Apple Watch กับวัฒนธรรมใหม่ๆ ที่จะมาพร้อมกัน

สองสามวันก่อน ทิม คุก ซีอีโอของ Apple ได้ออกมาให้สัมภาษณ์กับ Financial Times เกี่ยวกับทิศทางของ Apple Watch ซึ่งมีกระแสออกมาว่าไม่ประสบความสำเร็จดังที่คาดไว้

ทว่า ทิม คุก ออกมาแก้ข่าวว่า หากมองให้ดี เราคงไม่สามารถเอา Apple Watch ไปเทียบกับสินค้าตัวอื่นของบริษัทได้ เพราะเป็นสินค้าในหมวดใหม่ มีเงื่อนไขมากมายที่ไม่เป็นเหมือนสินค้าอื่นๆ (เช่น การใช้Apple Watch จะต้องมี iPhone ก่อนเพื่อเชื่อมต่อข้อมูล) และเป็นสินค้าที่คุณไม่ต้องซื้อก็ได้ เมื่อเทียบกับสินค้าอื่นของแอปเปิ้ลที่ทำการตลาดในช่วงเกือบสิบปีที่ผ่านมา เช่น สมาร์ทโฟน หรือคอมพิวเตอร์

ทิม คุก บอกว่า ทุกวันนี้บริษัทก็ผลิตไม่ทันอยู่แล้ว เพราะมีคำสั่งซื้อมาจากทั่วโลก ประเทศไทยเอง บริษัท คอมเซเว่น ผู้เป็นตัวแทนจำหน่าย ได้เผยว่า ได้สั่งสินค้ารอบใหม่แล้ว เพราะรอบแรกสินค้าใกล้หมดเต็มที

ยอดขายอาจสามารถวัดความนิยมของ Apple Watch ได้ส่วนหนึ่ง แต่อีกส่วนหนึ่งที่น่าสนใจไม่แพ้กันคือ หากมองในแง่ของผลกระทบทางวัฒนธรรมที่จะตามมาจากการใส่ Apple Watch นั้น มันมีบางอย่างที่เราน่าจะลองสังเกต

นับตั้งแต่การคิดค้นนาฬิกาข้อมือขึ้นเป็นครั้งแรกของ หลุยส์ คาร์เทียร์ เมื่อปี 1904 โดยความตั้งใจแรกของการผลิตคือ การ “แก้ปัญหา” ให้กับเพื่อนผู้เป็นนักบินที่ต้องการดูเวลาได้สะดวกยามขับเครื่องบิน

แต่ต่อมาจากฟังก์ชั่นการใช้งาน ก็กลายเป็นช่องทางการตลาดใหม่ จนกลายเป็นมาตรฐานใหม่ของการดูเวลา เพราะการดูเวลา หรือการ “ติด” เครื่องดูเวลาไว้ที่ข้อมือ กลายเป็นส่วนประกอบของการบอกสถานภาพทางสังคม นาฬิกากลายเป็นเครื่องประดับมากกว่าหน้าที่จริงๆ ของมันไปแล้ว และความซับซ้อนของกลไกและความเที่ยงตรงก็กลายเป็น “เรื่องราว” ให้ผู้เป็นเจ้าของเอาไว้เล่าหรือบอกต่อ ซึ่งปัจจุบันปัจจัยหลังดูเป็นตัวกำหนดการตัดสินใจของคนซื้อมากกว่าเรื่องหน้าที่หลักไปแล้วเรียบร้อย

Apple Watch ก็ถูกผลิตมาเพื่อเป้าหมายเช่นนั้นตั้งแต่ต้น และมีแนวโน้มที่จะทำได้สำเร็จ ทั้งการดึง Angela Ahrendt อดีตซีอีโอของเบอร์เบอรี่มาร่วมงาน เพื่อดูเรื่องจุดจำหน่ายและการสร้างประสบการณ์การซื้อให้กับผู้บริโภค รวมถึงการดึงมาร์ค นิวสัน นักออกแบบผลิตภัณฑ์ซึ่งเคยออกแบบนาฬิกา Ikepod มาแล้ว มาช่วยออกแบบให้สมาร์ทวอชต์จากแอปเปิ้ลดูเป็นเครื่องประดับ มากกว่าจะเป็นแกดเจ็ตชิ้นหนึ่ง และหลังจากที่ผมลองใช้ลองคลุกคลีอยู่กับ Apple Watch มาได้ระยะหนึ่ง ผมพบว่ามันสามารถสร้างความน่าดึงดูดใจไม่น้อย

