ประณีตศิลป์แห่งจิตรกรรมเครื่องกระเบื้อง
โดย...เพรงเทพ
โดย...เพรงเทพ
ความโอ่โถงของพื้นที่ในศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน) อ.บางไทร จ.พระนครศรีอยุธยา ดูแคบไปถนัดใจ เมื่อพื้นที่ถูกใช้จัดแสดงจิตรกรรมเครื่องกระเบื้องและเครื่องเบญจรงค์อย่างเต็มพื้นที่
งานแสดงจิตรกรรมเครื่องกระเบื้องนานาชาติ ครั้งที่ 2 (Thailand International Porcelain Painting Convention 2015) หรือ TIPP 2015 ภายใต้แนวคิด “ประณีตศิลป์แห่งจิตรกรรมเครื่องกระเบื้องระดับโลก” (Exquisite Masterworks of Porcelain Painting Art) เป็นนิทรรศการที่กำลังจะกล่าวถึง
แน่นอน นี่ไม่ใช่งานศิลปะในแบบบริสุทธิ์ แต่เป็นงานหัตถศิลป์ที่เชื่อมโยงกับความเป็นพาณิชย์ศิลป์เข้าไว้ด้วยกัน ซึ่งเป็นชิ้นงานที่วางจำหน่ายเพื่อใช้ตกแต่งบ้านและสถานที่ต่างๆ ตามแต่ความเหมาะสมของผู้ชื่นชอบ รวมถึงสามารถนำไปใช้งานในชีวิตประจำวันได้จริงด้วย
ว่าไปแล้วเทคนิคการเขียนภาพลงบนถ้วยชามหรือวัสดุรูปทรงต่างๆ ของเครื่องปั้นดินเผาที่มีลักษณะความแกร่งและมีน้ำเคลือบมันวาวที่เรียกว่า พอร์ซเลน เพนติ้ง (Porcelain Painting) หรือจิตรกรรมเครื่องกระเบื้อง ความจริงแล้วเทคนิคนี้มีมานมนานแล้วทั้งเครื่องถ้วยชามสังคโลกในยุคสุโขทัยที่พัฒนาเรื่อยมา จนถึงปัจจุบันงานหัตถศิลป์สาขานี้ได้ขึ้นชั้นคลาสสิกของศิลปะประเพณีนิยมที่เรียกว่า งานเบญจรงค์ ซึ่งเป็นศิลปะของไทยที่สืบทอดมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา
สำหรับในวงการพอร์ซเลน เพนติ้ง หรือจิตรกรรมเครื่องกระเบื้องระดับโลกนั้น ลักษณะความเป็นสากลที่ผสมผสานกับความเป็นขนบนิยมของแต่ละชาตินั้น เป็นเสน่ห์ของแต่ละจิตรกรที่สามารถผสานจินตนาการอันงดงามออกมาสู่งานหัตถศิลป์ที่เปี่ยมด้วยรสนิยมและสุนทรียะของตัวเอง
เมื่อมาเพ่งความสนใจไปที่งานของศิลปินในระดับโลกที่เดินทางมาร่วมแสดงผลงานจิตรกรรมเครื่องกระเบื้องจากหลากหลายทวีป คือ เฮลก้า ยาร์มาน์น (จิตรกรเยอรมันที่เป็นหัวหน้าแผนกจิตรกรรมประยุกต์ ศูนย์ศิลปาชีพบางไทรฯ) สรัญญา สายสิริ (ไทย) อากิระ ยามาดะ (ญี่ปุ่น) เอ็ดนา คานนาน (เม็กซิโก) ริโกแบร์โต แอนโทนิโอ ฮวนชิเก้ บากอส (บราซิล) พอลล่า คอลลินส์ (สหรัฐอเมริกา) อิงกริด ลี (ออสเตรเลีย) ซึ่งมาเป็นกรรมการตัดสินงานของผู้เข้าประกวดจิตรกรรมกระเบื้องในครั้งนี้ด้วย โดยการสัมมนาเชิงปฏิบัติการและสาธิตการวาดภาพของจิตรกรแต่ละคนได้รับความสนใจอย่างมาก
