Learn on Line ปริญญาบนความตั้งใจและปลายนิ้ว

โดย...กองบรรณาธิการ

เทคโนโลยีทางการสื่อสารอันทรงประสิทธิภาพได้บันดาลสิ่งต่างๆ ให้เกิดขึ้นมากมายผ่านโลกไซเบอร์ ทุกวันนี้เราสามารถรู้อะไรได้ทุกอย่างเพียงแค่เคาะนิ้วบนแป้นพิมพ์ใส่คำที่ต้องการค้นหา ข้อมูลก้อนโตที่เรียกว่าบิ๊กดาต้าก็หลั่งไหลมาให้เราได้ค้นหาคำตอบ กลายเป็นห้องเรียนขนาดใหญ่ให้ได้เรียนรู้อย่างไม่มีวันจบสิ้น และด้วยอานุภาพของการสื่อสารนี่เองได้ทำการศึกษาในระบบกำลังแตกหน่อต่อยอดไปสู่เวอร์ชั่นใหม่เป็นการศึกษาออนไลน์ที่กำลังได้รับความนิยมเพิ่มมากขึ้นจากพฤติกรรมคนรุ่นใหม่ที่แปรเปลี่ยนไป

ทุกวันนี้การศึกษาออนไลน์แพร่หลายมากขึ้น มหาวิทยาลัยใหญ่ๆ ในเมืองไทยเริ่มขยายโอกาสสู่ห้องเรียนไซเบอร์ ไม่นับรวมที่อิมพอร์ตจากสถานศึกษาในต่างประเทศอีกมากมายนับร้อยๆ เว็บไซต์ ที่มีให้เลือกเรียนด้วยตัวเอง แต่ก็ยังมีคำถามมากมายเกิดขึ้นกับการศึกษาออนไลน์ โดยเฉพาะในแง่ของคุณภาพ การรับรอง และการยอมรับจากตลาดแรงงานทั้งภาครัฐและเอกชน    

หลักสูตรออนไลน์ต้องเช็กก่อนเรียน

หลายประเทศริเริ่ม การเรียนหลักสูตรออนไลน์ เพื่อเป็นอีกทางเลือกหนึ่งของผู้เรียนในปัจจุบัน เพราะสามารถลดค่าใช้จ่ายในการเล่าเรียนลงไปได้ อีกทั้งยังสามารถเรียนได้แม้จะอยู่ที่บ้านและในเวลาที่ต้องการ การเรียนการสอนผ่านระบบออนไลน์เป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่จะสื่อการเรียนรู้ที่สามารถเอื้ออำนวยความสะดวกให้ผู้เรียน เหมาะสมอย่างยิ่งกับการศึกษาในยุคไอทีที่โลกไร้พรมแดน

ปัจจุบันหลายประเทศพัฒนาการเรียนรูปแบบนี้ขึ้น เพื่อวัตถุประสงค์ในการใช้เป็นสื่อหลักสำหรับแทนครูในการสอนทางไกล ด้วยแนวคิดที่ว่า E-Learning สามารถช่วยในการถ่ายทอดเนื้อหาได้ใกล้เคียงกับการสอนจริงของครูผู้สอนนั่นเอง แต่การเรียนผ่านช่องทางนี้ เพื่อให้ได้วุฒิการศึกษา นำไปสมัครเข้าทำงานได้ อาจจะมีแง่มุมอื่นๆ ให้ตระหนักถึงเช่นกัน

อาภรณ์ แก่นวงศ์ เลขาธิการคณะกรรมการการอุดมศึกษา ระบุว่า การเรียนหลักสูตรออนไลน์เป็นเรื่องบุคคลทั่วไปสามารถเรียนได้ก็จริง แต่กรณีของมหาวิทยาลัยที่มีที่ตั้งอยู่ในต่างประเทศนั้น สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา (สกอ.) ไม่สามารถเข้าไปรับแจ้งหลักสูตรได้เพราะขอบเขตความรับผิดชอบดูแลของ สกอ.นั้นยังจำกัดเพียงมหาวิทยาลัยที่มีที่ตั้งในประเทศไทยเท่านั้น

