แรงบันดาลใจในภาพถ่าย ของ สงกรานต์ วีระพงษ์

โดย...โยธิน อยู่จงดี

“สิ่งหนึ่งที่เราไม่เคยได้ถูกฝึกก็คือเรื่องของการหาแรงบันดาลใจในสิ่งที่คุณรัก แต่ทุกคนก็อยากมีสไตล์ของตัวเอง แต่การที่เราจะทำอย่างนั้นได้เราก็ต้องค้นหาแรงบันดาลใจเสียก่อน แรงบันดาลใจนี้เป็นเหมือนลมใต้ปีกที่ช่วยพยุงคุณให้ลอยอยู่บนอากาศ”

ใครๆ ก็ถ่ายภาพได้เพียงแค่มีสมาร์ทโฟน ใครๆ ก็เป็นตากล้องได้เพียงแค่ถือกล้องถ่ายภาพ แต่ไม่ใช่ใครๆ ก็ได้ที่สามารถเป็นช่างภาพผู้รังสรรค์งานศิลปะผ่านภาพถ่ายที่สามารถสะกดสายตาคนดู ภาพที่สามารถต่อยอดทางความคิด และที่สุดของภาพถ่ายคือภาพที่สะกดอารมณ์ของผู้ชม ดังนั้นความสามารถของช่างภาพต้องมีสิ่งที่เหนือกว่านั้นเพื่อจะได้ขึ้นมายืนอยู่ในแถวหน้าของวงการช่างภาพมืออาชีพ

สงกรานต์ วีระพงษ์ เจ้าของ ฉายา 13 เมษา คือหนึ่งในช่างภาพที่เราเอ่ยถึง เขาเป็นช่างภาพรังสรรค์ผลงานได้งดงามที่สุดคนหนึ่งของเมืองไทย และไม่เพียงแค่นั้นเขายังสอนให้คนรอบตัวของเขาค้นหาแรงบันดาลใจและสร้างภาพถ่ายที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวขึ้นมาเหมือนเช่นที่ตัวเขาประสบความสำเร็จมาแล้ว เช่นที่เขาแข่งขันชนะเลิศแคนนอนโฟโต้มาราธอนที่ประเทศตุรกี เป็นช่างภาพเวดดิ้งที่มีค่าตัวแพงที่สุดคนหนึ่งของวงการ เป็นช่างภาพเซเลบที่ผู้จัดงานอีเวนต์ขอเชิญให้มาถ่ายภาพเพื่อใช้เป็นเครดิต จากช่างภาพที่อยู่เบื้องหลังเขาได้ก้าวขึ้นมาเป็นช่างภาพที่ทุกคนอยากให้เขาสร้างภาพที่มีเอกลักษณ์เฉพาะ

เรียนรู้อย่างฝรั่ง

“ผมเรียนแบบฝรั่งคือสนใจอะไรผมมุ่งมั่นไปทางนั้น มีสอนที่ไหนไปเรียน มีที่ไหนให้ฝึกผมไป ทดลองเรียนรู้การถ่ายภาพใหม่ๆ ด้วยตัวเอง สมัยเด็กๆ ผมเห็นแสงที่ลอดผ่านใต้ต้นไม้ ผมรู้สึกอัศจรรย์ในเรื่องแสงและเงานั้นมาก ตั้งแต่นั้นมาผมหลงใหลในเรื่องศิลปะ ภาพถ่ายและแสงเงา ผมจึงเริ่มหัดวาดรูปมาตั้งแต่เด็กๆ สมัยก่อนไม่มีสถาบันสอนการถ่ายเฉพาะ แต่ผมอาศัยไปเป็นเด็กช่วยล้างฟิล์ม และเรียนรู้เรื่องการถ่ายภาพจากช่างภาพรุ่นใหญ่

