น้ำหนักความสัมพันธ์

โดย...ธเนศน์ นุ่นมัน

ปกติแล้ว ความสัมพันธ์ระหว่างตัวเราและคนอื่นๆ ถูกสั่นคลอนด้วยสารพัดเรื่อง สารพัดปัญหาได้ตลอดเวลา และมักจะเริ่มจากที่คิดไม่เหมือนกัน ตั้งแต่เรื่องเล็กๆ ขยายไปจนถึงเรื่องที่กินพื้นที่ทางความคิดเห็นมากขึ้นๆ แผ่ออกไปๆ หากความคิดเห็นนำทางไปบรรจบกันยังจุดประสานความเข้าใจ เรียนรู้ซึ่งกันและกันอย่างสร้างสรรค์ รักษาสมดุลไว้ได้ ทุกความเห็นที่แตกต่างก็ย่อมไม่ส่งผลในทางแปรเปลี่ยนความสัมพันธ์ให้เป็นอื่น

ความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลยังสามารถเปรียบได้กับองค์ประกอบของระเบิดนิวเคลียร์ โดยหลักแล้ว ปฏิกิริยานี้คือปฏิกิริยาที่ได้จากความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับนิวเคลียสของอะตอม ไม่ว่าจะเป็นการเพิ่มหรือลดโปรตอนหรือนิวตรอนในนิวเคลียสของอะตอม ให้ผิดไปจากสมดุลจนกลายรูปเป็นพลัง วิทยาศาสตร์บอกเราว่า หากโซเดียมรับนิวตรอนเข้าไป จนนิวเคลียสเกิดความไม่เสถียร ก็เกิดการคายพลังงานออกมา และพลังงานที่คายออกมาหากอยู่ในรูปคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า ก็คือ รังสีแกมมา ที่ให้ทั้งคุณและโทษ

วิทยาศาสตร์นั้นอยากอธิบายเรื่องความสัมพันธ์ของมนุษย์เรื่อยมา โดยเฉพาะการพยายามที่จะอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตนั้นถูกยึดเข้าด้วยกันด้วยจิตวิญญาณ

นักฟิสิกส์ชั้นนำของโลกเชื่อเรื่องจิตวิญญาณ แม้จะยังไม่มีข้อพิสูจน์ที่เด็ดขาด แต่ด้วยหลักฐานที่มีอยู่ทางคณิตศาสตร์และจากการสังเกตตามกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ทำให้พวกเขาเชื่อว่า จิตวิญญาณคือส่วนที่ละเอียดที่สุดของสสาร เป็นส่วนที่แยกออกจากร่างกาย สอดพ้องกับที่ศาสนาพุทธ อธิบายว่า คำว่า วิญญาณ หมายถึง พิชาน คือ ความรู้แจ้งอารมณ์ ที่ต้องทำงานควบคู่หรือผ่าน ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ

แต่ก็ไม่มีใครหมกมุ่นเรื่องนี้เท่านักวิทยาศาสตร์ชาวอเมริกัน ดร.ดันแคน แม็กดูกอล ที่ลงมือทดลองเรื่องนี้มาตั้งแต่เมื่อปี 2450 หรือเมื่อร้อยกว่าปีก่อน โดยนำร่างกายของผู้ป่วยที่ใกล้เสียชีวิตขึ้นไปชั่งน้ำหนักบนเครื่องชั่งขนาดใหญ่ และเปรียบเทียบน้ำหนักของผู้ป่วยก่อนและหลังเสียชีวิต และระบุว่า เมื่อร่างนั้นลาลับจากโลก น้ำหนักส่วนหนึ่งหายไปราว 21 กรัม และแม้วงการวิทยาศาสตร์จะยังถกเถียงเรื่องนี้ ทั้งเชื่อและไม่เชื่อในการทดลองดังกล่าว แต่นั่นก็เป็นที่มาของ น้ำหนักวิญญาณ

ฮอลลีวู้ดนำเรื่องนี้ไปขยายเป็นบทหนังชื่อเรื่อง 21 Grams เล่าเรื่องความสัมพันธ์ของคน 3 คน ที่ชะตาลิขิตให้มาพบกัน เริ่มจาก คริสตินา เพค ที่ต้องสูญเสียสามีไปกับอุบัติเหตุ ที่ แจ๊ค จอร์แดน เป็นผู้ก่อเหตุ

เธอสานสัมพันธ์กับ พอล ริเวอร์ส อาจารย์วัยกลางคนที่ป่วยเป็นโรคหัวใจขั้นรุนแรง ซึ่งเป็นผู้ได้รับบริจาคหัวใจจากสามีของเธอ เพื่อหวังแก้แค้นให้กับสามีผู้ล่วงลับ ก่อนที่เธอจะเรียนรู้ว่า แม้จะทุ่มพลังกายและใจไปกับการแก้แค้นเพียงไร ที่สุดแล้วทั้งหมดก็สูญเปล่า ต้องยอมจำนนด้วยการให้อภัย ก่อนที่เพลิงแค้นจะเผาผลาญความเป็นมนุษย์ของเธอไปหมดสิ้น

บทสรุปจากหนังเรื่องนี้ กำลังกระซิบบอกใจความสำคัญกับเราว่า น้ำหนักของทุกห้วงอารมณ์ ที่เหนี่ยวรั้งเราไว้กับตัวเองและคนอื่นๆ ขยายออกไปเป็นความสัมพันธ์ ไม่ว่าจะเป็นไปในลักษณะใดก็ตาม มีแก่นสารที่วัดค่าได้เพียง 21 กรัมเท่านั้น

ทั้งหมดเป็นค่าน้ำหนักนามธรรม ที่ตีความออกไปได้นับอสงไขย แง่มุม ซึ่งทั้งหมดคอยทวงถามความหมายที่แท้จริงของชีวิตจากเราทุกคนอยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน ไม่ว่าเราจะตระหนักเรื่องนี้หรือไม่

นั่นทำให้เราได้คำตอบที่ไม่น่าอภิรมย์นักว่า ไม่ว่าเราจะรัก ชอบ หลง หรือเกลียดชังใครแค่ไหนเพียง การรับรู้นั้นจะหนักหนาสาหัส ถึงขนาดที่บางคราวราวกับแบกโลกไว้ทั้งใบ สร้างภาระของความรู้สึกอันดูเหมือนจะประเมินค่าไม่ได้ แต่เป็นไปได้หรือไม่ว่า แรงยึดโยงและถ่วงน้ำหนักเราไว้กับความรู้สึกนั้นๆ แท้จริงแล้ว มีค่าเพียง 21 กรัม