“ตอนนี้ใครจะเรียนหลักสูตรออนไลน์ของต่างประเทศก็เรียนได้ หากมั่นใจว่าภาคเอกชนยอมรับในหลักสูตรดังกล่าว ก็อาจจะมีการรับเข้าทำงานได้ แต่หากใช้หลักสูตรดังกล่าวเข้ารับราชการ ก็อาจจะมีปัญหาเรื่องการยอมรับ เนื่องจากกฎหมายที่ สกอ.มีในขณะนี้ ยังไม่มีการรับรองหลักสูตรออนไลน์ต่างประเทศ” เลขาธิการ สกอ.กล่าว

 

ทั้งนี้ สกอ.อยู่ในระหว่างศึกษา เตรียมออกกฎหมายและหลักการที่จะเข้าไปกำกับดูแล หรือหาวิธีที่จะพิสูจน์ให้ได้ว่าการเรียนออนไลน์นั้นสามารถเทียบเคียงคุณภาพ เทียบเคียงความรู้ที่ได้จากห้องเรียนปกติอย่างไร และต้องมีวิธีทดสอบว่า ผู้เรียนนั้นได้เรียนและมีความรู้จริง ไม่ใช่แค่การลงทะเบียนแล้วได้วุฒิการศึกษามา

อาภรณ์ กล่าวต่ออีกว่า ตอนนี้สื่อการเรียนและแหล่งเรียนรู้ในโลกออนไลน์นั้นพัฒนาขึ้นเร็วมาก ในอนาคตการเรียนระดับอุดมศึกษาในระบบห้องเรียนปกติ อาจจะลดลงและมีการเรียนรูปแบบใหม่เข้ามาแทน บางประเทศ เช่น สิงคโปร์เริ่มใช้ระบบการเรียนแบบที่ต่างไปจากเดิม โดยมหาวิทยาลัย สามารถส่งข้อมูลการเรียนตามหลักสูตรไปให้นักศึกษาเรียนรู้ด้วยตัวเอง เมื่อถึงวันเรียนจริงผู้เรียนก็เข้ามาทำโครงการประกอบการเรียน ตั้งกลุ่มถกเถียงซักถามกัน

“คนรุ่นใหม่นั้นคุ้นเคยกับอิเล็กทรอนิกส์ พวกเขาจำนวนไม่น้อยที่สามารถใช้สื่อเหล่านั้นหาความรู้ หาวิธีเรียนรู้ของตัวเอง ขณะที่ห้องเรียนนั้นไม่มีการเรียนการสอนแล้ว เพราะกลายเป็นสถานที่ที่นำสิ่งที่เรียนมาคุยกัน” อาภรณ์ กล่าว

ด้าน นุชนภา รื่นอบเชย ผู้อำนวยการสำนักมาตรฐานและคุณภาพอุดมศึกษา สกอ. ให้รายละเอียดเรื่องการเรียนออนไลน์ของสถาบันต่างๆ ในประเทศไทย ว่า ก่อนหน้านี้ สกอ.เคยระงับการจัดการหลักสูตรทางไกลในประเทศให้คงไว้เฉพาะที่เคยอนุญาตก่อนคำสั่งระงับ จนกว่าสถาบันนั้นๆ จะแจ้งให้ สกอ.ทราบและส่งเจ้าหน้าที่เข้าไปตรวจสอบติดตาม โดย สกอ.ได้จัดทำเกณฑ์การรับทราบหลักสูตรทางไกล เพื่อเข้าไปตรวจสอบการจัดการเรียนการสอนในหลักสูตรที่ขอเปิดว่าเป็นไปตามมาตรฐานหรือไม่

“เราต้องเข้าไปถึงมหาวิทยาลัยนั้นๆ เลยว่า ที่เปิดหลักสูตรมานั้นมีมาตรฐานตามองค์ประกอบการจัดการเรียนการสอนครบหรือไม่ กติกาในการเปิดที่เรากำหนดขึ้น ค่อนข้างจะเข้มข้น ใครจะเปิดก็ต้องระวังว่าได้ดำเนินไปตามกติกา เช่น ต้องมีระบบการสนับสนุนการเรียน มีเครื่องไม้เครื่องมืออะไรบ้าง มีการตรวจสอบการนั่งเรียนจริงอย่างไร ทั้งหมดเป็นแผนที่ สกอ.คิดไว้เพื่อตรวจสอบในอนาคต สถาบันไหนที่ สกอ.ยังไม่รับทราบการเปิดหลักสูตรทางไกล ก็อาจจะมีปัญหาเรื่องสำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (ก.พ.) ไม่รับรองคุณวุฒิบุคคลเพื่อบรรจุเข้ารับราชการ และกำหนดอัตราเงินเดือนที่ควรได้รับ” นุชนภา ระบุ