สำคัญที่สุดก็คือ งานชิ้นเยี่ยมที่พวกเขานำมาร่วมจัดแสดงในเมืองไทยด้วยในครั้งนี้ ที่โดดเด่นเข้าตามากก็คืองานของ ริโกแบร์โต แอนโทนิโอ ฮวนชิเก้ บากอส จากบราซิล ปัจจุบันเป็นผู้อำนวยการสมาคมศิลปะเครื่องกระเบื้อง และสอนศิลปะแขนงนี้อยู่ที่รีโอเดจาเนโร
งานจิตรกรรมกระเบื้องของเขาสะท้อนมุมมองถึงความเป็นอเมริกาใต้และบราซิลผ่านภาพสัตว์ป่าแห่งป่าดิบร้อนชื้นอเมซอน ประวัติศาสตร์ศรัทธาความเชื่อในศาสนา และสีสันสวยงามแห่งเทศกาลคาร์นิวัล
จิตรกรรมเครื่องกระเบื้องของเซเซนหรืออาจารย์ผู้อาวุโสจากญี่ปุ่นก็น่าสนใจในความนิ่งและสงบ อากิระ ยามาดะ ผู้มีฝีมือโดดเด่นในงานจิตรกรรมเครื่องกระเบื้องด้วยลวดลายในแบบฉบับดั้งเดิมของญี่ปุ่น
การได้ชมการสาธิตเทคนิคการวาดภาพลงบนเครื่องกระเบื้องโดย เอ็ดนา คานนาน ศิลปินหญิงชาวเม็กซิโก เจ้าของผลงานที่มีชื่อเสียงระดับโลก ซึ่งได้รับการยกย่องในฐานะสุดยอดจิตรกรแห่งศตวรรษที่ 21 และเป็น 1 ใน 100 บุคคลสำคัญของเม็กซิโก ในปี 2011 จุดเด่นของเธอก็คือการวาดภาพพอร์เทรตที่แสดงออกถึงแสงสีและอารมณ์ที่สมจริงของผู้หญิงในอารมณ์ต่างๆ ด้วยลีลาที่มีเอกลักษณ์จากการใช้เทคนิคที่ซับซ้อนด้วยสีอันตระการตาและจินตนาการฝันเฟื่อง ผสมผสานเทคนิคต่างๆ เช่น การทำลายนูน แกะสลัก ใช้เงิน ทองคำ และฝังหินสีมีค่า
โดยเฉพาะการเขียนงานโชว์คนที่มาชมนิทรรศการในครั้งนี้ เธอสื่อออกมาถึงตัวตนที่เป็นผู้หญิงเม็กซิกันของเธอ ทักษะในการใช้สีเขียนใบหน้าและนัยน์ตาของผู้หญิงที่มีกลเม็ดเคล็ดลับที่สะท้อนความเป็นละตินอเมริกาสีสันจัดจ้านร้อนแรง ทำให้ไม่สงสัยเลยว่างานของเธอจึงโด่งดังไปทั่วโลก เพราะเธอสามารถดึงความเป็นผู้หญิงเม็กซิกันออกมาให้คนทั่วโลกประจักษ์ได้ผ่านเครื่องกระเบื้องที่เธอถ่ายทอดอารมณ์ออกไป
ส่วนจิตรกรเครื่องกระเบื้องคนอื่นๆ ก็นำลักษณะที่ดีเลิศของงานตัวเองมาจัดแสดงได้อย่างน่าชม ดีเด่นไม่แพ้กัน จากการพูดคุยกับจิตรกรหลายๆ คน และผู้อำนวยการศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ พิมพาพรรณ ชาญศิลป์ ที่บอกอย่างมั่นใจว่า จากการร่วมประกวดในเวทีต่างๆ ทั่วโลก จิตรกรเครื่องกระเบื้องของไทยฝีมืออยู่ในระดับโลกเรียบร้อยแล้ว จากการคว้ารางวัลชนะเลิศและรางวัลต่างๆ ในหลายเวที
น่าเสียดายที่ระยะเวลาการจัดงานสั้นไปหน่อยแค่ 3 วันเท่านั้น เพราะฉะนั้นผู้ที่สนใจจิตรกรรมเครื่องกระเบื้องระดับโลกก็ต้องตั้งหน้าตั้งตารอฟังข่าวในปีหน้า ซึ่งงานนี้จะจัดขึ้นทุกเดือน มี.ค.กันให้ดีๆ
