มงคลธรรม...นำชีวิตสู่สันติ...เนื่องในปีใหม่ (พ.ศ. ๒๕๕๗)(ตอน ๒)
การมุ่งตรงสู่การศึกษาเรื่องของจิต เพื่อการพัฒนาจิต จึงเป็นแก่นแท้แห่งคำสั่งสอนในพระพุทธศาสนา ที่เรียกการสอนดังกล่าวว่า จิตตภาวนา
โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส
มโนปุพฺพงฺคมา ธมฺมา มโนเสฏฺ€า มโนมยา
มนสา เจ ปทุฏฺเ€น ภาสติ วา กโรติ วา
ตโต นํ ทุกฺขมนฺเวติ จกฺกํ ว วหโต ปทํ
.......มนสา เจ ปสนฺเนน ภาสติ วา กโรติ วา
ตโต นํ สุขมนฺเวติ ฉายา ว อนุปายินี...
แปลความว่า สรรพธรรม (เจตสิก) ทั้งหลาย มีใจเป็นหัวหน้า
มีใจเป็นใหญ่ สำเร็จด้วยใจ
... ถ้ามีใจชั่ว แล้วพูด หรือทำสิ่งใด
ความทุกข์ย่อมติดตามตัวเขาไป... เพราะเหตุนั้น
เหมือนล้อหมุนตามรอยเท้าโคที่ลากเกวียนไป
... ถ้ามีใจผ่องใส จะพูด หรือทำสิ่งใด
ความสุขย่อมติดตามตัวเขาไป... เพราะเหตุนั้น
เหมือนเงาตามตัว
การมุ่งตรงสู่การศึกษาเรื่องของจิต เพื่อการพัฒนาจิต จึงเป็นแก่นแท้แห่งคำสั่งสอนในพระพุทธศาสนา ที่เรียกการสอนดังกล่าวว่า จิตตภาวนา ซึ่งหมายถึงการอบรมจิตที่เศร้าหมองแล้ว ให้บริสุทธิ์ได้ด้วยหลัก สมจริยา ที่นำไปสู่ความ สมภาพโดยธรรม เพื่อความมีภราดรภาพและเสรีภาพที่แท้จริง โดยการอบรมจิตนั้นจะต้องอาศัย สัญญมวิธี (ความสำรวมระวัง ได้แก่ การมีสติ) และ ทมวิธี ซึ่งเป็นการฝึกอบรมจิตให้น้อมโน้มลงสู่ธรรม อันได้แก่ การมีปัญญา โดยจะต้องดำเนินไปตามหลักมัชฌิมาปฏิปทา ที่เรียกว่า ทางสายกลาง อันประกอบด้วยองค์ธรรมแปดประการ ที่ต้องถือปฏิบัติอย่างเคร่งครัด จนเกิดความสมบูรณ์พร้อมด้วยองค์ธรรมทั้งแปด ได้แก่ สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปโป สัมมาวาจา สัมมากัมมันโต สัมมาอาชีโว สัมมาวายาโม สัมมาสติ และสัมมาสมาธิ ซึ่งสามารถจัดแบ่งออกได้เป็น ๓ หลักแห่งการศึกษา ที่เรียกว่า ไตรสิกขา ได้แก่ ศีล สมาธิ ปัญญา โดยเชื่อมั่นในผลสัมฤทธิ์แห่งการปฏิบัติว่า จะเป็นไปเพื่อประโยชน์สุขที่บริสุทธิ์ อันเกิดจากจิตบริสุทธิ์อย่างแท้จริง...
...และนั่นคือความสำเร็จในการพัฒนาชีวิตเพื่อสู่ประโยชน์และความสุขอย่างแท้จริง ซึ่งมีพื้นฐานเบื้องต้นจากการเข้าใจในเรื่องกรรม จนนำไปสู่การเลือกทางกรรมที่ดี อันมีข้อปฏิบัติธรรมที่เสมอกัน มุ่งสู่จุดมุ่งหมายเดียวกันของสัตว์สังคม จนเกิดความสมภาพในการอยู่ร่วมกัน เพื่อความมีภราดรภาพและเสรีภาพ อันเกิดขึ้นจากพื้นฐานชีวิตที่ประพฤติตนอยู่ในศีลธรรม... จึงสามารถยุติปัญหาทั้งปวงได้โดยธรรม จะไม่นำไปสู่การก่อเวรหรือความเป็นศัตรูกัน ด้วยหลักแห่งความเสมอกันในการที่จะเลือกทางแห่งความดีได้อย่างไม่ต้องแก่งแย่งด่าว่ากันเลย...
เส้นทางดังกล่าว จึงให้มีมาตรฐานเดียวของชีวิตคือ มาตรฐานแห่งธรรมที่ให้เกิดคุณประโยชน์ต่อผู้ปฏิบัติ... ด้วยการเข้าถึงธรรมของคนดีที่ทำให้ดำเนินชีวิตไปได้ เป็นเส้นทางแห่งความดี ซึ่งจะดำเนินชีวิตไปอย่างมี ความศรัทธาในธรรม มีความละอายใจต่อการทำความชั่ว มีความเกรงกลัวต่อการทำความชั่วและผลที่เกิดขึ้นจากการทำความชั่วนั้น เป็นคนได้ยินได้ฟังมาก เป็นคนมีความเพียร มีสติมั่นคง ไม่เผอเรอ และมี ปัญญารอบรู้ บุคคลที่มีความพร้อมสมบูรณ์ในธรรมดังกล่าว จะปรึกษาการใดกับใคร... จะคิดสิ่งใด... จะพูดสิ่งใด... จะทำสิ่งใด ก็จะไม่เป็นไปเพื่อเบียดเบียนตนเองและผู้อื่น และจะมีความเห็นชอบถูกต้องตามทำนองคลองธรรม ในกฎแห่งกรรมและความจริง อีกทั้งยังรู้จักการให้ทานโดยเคารพเอื้อเฟื้อ มีการพูดจาอ่อนหวานมีประโยชน์ มุ่งสมานสามัคคีให้เกิดไมตรีและเกิดความรักนับถือกัน รู้จักขวนขวายช่วยเหลือในกิจสาธารณประโยชน์ เพื่อส่งเสริมกิจการต่างๆ ในสังคมด้วยความตั้งใจและเต็มใจเสมอ และมีความเป็นผู้เสมอต้นเสมอปลาย วางตนเหมาะสม มีความยุติธรรมต่อสังคม
(อ่านต่อฉบับหน้า)