 

ผู้อำนวยการสำนักมาตรฐานและคุณภาพอุดมศึกษา สกอ.ระบุอีกว่า สิ่งที่บุคคลทั่วไปต้องระวังในการเรียนหลักสูตรทางไกล คือต้องตรวจสอบว่าหลักสูตรที่เรียนนั้นถูกแจ้งให้ สกอ.รับทราบการเปิดสอนหรือไม่ เพราะเรียนจบหลักสูตรแล้ว หน่วยงานทั้งรัฐ และเอกชนอาจจะปฏิเสธวุฒิการศึกษาที่ได้รับก็ได้

“การยอมรับหลักสูตรกรณีที่ไม่มีการแจ้งให้ สกอ.ทราบก็อาจจะเป็นไปได้ หากเอกชนดังกล่าวยอมรับในสมรรถนะผู้เรียนของบัณฑิตคนนั้นๆ ต้องมีการตรวจสอบให้ดี หลักสูตรที่เปิดเรียนซึ่ง สกอ.รับทราบ และ ก.พ.รับรองนั้นมีรายชื่อให้ตรวจสอบอยู่ในเว็บไซต์ของ สกอ. นักศึกษาสามารถเข้าไปดูได้ แต่ที่ไม่มีรายชื่อ ก็อย่าเพิ่งตกใจและคิดว่าเป็นหลักสูตรเถื่อน เพราะหลักสูตรนั้นอาจจะอยู่ในระหว่างแจ้งให้เรารับทราบ และหากสงสัยในหลักสูตรไหนก็สามารถสอบถามได้” ผู้อำนวยการสำนักมาตรฐานและคุณภาพอุดมศึกษา สกอ. กล่าว

นพ.กำจร ตติยกวี ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ กล่าวว่า หลักสูตรทางไกลนั้นมีแง่ดี ถือเป็นการเปิดโอกาสให้ผู้ที่ไม่สามารถเดินทางไปเรียนในสถาบันต่างๆ ได้ ซึ่งหากผู้เรียนพบว่า หลักสูตรที่กำลังเรียนเปิดสอนอย่างไม่เป็นไปตามมาตรฐานหรือเป็นไปตามเนื้อหาที่ระบุไว้ ก็สามารถร้องเรียนต่อ สกอ.ได้ โดย สกอ.ได้เฝ้าระวังและคัดกรองการเปิดหลักสูตรเหล่านี้ให้เป็นไปตามเกณฑ์ตลอดเวลา เนื่องจากการเรียนการสอนออนไลน์นั้นมีความเคลื่อนไหวอยู่ตลอดเวลา ก็ได้เร่งปรับปรุงกลไกที่จะเข้าไปตรวจสอบมาตรฐานตลอดเวลาเช่นกัน

สารพัดหลักสูตรออนไลน์ใน-ต่างประเทศ

ปัจจุบันมีมหาวิทยาลัยที่เปิดหลักสูตรเรียนออนไลน์แล้วหลายแห่ง เช่น มหาวิทยาลัยรามคำแหง มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช มหาวิทยาลัยรังสิต ที่มีโครงการ Cyber University มหาวิทยาลัยเวสเทิร์น เป็นต้น แต่ละมหาวิทยาลัยก็มีหลักสูตรการเรียนที่แตกต่างกันออกไป อย่างเช่น มหาวิทยาลัยรังสิต มีหลักสูตรปริญญาตรี นิติศาสตรบัณฑิตออนไลน์ หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาทางผู้นำสังคม ธุรกิจและการเมือง และหลักสูตรการบริหารจัดการเทคโนโลยีสารสนเทศ

