ถีบให้ทั่วน่าน

โดย...กาญจน์ อายุ

สนิมขึ้นเกรอะโซ่จักรยาน เสียงปั่นดังยานบอกอายุอานตัวนี้ เจ้านายมันก็น่าจะรุ่นราวคราวเดียวกัน แกขี่ช้าๆ เหมือนสายน้ำน่าน เห็นตะกร้าหวายที่แฮนด์แล้วน่าจะตรงไปตลาดเช้าบนถนนสุมนเทวราช เพราะเป็นตลาดเดียวในเขตกำแพงเมืองที่เปิดก่อนพระอาทิตย์ เสียงโซ่เสียงล้อแว่วมาบ่อยกว่าเสียงนกยามเช้า เป็นแบบนี้ทุกเมื่อเชื่อวันตามประสาคนน่าน วิถีธรรมดาที่กลายเป็นเรื่องกล่าวขานถึงความเรียบง่ายจนกลายเป็นเมือง Slow Life ทั้งที่คนน่านยังใช้ชีวิตจังหวะเดิม

 

1.น่านก็เหมือนเมืองอื่นๆ ที่ยังมีการใช้จักรยานเดินทางใกล้ๆ แต่ที่ได้ยกชูให้เป็นเมืองจักรยานก็คงเป็นเพราะถนนมีเลนจักรยาน และตัวเมืองน่านไม่ใหญ่คนจึงนิยมใช้ แต่ไม่ใช่ว่าจักรยานจะครองเมืองเสียเต็มประดา บนท้องถนนยังมีรถยนต์ รถมอเตอร์ไซค์สัญจรคึกคัก การแทนที่ด้วยรถเครื่องทำให้ร้านขายจักรยานปิดกิจการ แม้จะดูเหมือนว่าคนใช้จักรยานกันมากมายก็ตาม อย่างร้านเต็งไตรรัตน์ ใน อ.เวียงสา เปลี่ยนจากร้านรับซ่อมและขายจักรยานมาเป็นปั๊มน้ำมันในปัจจุบัน เพราะการเปลี่ยนแปลงเมื่อประมาณ 30 ปีก่อนเมื่อคนหันไปใช้รถจักรยานยนต์มากขึ้น จึงจำเป็นต้องเก็บจักรยานลงกล่องไปสามสิบปี

 

จักรยานในวันนั้นไม่มีค่าแค่เพียงเศษเหล็กอีกต่อไป เพราะรุ่นลูกได้เปิดกล่องอีกครั้ง จัดการปัดฝุ่นแล้วนำมาเก็บไว้เป็นเรื่องเป็นราวใน “เฮือนรถถีบ” สถานที่เก็บสะสมจักรยานส่วนบุคคล ทางเจ้าของบ้านฝากมาบอกให้ชัดเจนว่า เฮือนรถถีบเป็นสถานที่ส่วนบุคคล ไม่ใช่สถานที่ท่องเที่ยว แต่ยินดีเปิดให้เยี่ยมชมเพื่อแบ่งปันและเรียนรู้ร่วมกัน ภายในบ้านมีจักรยานโบราณนำเข้าจากยุโรปหลายยี่ห้อ เช่น ราเลย์ กาเซีย โรบินฮูด ฟิลิปส์ นิวฮัทสัน รวมๆ แล้วไม่ทราบว่าจำนวนเท่าไหร่ เจ้าของบ้านบอก “ถ้าอยากทราบก็ช่วยนับให้ที”

 

2.ยุคจักรยานไม่ได้รุ่งเรืองเสมอ เฮือนรถถีบเป็นอนุสรณ์ให้เห็นแล้ว แต่คนยุคสมัยนี้กำลังฮิตในสิ่งที่สวนทางกับสังคมนิยม ทำให้สองล้อถีบเป็นกระแสทางเลือกที่เป็น “เทรนด์” ในขณะนี้ เที่ยวน่านก็เป็น “เทรนด์” ปั่นจักรยานที่น่านก็เป็น “เทรนด์” เทรนด์ของเหล่านักท่องเที่ยวที่ต้องการใช้ชีวิตที่แตกต่างจากทุกวัน ชีวิตที่อยากทำแต่ทำไม่ได้ในชีวิตประจำวัน ชีวิตที่จำเป็นต้องเดินทางเพื่อค้นหาความเป็นชีวิต

