คนไทยกับโรคข้อเสื่อม

โดย...อณุสรา ทองอุไร

รศ.นพ.กีรติ เจริญชลวานิช ศัลยแพทย์ออร์โธปิดิกส์ โรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์  ให้ความรู้เกี่ยวกับโรคข้อเสื่อมว่า เป็นโรคที่เกิดจากการสึกกร่อนของกระดูกอ่อนผิวข้อ โดยคนทางตะวันตกจะเป็นข้อสะโพกประมาณ 50% และข้อเข่าประมาณ 50% เมื่อมีอายุเพิ่มขึ้น ส่วนคนไทยโดยเฉพาะคนที่อาศัยอยู่ในเมืองมักจะเป็นโรคข้อเข่าเสื่อมประมาณ 70-80% เนื่องมาจากการใช้ชีวิตประจำวันที่มักนั่งกับพื้นกันเป็นส่วนใหญ่ เมื่อนั่งกับพื้นจะเกิดแรงกระทำที่จะทำกับข้อ โดยเฉพาะข้อเข่า เช่น การลุกขึ้นหรือนั่งลงกับพื้น การนั่งยองๆ นั่งขัดสมาธิ ซึ่งการกระทำเหล่านี้จะทำให้ข้อเข่ามีแรงกดและแรงขัดสีมาก ส่งผลให้เสื่อมได้ง่ายขึ้น

โรคข้อเสื่อมพบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย เนื่องจากผู้หญิงมีความเสี่ยงต่อภาวะอ้วนมากกว่า รวมทั้งปัจจุบันผู้หญิงไทยมีอายุเฉลี่ยสูงขึ้นจากเดิม 60 กว่าปี เป็น 70 กว่าปี จึงทำให้อุบัติการณ์ของโรคพบในผู้หญิงมากขึ้นกว่าเดิมอีกด้วย

ในอดีตที่พบในผู้สูงอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป แต่ปัจจุบันพบเร็วขึ้นที่อายุประมาณ 45-50 ปี เนื่องจากมีปัจจัยส่งเสริม เช่น การใช้งานร่างกายที่ยืนยาวมากขึ้นและภาวะอ้วน ทำให้ข้อเข่าแบกรับน้ำหนักมากเกิน ผู้ที่แบกหามน้ำหนักมากๆ เป็นประจำ หรืออยู่ในท่าที่ต้องนั่งกับพื้น หรือในท่าที่ต้องงอพับเข่ามากๆ ท่าเหล่านี้ล้วนทำให้ข้อเข่าเสื่อมได้ โดยเฉพาะผู้ที่มีอาชีพที่ต้องแบกหามเป็นประจำ เช่น ผู้ใช้แรงงงาน หรืออาชีพที่ต้องนั่งกับพื้นบ่อยๆ หรือต้องนั่งยองๆ เป็นเวลานานๆ เช่น ซักผ้าตลอดจน โรคบางโรคทำให้ข้อสึกได้ง่าย เช่น โรคเกาต์ โรคไขข้ออักเสบ รูมาตอยด์ อีกทั้ง การประสบอุบัติเหตุ อย่างเช่น อุบัติเหตุจากการเล่นกีฬาหรือจากการทำงาน นักกีฬาเมื่อได้รับการบาดเจ็บแล้วไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกต้อง ก็จะทำให้ข้อสึกเร็วได้เช่นกัน

อย่างไรก็ตาม สามารถรักษาได้หลายวิธี ขึ้นอยู่กับอาการของผู้ป่วย ไม่ว่าจะเป็นการทำกายภาพบำบัด การบริหารกล้ามเนื้อเข่า การใช้ยา การฝังเข็ม ในขณะที่การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเป็นทางเลือกสุดท้ายที่จะทำให้ผู้ป่วยสามารถกลับมาดำเนินชีวิตได้ตามปกติ โดยอาจจะเปลี่ยนข้อเข่าเทียมบางส่วน หรือเปลี่ยนข้อเข่าเทียมทั้งหมดตรงนี้ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการ ในกรณีที่คนไข้จำเป็นต้องเข้ารับการรักษาด้วยการผ่าตัดข้อเข่า ความเชี่ยวชาญของแพทย์และทีมเป็นองค์ประกอบสำคัญที่จะทำให้การผ่าตัดประสบความสำเร็จและปลอดภัยสูงสุด

แพทย์แนะนำว่าหมั่นออกกำลังกายให้สม่ำเสมอ ยาที่ดีที่สุด คือ การออกกำลังกาย โดยกีฬาที่เหมาะกับผู้ที่เป็นโรคข้อ จะเป็นกีฬาประเภทที่ไม่มีการกระแทกแรงๆ เช่น ขี่จักรยาน เดินเร็ว ว่ายน้ำ เล่นแอโรบิกช้าๆ รำไทเก๊ก ส่วนกีฬาที่ไม่เหมาะ คือ กีฬาที่มีการกระแทกมากๆ เช่น กระโดด วิ่งแรงๆ