แมคกานีส มาเก๊า

โดย...กาญจน์ อายุ

นาฬิกาบอกเวลาเที่ยงวัน มาเก๊าเวลานี้สว่างจ้าแต่ปราศจากแสงแดด ความหนาวพอให้คนเพรียกหาไออุ่นจากตัวเอง เหมือนตึกสูงเบียดเสียดที่ก่ายเกี่ยวกัน

เขตบริหารพิเศษมาเก๊าแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน ประกอบด้วย 4 ส่วนใหญ่ ได้แก่ เกาะมาเก๊า ศูนย์กลางธุรกิจและความเจริญ เกาะไทปา เมืองตึกสองชั้นและงานศิลปะ เมืองโคทาย พื้นที่ถมใหม่เพื่อโรงแรม กาสิโน และแหล่งละลายทรัพย์ สุดท้ายเกาะโคโลอาน ท่าเทียบเรือคอนเทนเนอร์ เขตโรงงาน และที่อยู่แพนด้า

สามเกาะกับหนึ่งพื้นที่ต่อขยายขึ้นตรงต่อรัฐบาลกลางจีน อยู่ห่างจากจีนไม่ถึง 500 เมตร มีชาวจีนแผ่นดินใหญ่ข้ามแดนมาทุกวัน แต่มาเก๊ากลับแตกต่างเกือบสิ้นเชิง

 

ประวัติศาสตร์อันยาวนานเมื่อครั้งโปรตุเกสทำสัญญาเช่าจากจีนเพื่อเป็นศูนย์กลางการค้าในแถบเอเชีย กระทั่งจีนยกมาเก๊าให้ปกครองเพื่อตอบแทนที่ช่วยปราบโจรสลัดในเขตทะเลจีนใต้ได้สำเร็จ ตลอดระยะเวลา 400 ปี ชาวโปรตุเกสได้นำพาศิลปวัฒนธรรมและสถาปัตยกรรมเข้ามาฝังลึกจนเป็นอารยธรรม ทำให้ตะวันตกกลายเป็นส่วนหนึ่งของตะวันออกได้อย่างแนบเนียน

กระทั่งปี 2542 มาเก๊าได้กลับคืนสู่จีนอย่างเป็นทางการ คนโปรตุเกสกลับคืนถิ่น แต่หลายชีวิตตั้งรกรากสร้างครอบครัวกับชาวจีน กำเนิดเป็นกลุ่มวัฒนธรรมสองชาติพันธุ์ “แมคกานีส” (Macanese) เลือดผสมหนึ่งอัตลักษณ์ที่แทนมาเก๊าได้ชัดเจน

 

แมคกานีสเป็นชื่อเรียกวัฒนธรรมลูกผสม ไม่ว่าจะเป็นคน สถาปัตยกรรม และอาหาร อาหารนั้นถือได้ว่าเป็นต้นกำเนิดอาหารฟิวชั่นของโลก และเป็นอาหารประจำชาติของมาเก๊า แต่แมคกานีสไม่ใช่วัฒนธรรมหลัก กลับเป็นวัฒนธรรมที่กำลังถูกอนุรักษ์ไว้ท่ามกลางการเติบโตของอสังหาริมทรัพย์สูงลิ่ว

“ผสมผสาน” จึงเป็นสิ่งที่มาเก๊าเป็น แต่น่าเสียดายที่คนส่วนใหญ่มักมองมาเก๊าเพียงแค่แสงสีฉูดฉาด ไม่เห็นสีซีเปียแห่งอดีตที่น่าชมยิ่งนัก บ้านไทปา-ป่าคอนกรีต

 

มาเก๊ามีประชากรประมาณ 5.6 แสนคน แต่มีพื้นที่รวมเพียง 29.2 ตร.กม. คนมาเก๊าปัจจุบันจึงชินกับบ้านไม่ติดดิน และไม่เรียกร้องหาบ้านเดี่ยวด้วย เพราะพื้นที่ที่มีจำกัดมันจำเป็นต่อการทำให้เกิดผลกำไรมากกว่าอยู่อาศัย แต่ในอดีตไม่เป็นเช่นนั้น

