ภูฏาน ความสุขอบอวล

โดย...กาญจนา อายุวัฒน์ธนชัย

พระราชาธิบดีจิกมี ซิงเย วังชุก ทรงวางหลักการเรื่องความสุขมวลรวมประชาชาติในปฐมบรมราชโองการปี 2515 ไว้ว่า ความสุขมวลรวมประชาชาติ (Gross National Happiness) มีความสำคัญมากกว่าผลิตภัณฑ์มวลรวมประชาชาติ (Gross National Product) นั้นคือ เน้นการพัฒนาให้ประชาชนมีความสุข

ภูฏานเปิดประเทศเป็นเมืองท่องเที่ยวในปี 2517 โดยรัฐบาลได้เข้ามาบริหารจัดการอย่างเคร่งครัดผ่านกฎระเบียบ เช่น นักท่องเที่ยวต้องเสียค่าธรรมเนียมวันละอย่างน้อย 200 เหรียญสหรัฐ ซึ่งจะเสียในรูปของค่าใช้จ่ายผ่านโรงแรม ร้านอาหาร การเดินทาง และไกด์ท้องถิ่น เพื่อควบคุมปริมาณและคุณภาพของนักท่องเที่ยว อีกทั้งป้องกันวัฒนธรรมต่างถิ่นที่จะเข้ามามากเกินไป จนกระทบกับวัฒนธรรมดั้งเดิมของชาวภูฏาน

แม้ว่าชาวภูฏานจะมีรายได้เฉลี่ยเพียงเดือนละ 5,100 บาท ซึ่งติดอันดับ 40 ประเทศที่ยากจนที่สุดของโลก แต่รัฐบาลก็ไม่สนับสนุนให้ประเทศกลายเป็นเมืองท่องเที่ยวสมบูรณ์แบบ ยกตัวอย่างตอนที่เปิดประเทศแรกๆ โรงแรม 2 แห่งที่สร้างขึ้นอยู่ที่เมืองทิมพูและพาโร ซึ่งเป็นเขตนอกเมือง เพื่อป้องกันการปฏิสัมพันธ์ที่ไม่จำเป็นระหว่างนักท่องเที่ยวและชาวภูฏาน

นโยบายความสุขที่รัฐบาลให้แก่ประชาชน มีอย่างเช่นเรื่องบ้าน เพราะบ้านเป็นพื้นฐานความสุขของมนุษย์ ดังนั้นหากใครไม่มีบ้านจึงสามารถไปขอที่ดินและไม้จากรัฐเพื่อมาสร้างบ้านได้ หรือการส่งเสริมให้ทุกคนเป็นจิตอาสา ทั้งการช่วยกันสร้างบ้านหรือช่วยกันทำนา เพื่อสร้างจิตสำนึกที่ว่าความสุขของคนคือความสุขที่ได้ช่วยเหลือกัน

ทุกวันนี้ภูฏานกลายเป็นประเทศที่คนมาเพื่อเสพวัฒนธรรมดั้งเดิมและสัมผัสความสุขที่อบอวลอยู่ในประเทศ ภูฏานคือจุดหมายปลายทางแห่งความสุขจากแก่นแท้ที่หาได้ยากแล้วในโลกโลกาภิวัตน์