การเปิดสอนในหลักสูตรเหล่านี้ ดร.อาทิตย์ อุไรรัตน์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยรังสิต ได้ระบุไว้ว่า การเปิดสอนนิติศาสตรบัณฑิตออนไลน์ เพราะเห็นว่าคนที่ต้องการรู้กฎหมายมีทุกสาขาวิชาชีพ ถึงแม้ว่าจะจบปริญญาตรีไปแล้วก็มุ่งหวังที่จะมีความรู้ด้านกฎหมาย จึงเปิดปริญญาตรีทางด้านนิติศาสตร์ ให้ผู้ที่จบปริญญาตรีมาแล้วได้เรียนเป็นปริญญาตรีที่ 2 ไม่ว่าจะประกอบอาชีพอะไรอยู่ สามารถเรียนได้ใน 2 ปีแล้วก็ได้ปริญญาตรี อยู่ที่ไหนก็เรียนได้ โดยมหาวิทยาลัยมีวิธีการที่จะบูรณาการ กับหลักสูตรปกติที่ทำให้ทั้งคุณภาพ ทั้งความน่าสนใจไม่แตกต่างกัน

ขณะที่ ลีนา ลิ่มอภิชาติ รองอธิการบดี ฝ่ายประชาสัมพันธ์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง (ม.ร.) ระบุว่า ม.ร.นั้นไม่ได้มีการแยกนักศึกษาที่เรียนในรูปแบบออนไลน์และภาคปกติออกจากกันโดยตรง แต่เน้นเรื่องการเข้าถึงเนื้อหาตามหลักสูตรต่างๆ มากกว่า ทั้งนี้ นักศึกษาสามารถสมัครเรียนได้ทั้งผ่านวิธีออนไลน์และลงทะเบียนปกติ ซึ่งการเรียนก็เป็นไปในทางเดียวกัน คือ เข้าห้องเรียนตามปกติ และเรียนอยู่ที่บ้านผ่านระบบออนไลน์ทั้งแบบเรียนจากการถ่ายทอดสดการสอนและเข้าไปโหลดคลิปเนื้อหาเรียนย้อนหลัง หรือเข้าไปดูเนื้อหาใน Cyber Class Room ที่มหาวิทยาลัยจัดทำขึ้น

ลีนา กล่าวว่า ในส่วนของการสอบมหาวิทยาลัยรามคำแหงได้พัฒนาระบบจัดสอบแบบออนไลน์ หรือ อี-เทสติ้ง (E-Testing) ระบบการสอบนี้ช่วยให้นักศึกษาสามารถเลือกวันและเวลาสอบได้ด้วยตนเอง และทราบผลสอบภายใน 2 นาที หลังทำข้อสอบเสร็จ ผลสอบจะถูกส่งไปยังสำนักประมวลผล เพื่อตัดเกรด ส่วนการป้องกันการทุจริตนั้นมีการเชื่อมโยงกับฐานข้อมูลทะเบียนราษฎรด้วยลายพิมพ์นิ้วมือนักศึกษา และติดตั้งกล้องวงจรปิดภายในห้องสอบ ข้อสอบของแต่ละคนจะแตกต่างกัน ซึ่งที่ผ่านมามีนักศึกษาบ่นว่า อี-เทสติ้ง นั้นยากกว่าการสอบปกติ จึงมักจะเรียนออนไลน์และเข้าสอบตามตารางมากกว่า

ด้านมหาวิทยาลัยเวสเทิร์น เปิดให้เรียนปริญญาตรีในหลายหลักสูตร เช่น การจัดการ การตลาด บัญชี คอมพิวเตอร์ รัฐประศาสนศาสตร์ อุตสาหกรรมบริหาร นิติศาสตร์ สาธารณสุขศาสตร์ ผู้ประสงค์จะเรียนสามารถกรอกใบสมัครออนไลน์ โดยสามารถเรียนอยู่ที่บ้านได้ตลอด 24 ชั่วโมง เป็นการดูวิดีโอ มีเอกสารสามารถดาวน์โหลดประกอบการเรียนได้ เมื่อเรียนครบ  2 เดือน จะมีการสอบ 1 ครั้ง ตามสถานที่สอบที่มหาวิทยาลัยกำหนดไว้แต่ละจังหวัด