ช่วง ม.ปลายผมสมัครทำงานที่ สยาม อินเตอร์คอมมิกส์ เป็นคนวาดบรรยายภาษาไทยในช่องการ์ตูน อย่างเรื่องซิตี้ฮันเตอร์ ดราก้อนบอล ที่ดังๆ ในยุคนั้นผมก็เป็นคนทำ อาศัยเป็นค่าเทอมที่มาจากการทำการ์ตูนด้วยตัวเอง และทำให้ผมซึมซับการจัดวางภาพในกรอบเล็กๆ ว่าเขาวางองค์ประกอบภาพอย่างไร

พอเข้าเรียนในระดับอุดมศึกษาที่ราชภัฏสวนสุนันทาตอนนั้นผมหลงใหลในงานโฆษณามาก เพราะงานโฆษณามีเรื่องการถ่ายภาพ มีการใช้เพลง ใช้ไอเดีย และมุมมองที่ใหม่และแตกต่าง ท้าทายสติปัญญา ในเรื่องงานครีเอทีฟ ตอนเรียนปี 3 ก็เข้าประกวดแข่งขันทำโฆษณาแบดอวอร์ด ผมติด 1 ใน 20 คน ที่ได้ไปฝึกงานกับเอเยนซีโฆษณาที่มีชื่อเสียง 2 ปีซ้อน ที่นั่นผมได้เรียนรู้ในเรื่องของการครีเอทีฟงานต่างๆ ได้รู้จักวิธีที่จะคิดงานสร้างสรรค์ออกมา พอเรียนจบปี 4 ผมก็ได้เข้าทำงานที่บริษัท ลีโอ เบอร์เนทท์ ที่บริษัทแห่งนี้ทำให้ผมได้รู้จักการได้เป็นนักคิด ตรงจุดนั้นทำให้การถ่ายภาพของผมมันเปลี่ยน ด้วยการที่ผมต้องคิดก่อนที่ผมจะถ่าย

จากนั้นผมถ่ายภาพทุกวัน ลองเรียนรู้การถ่ายภาพในแนวใหม่ๆ มุมมองใหม่ๆ ผมคิดว่าเราสนใจอะไรก็มุ่งไปทางนั้นขวนขวายเรียนรู้ด้วยตัวเอง ลองผิดลองถูก แล้ววันหนึ่งเราจะค้นพบว่าอะไรคือแรงบันดาลใจที่ทำให้เราสร้างผลงานที่มีลายเซ็นหรือเอกลักษณ์เฉพาะตัวขึ้นมา”

ค้นหาแรงบันดาลใจจากไหน

สงกรานต์ อธิบายว่า “ก่อนที่เราจะได้แรงบันดาลใจเราต้องพัฒนาในเรื่องของความคิดเสียก่อน และการที่เราจะคิดได้ก็คือเราจะต้องเรียนรู้มาในระดับหนึ่ง เราจึงจะคิดได้ ในการถ่ายภาพจะมีคำว่ากู๊ดกับเกรท ช่างภาพทั่วไปมักจะได้คำว่ากู๊ด เวลาที่เขาเห็นสิ่งสวยงามแล้วถ่ายออกมาได้สวยก็คือกู๊ด แต่ภาพที่ได้เกรท จะเป็นภาพที่มีการวางแผน ผ่านการคิด ผ่านการค้นหาแรงบันดาลใจในภาพถ่ายมาก่อนภาพนั้นจะเป็นเกรท

ตอนที่แข่งในรายการแคนนอนโฟโต้มาราธอนการแข่งในแต่ละวันจะมีโจทย์และเวลา 3 ชั่วโมง ทุกคนออกไปถ่ายภาพตามโจทย์ที่ได้รับ โจทย์ที่ทุกคนได้รับโจทย์หนึ่งก็คือจุดเชื่อมต่อกาลเวลา เป็นโจทย์หนึ่งที่ยากมาก แต่หลังจากทุกคนได้โจทย์แล้วก็จะวิ่งออกไปถ่ายภาพแล้วก็จะกลับเข้ามาโหลดภาพคัดรูปส่ง เรามีเวลาในการออกไปถ่ายภาพตามโจทย์เพียงแค่ 3 ชั่วโมง แต่ผมใช้เวลา 2 ชั่วโมงแรก เดินเข้าร้านกาแฟ เอากระดาษมาคิดตีโจทย์จนได้คอนเซ็ปต์ไอเดีย

