ศ.นพ.พรเทพ เลิศทรัพย์เจริญ ผู้ประดิษฐ์ ‘อุปกรณ์ปิดรูรั่ว ที่ผนังกั้นหัวใจห้องล่าง’

โดย...สุภชาติ เล็บนาค

ฉบับนี้ ศ.นพ.พรเทพ เลิศทรัพย์เจริญ แพทย์ผู้เชี่ยวชาญโรคหัวใจเด็ก ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และศูนย์โรคหัวใจ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ ในฐานะผู้คิดค้น “อุปกรณ์ปิดรูรั่วที่ผนังกั้นหัวใจห้องล่าง โดยไม่ต้องผ่าตัด” จัดแสดงในงาน “มหกรรมตลาดนัดนวัตกรรมการแพทย์ไทย ผลิตภัณฑ์จากแนวคิด สิ่งประดิษฐ์ด้านการแพทย์” จะมาเล่าถึงอุปกรณ์ให้ฟัง

คุณหมอ บอกว่า อุปกรณ์ปิดรูรั่วที่ผนังกั้นหัวใจห้องล่างนี้ได้มีผู้คิดค้นและใช้รักษาผู้ป่วยในต่างประเทศมาก่อนแล้ว แต่มีภาวะแทรกซ้อนคือเกิดปัญหาทำให้หัวใจเต้นไม่ปกติ จนต้องใส่เครื่องกระตุ้นหัวใจ (Pace maker) องค์การอาหารและยาสหรัฐ (FDA US) จึงได้สั่งระงับการใช้ด้วยความสนใจในการคิดค้นอุปกรณ์ ในการรักษาโรคหัวใจจึงได้ศึกษาเกี่ยวกับโลหะ “นิทินอล” ซึ่งมีความยืดหยุ่นสูงและสามารถจดจำรูปร่างที่จัดไว้ได้ ประกอบกับประสบการณ์ก่อนหน้านี้ ที่ได้ทำวิจัยอุปกรณ์ปิดรูรั่วที่ผนังหัวใจห้องบนและอุปกรณ์ ปิดรูรั่วในเส้นเลือดให้กับบริษัท แวสคิวลาร์อินโนเวชั่นส์ ซึ่งเป็นบริษัทของคนไทย จึงได้คิดรูปแบบอุปกรณ์ปิดรูรั่วผนังกั้นหัวใจห้องล่างนี้ขึ้น และได้ร่วมกับบริษัทในการใช้โครงลวดนิทินอลที่เคลือบด้วยทองคำขาวมาขึ้นรูป จนสามารถได้รูปแบบที่ต้องการ

ศ.นพ.พรเทพ กล่าวอีกว่า อุปกรณ์ปิดรูรั่วผนังกั้นหัวใจห้องล่าง ถูกสร้างขึ้นจากการนำโครงลวดนิทินอลมาขึ้นรูปเป็นจาน 2 ใบประกบกันด้วยแกนกลาง และมีใยสังเคราะห์บุอยู่ภายในเพื่อกันไม่ให้เลือดไหลผ่านอุปกรณ์ การใส่อุปกรณ์จะเริ่มจากการใส่สายสวนหัวใจเข้าทางเส้นเลือดบริเวณขาหนีบ แล้วค่อยๆ ผ่านสายสวนไปตามเส้นเลือดเข้าไปในหัวใจจนถึงตำแหน่งที่เป็นรูรั่วที่ผนังกั้นหัวใจห้องล่าง

หลังจากนั้นจะนำอุปกรณ์ที่ทำจากโครงลวดนิทินอลที่ขึ้นรูปไว้แล้วมายืดเป็นเส้นตรงเพื่อส่งผ่านไปในสายสวนหัวใจ เมื่อถึงตรงตำแหน่งรูรั่วก็จะปล่อยโครงลวดออกจากปลายสายสวนให้กางออกเป็นจาน 2 ใบประกบกันเพื่อปิดรูรั่ว ซึ่งสามารถทนแรงบีบของหัวใจและไม่เลื่อนหลุดภายหลังการใส่ รวมทั้งมีแกนกลางที่อ่อนนุ่มและไม่กดทับบนเนื้อเยื่อข้างเคียงที่เป็นทางผ่านของกระแสประสาทที่ควบคุมการเต้นของหัวใจ จึงป้องกันปัญหาหัวใจเต้นไม่ปกติได้

 “ในการรักษาผู้ป่วยด้วยอุปกรณ์ ปิดรูรั่วที่ผนังกั้นหัวใจห้องล่าง ก่อนอื่นต้องทำความเข้าใจกับผู้ป่วยว่า การรักษาด้วยอุปกรณ์ชิ้นนี้เป็นเพียงทางเลือกในการรักษา หรือเป็นทางเลี่ยงที่ไม่ต้องผ่าตัดหัวใจ ซึ่งหากสำเร็จผู้ป่วยไม่ต้องรักษาโดยการผ่าตัด ที่ผ่านมามีผู้ป่วยเพียง 2 รายจาก 50 ราย ที่ต้องให้แพทย์นำอุปกรณ์นี้ออกและปิดรูรั่วโดยการผ่าตัด ซึ่งการรักษาผู้ป่วยในรายหลังๆ ก็ไม่มีปัญหา อย่างไรก็ตามอุปกรณ์ชิ้นนี้ยังไม่เป็นที่แพร่หลายในประเทศไทย เนื่องจากต้องอาศัยแพทย์โรคหัวใจที่มีความชำนาญ” ศ.นพ.พรเทพ กล่าว

สำหรับงาน “มหกรรมตลาดนัดนวัตกรรมการแพทย์ไทย (Medical Innovation of Thailand) ผลิตภัณฑ์จากแนวคิด สิ่งประดิษฐ์ด้านการแพทย์” จัดขึ้นระหว่างวันที่ 18-20 ส.ค.ที่ผ่านมา โดยความร่วมมือของกระทรวงสาธารณสุข กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สำนักพัฒนาวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีแห่งชาติ และสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