สำหรับหลักสูตรจากต่างประเทศก็มีให้เลือกอย่างหลากหลายจากสถาบันการศึกษาชื่อดังทั่วทุกมุมโลก แต่ที่สำคัญคือ ต้องตรวจสอบให้แน่ชัดว่า สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา ได้รับรองหลักสูตรออนไลน์นั้นหรือไม่ ซึ่งหลักสูตรต่างๆ เหล่านี้สามารถเสิร์ชหาได้ในออนไลน์ เช่น เว็บไซต์ Coursera รวมหลักสูตรออนไลน์จากมหาวิทยาลัยชื่อดังทั่วอเมริกา

MIT OpenCourseWare ซึ่งเป็นหลักสูตรเรียนออนไลน์ฟรีของ MIT หรือ Massachusetts Institute of Technology โดยมีหลักสูตรให้เลือกเรียนกว่า 2,150 หลักสูตรด้วยกัน

The Open University มหาวิทยาลัยเปิดที่ใหญ่ที่สุดในอังกฤษ สามารถลงทะเบียนเรียนออนไลน์ได้มีทั้งคอร์สเรียนฟรี และแบบเสียค่าใช้จ่าย เมื่อจบหลักสูตรแล้วยังสามารถดาวน์โหลดและพิมพ์ใบรับรอง หรือ “Statement of Participation” เพื่อยืนยันว่าได้ผ่านหลักสูตรนั้นๆ มาแล้ว

Open Yale Courses หลักสูตรออนไลน์จากมหาวิทยาลัยเยล สอนโดยคณาจารย์ชื่อดัง และนักวิชาการจากมหาวิทยาลัยเยล ที่ถูกบันทึกไว้ในคลาสเรียนของแต่ละวิชา ในรูปแบบของวิดีโอ และไฟล์เสียง โดยผู้ที่สนใจสามารถเข้าไปศึกษาได้โดยไม่ต้องลงทะเบียน

University of the People มหาวิทยาลัยของประชาชนทั่วทุกมุมโลก เปิดให้สมัครเรียน ผ่านระบบออนไลน์จากทั่วโลก โดยหลักสูตรที่เปิดการเรียน เช่น Business Administration กับ Computer Science

ตลาดแรงงานอ้าแขนรับ ถ้าเจ๋งจริง

นอกจากจะได้รับการรับรองจากหน่วยงานด้านการศึกษาที่เกี่ยวข้องแล้ว การศึกษาด้วยระบบออนไลน์จะต้องได้รับการยอมรับจากตลาดแรงงานด้วยเช่นกัน ซึ่งเรื่องดังกล่าว นพวรรณ จุลกนิษฐ กรรมการผู้จัดการ บริษัท จัดหางาน จ๊อบส์ ดีบี (ประเทศไทย) ระบุว่า สำหรับตลาดแรงงานแล้ว ผู้ที่จบการศึกษาด้วยวิธีการเรียนผ่านออนไลน์จะได้รับการยอมรับก็ต่อเมื่อสถาบันที่เปิดสอนรวมถึงหลักสูตรนั้นมีความน่าเชื่อถือ หลังจากนั้นก็ขึ้นอยู่กับตัวของผู้สมัครงานเองแล้วว่ามีทักษะ และความสามารถในการทำงาน และจะประยุกต์ความรู้ที่เรียนมาใช้ได้กับการทำงานมากน้อยแค่ไหน โดยสาขาเรียนออนไลน์ที่ได้รับการยอมรับจากตลาดแรงงาน ได้แก่ สาขาที่เกี่ยวข้องกับไอที โปรแกรมมิ่ง และดิจิทัล ซึ่งกำลังเป็นที่ต้องการของตลาดมากในปัจจุบัน 

ทั้งนี้ ต้องยอมรับว่าการเรียนออนไลน์เป็นการขยายโอกาสการศึกษาช่องทางหนึ่ง ทำให้การศึกษาเกิดขึ้นได้ในทุกที่และทุกเวลา ซึ่งสถาบันการศึกษาให้ความสำคัญในการนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ในการเรียนการสอนมากขึ้น