คิดต่อไปว่า แล้วภาพที่เราอยากได้จะไปหาที่ไหน แล้วค่อยออกไปหาภาพนั้นมาส่งให้กรรมการ ความผิดพลาดจะมีน้อยมากๆ หากเราคิดไอเดียก่อนที่เราจะออกไปถ่าย ตอนที่ประกวดผมไม่ได้ชนะทุกวัน แต่ผมไม่เคยตกจาก 3 อันดับแรกเลย เพราะภาพของผมมีไอเดียอยู่ในนั้นทุกภาพ”

เส้นทางสู่ช่างภาพมืออาชีพ

“ผมคิดว่าการที่เราจะเป็นช่างภาพที่ดีได้ เราจะต้องเรียนรู้สิ่งที่เรากำลังจะถ่ายให้มากที่สุด การมีแนวคิดและคอนเซ็ปต์ในการถ่ายภาพทำให้ภาพของเราต่างจากคนอื่น ที่สำคัญก็คือหากเรามีไอเดียมีคอนเซ็ปต์มาก่อน เราใช้จะเวลาถ่ายไม่นาน ที่สำคัญคือต้องมีใจที่รักในงานถ่ายภาพ

ทุกวันนี้ผมรู้สึกว่าผมไม่ได้ทำงานเลย เพราะผมทำสิ่งที่ตัวเองรักอยู่ทุกวัน ผมเลยไม่รู้สึกว่าผมต้องทำงาน ทุกวันผมได้ถ่ายรูปที่ตัวเองชอบ หลังจากงานประจำผมก็ยังหาเวลาไปถ่ายภาพเหล่านี้อยู่ผมมีโปรเจกต์ถ่ายภาพแนวสารคดีอยู่หลายส่วน หนึ่งในผลงานที่เคยถ่ายนั้นก็คือภาพการฝึกของหน่วยนาวีซีล ช่างภาพทั่วไปไม่สามารถขอเข้าไปถ่ายภาพได้ แต่ทางกองทัพก็เปิดโอกาสให้ผมได้เข้าไปถ่ายและใช้ชีวิตร่วมกับทหารจนถ่ายทอดออกมาเป็นภาพการฝึกทหาร ความรู้สึก อารมณ์ของทหารที่ฝึก น้อยคนนักจะได้เห็น

โอกาสเหล่านี้ ภาพเหล่านี้ผมไม่ได้มาง่ายๆ แค่เดินไปบอกว่าขอถ่ายภาพหน่อยครับ แต่ผมใช้เวลาเป็นเดือนหรืออาจจะเป็นปีกว่าจะได้ภาพชุดหนึ่งออกมาที่เป็นภาพที่ดีที่สุดที่ผมอุทิศเวลาถ่ายภาพนี้มา” สงกรานต์สรุปเส้นทางสู่การเป็นช่างภาพอาชีพสั้นๆ แต่ได้ใจความไม่มีอะไรได้มาโดยง่าย แรงบันดาลใจในภาพถ่ายได้มาจากการคิด และการที่เราจะได้ความคิดก็ต้องผ่านการเรียนรู้จนเกิดความคิดโดยธรรมชาติ และกว่าจะได้ภาพก็ต้องใช้เวลาทุ่มเท หรืออยู่ที่เราจะเลือกว่าเป็นช่างภาพที่ถ่ายภาพออกมาเป็น กู๊ด หรือ เกรท นั่นเอง