ปรับทัศนคติ

โดย...วุฒิ นนทฤทธิ์

คําว่าทัศนคติมีรากศัพท์มาจากภาษาละตินว่า Aptus แปลเป็นไทยว่า ความโน้มเอียง ซึ่งมีผู้ให้คำจำกัดความไว้หลากหลาย เช่น เป็นสภาวะความพร้อมทางจิตที่เกี่ยวข้องกับความคิด ความรู้สึก และแนวโน้มของพฤติกรรมที่มีต่อบุคคล สิ่งของ สถานการณ์ต่างๆ ไปในทิศทางใดทิศทางหนึ่ง หรือเป็นการผสมผสานกันระหว่างความนึกคิด ความเชื่อ ความคิดเห็น ความรู้ และความรู้สึกของบุคคลที่มีต่อสิ่งหนึ่งสิ่งใด คนใดคนหนึ่ง สถานการณ์ใดสถานการณ์หนึ่ง ซึ่งอาจเป็นไปในทางยอมรับหรือปฏิเสธก็ได้ ดังนั้นการเปลี่ยนทัศนคติของมนุษย์เป็นเรื่องที่ยากมากถึงมากที่สุด

ทัศนคติไม่ได้ติดตัวทุกคนมาตั้งแต่กำเนิด แต่เกิดจากการหล่อหลอมหรือขัดเกลาจากสิ่งที่อยู่รอบตัว ทัศนคติเป็นสิ่งที่เรียนรู้ได้ มีลักษณะคงทนถาวร ซึ่งมีหลายองค์ประกอบที่หลอมรวมกลายเป็นทัศนคติของมนุษย์ เช่น องค์ประกอบด้านปัญญา องค์ประกอบด้านอารมณ์ความรู้สึก องค์ประกอบด้านพฤติกรรม ซึ่งทัศนคติจะอยู่บนพื้นฐานของความเชื่อ จินตนาการ และการจดจำ โดยได้รับการถ่ายทอดจากพ่อแม่ ครู เพื่อน เป็นต้น จากนั้นก็จะเป็นขั้นตอนการประมวลและประเมินผลว่าเชื่อหรือไม่เชื่อ ชอบหรือไม่ชอบต่อสิ่งนั้นๆ สุดท้ายก็คือพฤติกรรมการแสดงออกทั้งทางภาษากายและภาษาพูด ซึ่งจะสะท้อนออกมาเป็นทัศนคติของคนคนนั้น

นับตั้งแต่คณะรักษาความสงบแห่งชาติ หรือ คสช. เข้ามาบริหารประเทศมีการนำตัวนักการเมืองหรือนักเคลื่อนไหวทางการเมืองไปปรับทัศนคติหลายต่อหลายครั้ง ซึ่งความเข้มข้นของการปรับทัศนคติของแต่ละคนก็ไม่เท่ากัน บางคนแค่เรียกมาพูดคุยกินกาแฟกันเสร็จแล้วก็ปล่อยกลับบ้าน บางคนก็ถูกเชิญตัวไปพูดคุยในสถานที่เฉพาะเพื่อให้การปรับทัศนคติทำได้มีประสิทธิภาพ บางคนถึงขั้นต้องเอาถุงดำคลุมหัวก่อนนำตัวไปกักบริเวณไว้พร้อมทั้งยึดเครื่องมือสื่อสารทุกชนิดห้ามติดต่อโลกภายนอก หรืออย่างกรณีของนายวัฒนา เมืองสุข อดีต รมว.พาณิชย์ ซึ่งออกมาวิพากษ์วิจารณ์ แกนนำ คสช. จนทหารต้องไปรับตัวจากบ้านมาปรับทัศนคติ

การที่นำบุคคลไปปรับทัศนคติเพื่อให้เกิดความเข้าใจ คสช.ที่ต้องการเข้ามาปฏิรูปประเทศไทยให้เป็นประชาธิปไตยที่สมบูรณ์นั้นเป็นสิ่งที่ดี และหากทุกคนที่ถูกเชิญตัวมาปรับทัศนคติสามารถเปลี่ยนทัศนคติได้จริงก็ต้องถือว่าปฏิบัติการจิตวิทยาของทหารมีประสิทธิภาพ ตรงกันข้ามหากทัศนคติที่เปลี่ยนไปเกิดจากความหวาดกลัวด้วยวิธีใดก็ตาม นอกจากทัศนคติของคนนั้นจะไม่โน้มเอียงไปทาง คสช. แล้ว จะกลายเป็นแรงต้านที่รุนแรงกว่าเดิมอีกเท่าตัวและขยายไปยังคนรอบข้างอย่างรวดเร็ว หากเป็นแบบนี้ควรปรับทัศนคติใคร