ริมบึงน้ำและดงบัวบนเกาะไทปามี “บ้านห้าหลัง” ที่ดูแตกต่างจากตึกแวดล้อมโดยสิ้นเชิง เป็นบ้านเดี่ยวสีเขียวพาสเทลตัดขอบด้วยสีขาว รอบบ้านปลูกดอกไม้ และแต่ละหลังเว้นระยะห่างกัน ถ้าใครเคยเห็นบ้านบนถนนถลาง จ.ภูเก็ต จะรู้ว่าบ้านทั้งห้าหลังก็มีลักษณะเช่นนั้น

 

ในอดีตเคยเป็นบ้านพักของเศรษฐีโปรตุเกสเจ้าของธุรกิจสายการบิน แต่ปัจจุบันตกเป็นของรัฐและเปลี่ยนห้องหับข้างในเป็นพิพิธภัณฑ์ บอกเล่าความเป็นอยู่ของข้าราชการโปรตุเกสที่ปกครองมาเก๊าและสร้างครอบครัวใหญ่ที่นี่ รวมถึงข้อมูลทางภูมิศาสตร์มาเก๊าตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน

บ้านทั้งห้าหลังหรือ “พิพิธภัณฑ์บ้านไทปา” น่าจะเป็นอาคารที่เตี้ยที่สุดในแถบนั้น เพราะหากมองย้อนเข้าไปจะเห็นบ้านไทปาอยู่ข้างหน้า แล้วมีภูเขาตึกสูงเรียงแผ่อยู่ด้านหลัง ตึกสูงเหล่านั้นคือที่อยู่อาศัยของคนปัจจุบันที่ยืนติดพื้นแต่ไม่ติดดิน อยู่ซ้อนกันเป็นแนวดิ่ง ไม่มีสวน ไม่มีระยะห่างระหว่างกัน

 

ส่วนอีกด้านตรงข้ามบึงน้ำออกไปคือแผ่นดินโคทายที่เต็มไปด้วยอาณาจักรกาสิโนและโรงแรมห้าดาว ยิ่งเป็นภาพคอนทราสต์จัดของนามธรรมที่ชื่อการเปลี่ยนแปลง สวนเงียบจัตุรัสดัง เมืองมาเก๊ามีการก่อสร้างทั้งปี แต่ดีที่ไม่ตัดต้นไม้ดะแล้วปลูกสิ่งก่อสร้างทับ ทำให้ยังเห็นต้นไม้ใหญ่ริมฟุตปาท รวมถึงสวนสาธารณะหลายแห่งที่เป็นดั่งปอดฟอกอากาศและโกดังเก็บความสงบของคนเมือง

บนเกาะมาเก๊ามีสวนจีนแห่งหนึ่งและแห่งเดียวชื่อ “สวนเลาลิมเอี๊ยค” (Lau Liam Ioc Garden) มีบ่อน้ำเป็นศูนย์กลาง ล้อมด้วยต้นไม้เล็กใหญ่และสวนหิน มีจุดเด่นอยู่ที่ประติมากรรมหินที่มองแล้วคล้ายองค์เจ้าแม่กวนอิม และสะพานเก้าเลี้ยวข้ามดงบัวที่จะออกดอกบานเดือน มิ.ย. แต่เดือนนี้ (มี.ค.) จะเห็นต้นแมกโนเลียสลัดใบ เหลือเพียงดอกชมพูเข้มเกือบม่วงตั้งตรงต้านแรงโน้มถ่วงแทน

 

ภายในสวนเลาลิมเอี๊ยคจะเห็นกิจกรรมของคนทุกวัย ตั้งแต่คนแก่หามุมสงบรำไทเก๊ก แม่บ้านพาลูกเดินเล่น รวมถึงหนุ่มสาวที่กำลังจีบกัน แต่ไม่มีนักท่องเที่ยวหรือนักธุรกิจสวมสูทในสวนนี้ ที่เห็นคือภาพชีวิตที่สงบและเนิบช้าของคนมาเก๊าที่ถ้าพ้นเขตสวนไปก็ไม่มีแล้ว

ตรงข้ามกับอีกแห่งหนึ่งที่แม้จะมีลานกว้าง ทางเดินกว้าง แต่หนาแน่นไปด้วยผู้คน “จัตุรัสเซนาโด” (Senado Square) เป็นศูนย์กลางของมาเก๊าตั้งแต่แรกเริ่ม ทางเดินปูด้วยหินทรงสี่เหลี่ยมสีขาวและดำวางเป็นลายคลื่นน้ำ สองฝั่งริมทางเดินเป็นตึกสไตล์โปรตุเกส ปัจจุบันก็ยังเป็นแหล่งเศรษฐกิจอยู่ เพราะอาคารดั้งเดิมถูกดีไซน์ภายในใหม่ให้เป็นร้านค้าและร้านอาหาร ทุกวันจึงพลุกพล่านไปด้วยนักท่องเที่ยวที่มาช็อปปิ้ง ทานอาหาร และถ่ายรูป