 

3.เส้นทางปั่นจักรยานในตัวเมืองน่านสามารถกางแผนที่แล้วลากเส้นเที่ยวได้เอง ยกตัวอย่าง เที่ยววัดในเขตกำแพงเมืองเก่า 12 แห่ง อันได้แก่ วัดพระธาตุช้างค้ำวรวิหาร วัดภูมินทร์ วัดพญาภู วัดมิ่งเมือง วัดศรีพันต้น วัดพวงพยอม วัดอภัย วัดไผ่เหลือง วัดมณเฑียร วัดมงคล วัดหัวข่วง และวัดสุดท้าย วัดน้อย ซึ่งเป็นวัดที่เล็กที่สุดในประเทศไทย รูปทรงของวัดเป็นวิหารก่ออิฐถือปูน กว้าง 1.98 ม. ยาว 2.35 ม. สูง 3.35 ม. ภายในมีพระพุทธรูปและแผงพระพิมพ์ไม้ประดิษฐาน ตั้งอยู่ภายในรั้วพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน่าน

 

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน่าน ได้รวบรวมพระพุทธรูปโบราณ รูปถ่ายโบราณ งานประณีตศิลป์ เครื่องใช้เงินตรา อาวุธ ศิลาจารึก เครื่องถ้วยชาม พระสุพรรณบัฏหรือแผ่นทองจารึกที่ได้รับมอบจากเจ้านิรมิต สิริสุขะ และปูชนียวัตถุคู่เมืองน่าน “งาช้างดำ” มีลักษณะเป็นงาปลีเปลือกสีน้ำตาลเข้ม ยาว 97 ซม. วัดโดยรอบ 47 ซม. หนัก 18 กก. ซึ่งผู้เชี่ยวชาญได้อธิบายสาเหตุของความดำว่า งาช้างก็เปรียบเหมือนฟันมนุษย์ “เวลาแมงกินฟันแล้วฟันจะเปลี่ยนเป็นสีดำใช่ไหม งาช้างก็เช่นกัน” หรือจะปั่นไปไกลถึงพระธาตุแช่แห้ง พระธาตุประจำปีเกิดของผู้ที่เกิดปีเถาะ มีอายุนานกว่า 600 ปี รูปแบบขององค์พระเจดีย์เป็นแบบล้านนาผสมศิลปะพม่าบางส่วน เป็นที่ประดิษฐานพระเกศาธาตุและพระบรมธาตุข้อพระหัตถ์ข้างซ้าย

 

เส้นทางจากในเมืองไปถึงพระธาตุมีเลนจักรยานกั้นต่างหากจากถนน ทำให้ปลอดภัยและร่มรื่นจากต้นไม้บนเกาะกลาง อยู่ห่างจากเมืองประมาณ 3 กม. ขาไปเหนื่อยสักหน่อยเพราะเป็นทางขึ้นเนิน ส่วนขาลงปล่อยล้อฟรีตามแนวโน้มถ่วงได้เลย

 

4.“สองล้อเคลื่อนที่ได้เพราะสองตีน” หลายคนชอบจักรยานเพราะอย่างนี้ ตรงที่ได้ยินเสียงพร่ำบอกว่า “ถ้าตนไม่เคลื่อนที่แล้วจะไปข้างหน้าได้อย่างไร” แต่จักรยานมันพูดได้เสียที่ไหน เสียงนั้นมันดังมาจากจิตใจ ตัวเองนั่นไงที่ได้รับรู้ความหมายของชีวิตบนหลังอาน

 

เดินทางด้วยเครื่องบินจากสายการบินนกแอร์ เส้นทางกรุงเทพฯน่าน ทุกวัน วันละ 3 เที่ยวบิน ทั้งขาไปและขากลับ บริการด้วยเครื่อง ATR72 และเครื่องที่เช่าเหมาจากบริษัท สยาม เจนเนอรัล เอวิเอชั่น (นกมินิ) โทร. 1318 เว็บไซต์ www.nokair.com