เบื้องหลังความคิดในการออกแบบ Apple Watch คือต้องการเชื่อมทุกอย่างไว้ด้วยกัน และวางรากฐานให้มันเป็นแพลตฟอร์มใหม่สำหรับอนาคตที่จะให้นักพัฒนาโปรแกรมสามารถพัฒนาแอพพลิเคชั่นที่ใช้ได้กับ Apple Watch หรือต่อยอดแอพพลิเคชั่นในไอโฟนให้สามารถใช้ได้กับนาฬิกาได้ด้วย

พูดให้เห็นภาพมากขึ้นก็คือ จำลองความคิดของไอโฟนมาไว้บนข้อมือของคุณนั่นเองความน่าสนใจอีกอย่าง คือ การผนวกเรื่องของสุขภาพเอามาไว้บนข้อมือ และเชื่อมต่อกลับไปยังไอโฟน เป็นการทำงานร่วมกัน ที่ทำให้กลุ่มเป้าหมายของผู้ใช้งาน ซึ่งส่วนหนึ่งแก่ลงทุกวัน (อันนี้เราต้องยอมรับความจริง) เสพติดและต้องใช้เพื่อตรวจสอบและประเมินสุขภาพของตัวเองอย่างต่อเนื่อง พฤติกรรมนี้ทำให้ผู้บริโภคส่วนหนึ่งอาจตัดสินใจเลิกใส่นาฬิกายี่ห้ออื่นไปเลย และด้วยความที่ Apple Watch มันสวยมากพอที่จะดึงดูดผู้ใช้งานอยากใส่มันทุกวัน และมีหลายระดับราคาให้เลือก นั่นเป็นข้อแตกต่างที่ทำให้ Apple Watch ดูน่าใช้มากกว่าเมื่อเทียบกับคู่แข่ง หรือเราอาจจะพูดได้ว่ามันไม่มีคู่แข่งด้วยซ้ำ

สิ่งที่เกิดขึ้นกับการใช้งานประจำวันก็คือ เราต้องดูมันบ่อยๆ โดยอัตโนมัติ เพื่อดูการแจ้งเตือน การดูบ่อยๆ เช่นนี้ แน่นอนว่ามันย่อมสร้างความเคยชิน จนกลายเป็นพฤติกรรมประจำวันที่คุณต้องทำ ยิ่งในอนาคต เมื่อการจ่ายเงินผ่าน Apple Pay สามารถทำได้ผ่าน Apple Watch ด้วยแล้ว นาฬิกาเรือนนี้ยิ่งกลายเป็นเรื่องจำเป็นที่คุณต้องใส่มัน ยิ่งเริ่มแล้ว ก็ถอนตัวยาก

ความกล้าของแอปเปิ้ลอย่างหนึ่ง คือ การใช้วัสดุที่แตกต่างและราคาที่หลากหลาย ก็เป็นการแก้ปัญหาเรื่องของการแสดง “สถานภาพ” ของผู้สวมใส่ มันเหมือนคุณซื้อโรเล็กซ์ที่ล้อมเพชรกับไม่มีเพชรนั่นแหละ

หลักการนี้ทำให้เราเชื่อว่าในอนาคตApple Watch น่าจะมีเวอร์ชั่นล้อมเพชรออกมาเช่นกัน แต่ข้อจำกัดของสมาร์ทโฟนยังมีอีกมาก ทั้งเรื่องของอายุการใช้งานของแบตเตอรี่ การสร้างประสบการณ์ ณ จุดขายที่จะให้ความรู้สึกของสินค้าหรูหรามากกว่าเป็น gadget device ได้จริงหรือไม่ แต่เชื่อว่าการเริ่มต้นครั้งนี้ของ Apple จะเป็นการสร้างมาตรฐานใหม่ และเป็นการเขย่าให้ทั้งแบรนด์นาฬิกา และแบรนด์แกดเจ็ตต่างๆ ต้องคิดให้ทันว่าพวกเขาจะสร้างวิถีชีวิตใหม่ๆ ให้กับผู้บริโภคได้อย่างไร

และเชื่อว่าอีกไม่นาน การเข้าสังคมในอีกสิบปีข้างหน้า เราอาจมีข้อห้ามต่างๆ นานาออกมาถึงการใช้งานอย่างมีมารยาทและเหมาะสม

ไม่แน่ว่าเราอาจเห็นข้อความแบบ ห้ามเอาสมาร์ทวอชต์เข้าห้องสอบไม่เกิน 5 ปีนี้แน่ๆ