 

ที่หนึ่งสงบ อีกแห่งวุ่นวาย เป็นความจริงของเมืองใหญ่ที่มีสองด้าน แล้วแต่เลือกว่าจะอยู่ด้านไหนและตอนไหน ทรายดำ-น้ำฟ้า

ทางใต้สุดของมาเก๊าคือเกาะโคโลอาน เกาะนี้มีความน่าสนใจตรงที่เป็นที่ตั้งของโรงงานซีเมนต์และโรงผลิตไฟฟ้า ในขณะเดียวกันก็เป็นพื้นที่อนุรักษ์ต้นไม้ ซึ่งอาจจะเป็นนโยบายให้ธรรมชาติช่วยฟอกอากาศจากโรงงานอุตสาหกรรม

 

เกาะโคโลอานเหมือนพัทยาบ้านเรา คือ เป็นสถานที่พักตากอากาศที่ยังเป็นเมืองอยู่ แต่หาดที่นี่มีสีดำชื่อว่า “หาดฮักซา” (Hac Sa Beach) ทรายดำเป็นหย่อมๆ เรียกว่าดำด่างก็ได้ น้ำทะเลไม่ใส เห็นแล้วไม่น่าแปลกใจที่ทำไมแค่พัทยาเขาก็ว่าสวยแล้ว

ตามโรงแรมห้าดาว เช่น โรงแรมกาแล็กซี่ จึงได้ทดแทนด้วยสระว่ายน้ำขนาดใหญ่ มีหาดทรายขาวที่นำเข้าทรายจากต่างประเทศ และเครื่องสร้างคลื่นน้ำจำลองให้เหมือนในทะเล

 

หาดขาวน้ำใสมีอยู่จริง แต่ทำเทียมขึ้นเพื่อบริการแขกโรงแรมเท่านั้น กลายเป็นว่าสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้นมันสวยโดนใจกว่าธรรมชาติสร้าง แต่ถ้าคิดอีกมุมว่าทำไมโรงแรมต้องลงทุนติดตั้งเครื่องสร้างคลื่นและขนทรายขาวๆ มาจากประเทศอื่น นั่นก็เพราะเขารู้ว่าคนยังอยากอยู่ในสถานที่ที่เป็นธรรมชาติมากที่สุด ช่างเป็นนัยขัดแย้งในตัวคน

ความจริงคือมาเก๊าเป็นเมืองรวมความหลากหลาย แต่เวลาที่เรามองเข้าไปเจอแสงสีของตึกใหญ่มันสว่างจ้าจนมองไม่เห็นว่ามีอะไรอยู่ข้างๆ เหมือนกับเรามองฟ้าแล้วไม่เห็นดาวเพราะอยู่ใกล้แสงไฟมากเกินไป สิ่งที่ทำได้คือห่างออกมาแล้วตั้งใจมองล้อมกรอบ ดาวน์โหลดแอพพลิเคชั่น “Experience Macau” ฟรีสำหรับระบบ iOS และ Android เพื่อดูเส้นทางการท่องเที่ยวแบบ Offline Map ข้อมูลแหล่งท่องเที่ยว แหล่งบันเทิง ที่พัก ข้อมูลที่จำเป็น และประสบการณ์จากนักท่องเที่ยวที่ร่วมแชร์

 

ดาวน์โหลดแอพพลิเคชั่น “Step Out, Macau” ฟรีสำหรับระบบ iOS สำหรับเส้นทาง “เดิน” เที่ยว แบ่งออกเป็น 4 เส้นทาง ได้แก่ เส้นทางตามรอยประวัติศาสตร์ เส้นทางสายธรรมชาติและสถาปัตยกรรมเชิงสร้างสรรค์ เส้นทางสายศิลปวัฒนธรรม และเส้นทางสายตะวันออกพบตะวันตก

หาข้อมูลท่องเที่ยวในเว็บไซต์ www.macautourism.gov.mo มีเนื้อหาภาษาไทย และเฟซบุ๊กที่ทำขึ้นเพื่อชาวไทยโดยเฉพาะ www.facebook.com/th.macautourism