ควรรู้

โดย...นกขุนทอง

เรื่องราวความไม่สมจริงในละคร ให้ร่ายยาวคงเป็นมหากาพย์และในอนาคตก็ยังคงมีให้เห็น (หวังว่าจะน้อยลงเรื่อยๆ) ให้ได้ “จับผิด” กันอยู่อีกนั้นละ แต่นั้นนับเป็นสิ่งดีของคนเสพละครภาพยนตร์ไทย เพราะการจับผิดนั้น จะก่อให้เกิด “การค้นคว้า” นำไปสู่การพบเจอข้อมูลที่ “ถูกต้อง”

ยิ่งละครตอนนี้แยกยุคง่ายๆ มีปัจจุบัน และพีเรียด (ย้อนยุค) ซึ่งทั้งสองแนวก็มีความสมจริงตามแต่ห้วงเวลา ยกเว้นจะเป็นเรื่องที่จินตนาการ อุปโลกน์ขึ้นทั้งนั้น ไม่ว่าจะเมือง ช่วงเวลา วัฒนธรรม การแต่งกาย ซึ่งกรณีนี้ยากที่จะหาสิ่งถูกไปจับผิด แต่หากเรื่องนั้นสร้างขึ้นโดยอ้างอิงจากเรื่องจริง สถานที่จริง ประเพณีวัฒนธรรมนั้นมีอยู่จริง การที่ทำออกมาแล้วไม่เหมือน ก็จะเกิดกระแสตีกลับเอง ในปัจจุบันมีบางคนที่ค้นคว้าหาข้อมูลมาอ้างอิง แต่ในคนอีกบางส่วนก็ไม่ได้ใส่ใจที่จะหาข้อมูล เสพเพียงความบันเทิงและเชื่อในสิ่งที่ละครภาพยนตร์เสนอมา และจำจดเชื่อว่ามันคือเรื่องจริง แต่ถ้าหากสื่อส่งสารที่ผิดออกไปล่ะ นั้นย่อมมีคนที่ไม่เชื่อเพราะมีองค์ความรู้เป็นภูมิต้านทาน หรือเกิดความสงสัยไปหาข้อเท็จจริงมาโต้แย้ง แต่สำหรับคนที่สนใจใคร่รู้แล้วเชื่อเพราะชอบและคิดว่าเขาคงคิดกันมาดีแล้วกว่าจะผลิตออกมา เขาคงได้รับสารที่ผิด และหากนำไปใช้ก็เกิดโทษ ซึ่งเป็นเรื่องที่ถกกันมาอยู่เนืองๆ ไม่มีจบ

ยิ่งฉากที่เกี่ยวกับการเจ็บป่วย การเกิดอันตรายแก่ชีวิตตัวละคร (มนุษย์) นั้น หากนำเสนอผิดการจดจำนำไปใช้ก็ผิดส่งผลร้ายแรงถึงชีวิตได้ แต่หากให้ข้อมูลถูกต้องเป็นประโยชน์ นอกจากการเสพความบันเทิงที่ผู้ชมได้รับเขายังได้สารประโยชน์ความรู้ติดตัวสามารถนำไปใช้ได้ในสักเหตุการณ์หนึ่งในสักวัน การนำเสนอฉากเหล่านี้ร้อนถึงสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ (สพฉ.) เจ็บป่วยฉุกเฉิน โทร. 1669 ถึงกับเคยออกมาขอความร่วมมือผู้สร้างภาพยนตร์ละครถ่ายทอดข้อมูลการช่วยคนเจ็บป่วยฉุกเฉินที่ถูกต้องแก่ประชาชน  และหากมีเหตุแบบนั้นในละครควรเพิ่มฉากการโทร. 1669 เพราะในหลายเรื่องเวลาที่มีฉากการช่วยเหลือผู้ป่วยผู้บาดเจ็บฉุกเฉิน ผู้ผลิตละครและภาพยนตร์ไม่ได้นำเสนอข้อมูลที่ถูกต้อง เมื่อประชาชนได้รับชมก็จดจำแบบผิดๆ ซึ่งเสี่ยงต่อการทำให้ผู้บาดเจ็บและผู้ช่วยเหลือได้รับอันตรายและไม่ได้รับการช่วยเหลือ เมื่อเกิดเหตุการณ์จริง เช่น การใช้ปากดูดพิษงูเมื่อถูกงูกัด การใช้ช้อนงัดปากคนเป็นลมชัก การอุ้มผู้บาดเจ็บถูกรถชนไปส่งโรงพยาบาลด้วยตัวเอง การแบกคนที่จมน้ำขึ้นบ่า เป็นต้น โดยส่วนหนึ่งนั้นอาจเป็นเพราะผู้ผลิตเอง ไม่ได้มีความเชี่ยวชาญหรือมีการอัพเดทความรู้ในการปฐมพยาบาล