ตัวอย่างช่องทางเรียนออนไลน์ที่เป็นที่นิยมขณะนี้ ได้แก่ Webinar (การสัมมนาออนไลน์) ซึ่งสะดวกเพราะเข้าร่วมสัมมนาออนไลน์ได้จากที่ทำงาน ห้องประชุมที่บริษัท หรือแม้แต่บ้านผู้ร่วมสัมมนา ประหยัดเพราะมักเป็นแบบฟรี โดยให้ผู้เข้าร่วมสัมมนาเสียค่าใช้จ่ายแค่ค่าอินเทอร์เน็ตและค่าโทรศัพท์ภายในประเทศเท่านั้น

นอกจากนี้ ยังมีประสิทธิภาพเพราะใช้เวลาไม่เกิน 1 ชั่วโมง ผู้เข้าร่วมสัมมนาจึงไม่ต้องเสียเวลาทั้งวันเหมือนการสัมมนาแบบปกติ ยังทำงานในช่วงเวลาที่เหลือได้ ที่สำคัญการสัมมนาออนไลน์ยังช่วยให้ฝึกอบรมพนักงานที่เกี่ยวข้องได้โดยไม่จำกัดจำนวน สถานที่ และค่าใช้จ่ายก็ถูกมาก

“การเรียนออนไลน์ทำให้ผู้หางานเพิ่มพูนความรู้ ทักษะ ความสามารถได้ไม่มีขอบเขต ทำให้ผู้หางานมีทักษะ ความสามารถหลากหลายนำมาใช้พัฒนาตนเองและสนับสนุนให้เกิดความก้าวหน้าในสายอาชีพได้อย่างดี สรุปได้ว่าการเรียนออนไลน์จะส่งผลดีต่อทั้งผู้ที่กำลังหางานอยู่ และคนทำงานที่ไม่ได้หางาน” นพวรรณ กล่าว

สำหรับการเรียนในระบบออนไลน์ให้ประสบความสำเร็จนั้น เว็บไซต์ RSU Cyber University มหาวิทยาลัยรังสิต ได้ให้ข้อแนะนำสำหรับคนที่ต้องการจะเรียนแบบออนไลน์ โดยระบุว่า ผู้เรียนควรเป็นผู้วางแผนจัดตารางเวลาของตนเอง โดยจัดสรรเวลาในการเรียนรู้จากเนื้อหาบทเรียน และการทำกิจกรรมการเรียนการสอนตามตารางเวลาที่กำหนด การศึกษาค้นคว้าข้อมูลเพิ่มจากเนื้อหาวิชาการที่อาจารย์ผู้สอนจัดเตรียมไว้ให้ รวมถึงการติดต่ออาจารย์ และผู้เรียนด้วยกัน เพื่อสอบถามข้อคำถาม และร่วมวิเคราะห์ข้อมูล และแสดงความคิดเห็น หรือแบ่งปันองค์ความรู้ระหว่างผู้เรียนด้วยกันเองผ่านเครื่องมือการติดต่อสื่อสารภายในระบบ เช่น Chat, Web board ฯลฯ

ทั้งนี้ การเรียนในระบบการศึกษาทางไกลอินเทอร์เน็ตให้ประสบความสำเร็จนั้นจะต้องวางแผน และให้ความสำคัญกับการเรียน ตามตารางกิจกรรมที่กำหนด ต้องทำกิจกรรมการเรียนที่ผู้สอนจัดให้อย่างครบถ้วน มีการติดต่อ และแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับเพื่อนร่วมชั้น และอาจารย์ผู้สอนอย่างสม่ำเสมอ ทำการบ้าน และแบบทดสอบอย่างสม่ำเสมอ รวมทั้งศึกษาค้นคว้าหาข้อมูลเพิ่มเติมจากข้อมูล และสื่อการเรียนที่อาจารย์จัดหาหรือแนะนำให้จากทั้งภายในระบบ และภายนอกระบบ

แม้จะเป็นเทรนด์ที่ได้รับความนิยมมากขึ้นเรื่อยๆ แต่การเรียนออนไลน์ก็ไม่ใช่เรื่องง่ายๆ เพราะคนที่จะประสบความสำเร็จได้ ความตั้งใจต้องเกินร้อยเท่านั้น