ละครภาพยนตร์บางเรื่องมีฉากจำหรือเหตุการณ์หลักของเรื่อง เช่นภาพยนตร์ความจำสั้นแต่รักฉันยาว มีตัวละครเป็นอัลไซเมอร์ซึ่งการให้รายละเอียดในอาการของโรคมีผ่านหลายๆ ฉากนั้นสมจริง ซึ่งดูตอนท้ายเครดิตภาพยนตร์มีทีมแพทย์เป็นที่ปรึกษาด้วย หรืออย่างภาพยนตร์ที่กำลังได้รับความนิยมในขณะนี้ แฟนเดย์..แฟนกันแค่วันเดียว นางเอกประสบอุบัติเหตุจากสกีจนหมดสติ พอฟื้นกลับมีอาการโรคความจำเสื่อมชั่วคราวที่เรียกกว่าโรค TGA ซึ่งเป็นโรคความจำเสื่อมมีอาการอยู่เพียงแค่ 1 วันเท่านั้น (ตามบทภาพยนตร์) ในจุดนี้นำเสนอสิ่งใหม่ทางการแพทย์ให้ผู้ชมได้รับรู้กันแล้วว่า โรค TGA คืออะไร แต่ถึงกระนั้นหากเราเชื่อตามไปหมดเลยว่า โรคนี้เกิดขึ้นจากอุบัติเหตุ โรคนี้เป็นแค่ 1 วัน โรคนี้จะมีอาการเช่นนี้ โดยที่ไม่ค้นคว้าเพิ่มเติมเราก็จะรับรู้และบันเทิงไปตามนั้น แต่หากเราสนใจศึกษาต่อจากสิ่งบันเทิงที่เราเสพ เราก็จะได้รู้เกี่ยวกับโรค TGA ว่ามันมีอาการเป็นอย่างไรกันแน่ ไม่รับรู้เพียงแค่ในภาพยนตร์บอก เช่นเดียวกันฉากงูกัดหลายเรื่องที่ต้องดูดพิษงู แม้จะมีคนท้วงติงหลายครั้งก็ยังมีหลุดออกมาในเรื่องถัดๆ ไป อันนี้ถ้าไม่ผลักภาระหน้าที่ให้ผู้ชมไปหาความรู้ที่ถูกต้องในการปฐมพยาบาลเบื้องต้น  หากย้อนกลับไปถึงผู้ผลิตให้ไปหาข้อมูลใหม่ๆ หากยังมีฉากงูกัดสามารถทำอะไรได้อีก เพื่อนอกจากความสมจริงสมจังแล้วยังเป็นสิ่งที่ถูกต้องที่ควรใส่ลงไปด้วยหรือไม่

ผู้ชมไม่ควรดูและเชื่อเพียงเพราะเราชอบและเขาบอก ผู้ผลิตไม่ควรนำเสนอเพียงแค่ฉาบฉวยแล้วลืมนึกถึงผลที่มันอาจเกิดกับคนที่รู้เท่าไม่ถึงการณ์ เพียงเพราะคุณทำสนุกสมจริงและคนดูเชื่อว่า “มันจริง” ซึ่งหาก “มันผิด” มันส่งผลเสีย และความบันเทิงไม่ควรที่จะทำให้ใครเสียใจ