ลูกทำตัวเหินห่างเมื่อเข้าสู่วัยรุ่น

โดย...มีนา

ยามเมื่อลูกๆ เติบใหญ่ก้าวเข้าสู่วัยรุ่น พ่อแม่พูดอะไรก็ผิดไปหมด ติดเกมและติดเพื่อน วันๆ เก็บตัวเองอยู่แต่ในห้องคุยโทรศัพท์กับเพื่อนทั้งวันไม่สนใจพ่อแม่ นี่คือปัญหาของพ่อแม่ และความรู้สึกที่ผู้ปกครองหลายท่านได้ระบายออกมาเมื่อพูดถึงเรื่องสัมพันธภาพในครอบครัว ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความเหินห่าง เมื่อพ่อแม่ต้องเจอกับปัญหาเหล่านี้จะแก้ไขให้ปัญหาทุเลาได้อย่างไร

สถานการณ์ : ลูกๆ เมื่ออยู่ในวัยเด็กก็น่ารัก อ้อล้อคลอเคลียกับคุณพ่อคุณแม่ไม่ได้ขาด แต่เมื่อถึงวัยที่พวกเขาก้าวสู่วัยรุ่น ความน่ารักช่างอ้อนของลูกหายไป อยากได้ลูกที่น่ารักขี้อ้อนคืนมา และมีเวลาว่างพูดคุยกับพ่อแม่บ้าง ไม่ใช่ปิดตัวมีโลกส่วนตัวอยู่แต่เพียงห้องเล็กๆ

ทางออก : ปัญหาเหล่านี้พ่อแม่มักประสบพบเจออยู่บ่อยๆ กิตติศักดิ์ รักษาชาติ นักจิตวิทยาคลินิก และนักจิตวิทยาให้การปรึกษาประจำ โรงเรียนสาธิตแห่งมหาวิทยาลัยรังสิต ให้ความคิดเห็นและแนะนำว่า วัยรุ่นมีการเปลี่ยนแปลงทางร่างกายมากมายโดยเฉพาะฮอร์โมนเพศ ซึ่งจะส่งผลให้วัยรุ่นมีอารมณ์เปลี่ยนแปลงง่ายและรวดเร็ว หงุดหงิด วู่วาม แปรปรวน โดยเฉพาะในผู้หญิง และมีอารมณ์ฉุนเฉียว ก้าวร้าวได้ในเด็กชาย นอกจากนี้วัยรุ่นยังต้องรับมือกับความวิตกกังวลที่ตนเองกำลังจะกลายเป็นผู้ใหญ่ที่จะต้องมีความรับผิดชอบ ซึ่งทำให้วัยรุ่นจำนวนไม่น้อยรู้สึกกลัวการที่จะโตเป็นผู้ใหญ่ ในขณะที่มีความต้องการเป็นอิสระและยังอยากแสดงออกตามใจแบบเด็ก แต่ในขณะเดียวกันวัยรุ่นก็อยากจะหลุดพ้นจากอิทธิพลของพ่อแม่ในฐานะผู้ใหญ่ ความรู้สึกขัดแย้งในความเป็นและไม่อยากเป็นนี้ ทำให้วัยรุ่นเกิดความวิตกกังวลและทะเลาะกับทั้งตัวเองและผู้ปกครองอยู่บ่อยครั้ง ซึ่งเป็นต้นเหตุของความว้าวุ่นใจไม่อารมณ์ไม่สงบ ดังนั้น วัยรุ่นจึงมักเก็บตัวเพื่อปรับอารมณ์ ปรับความคิดของตน

วัยนี้เป็นวัยที่ต้องการความเป็นส่วนตัว และมักจะแสดงออกโดยการเก็บตัวอยู่ในห้อง บางคนถึงกับล็อกห้อง ลิ้นชัก ตู้เก็บของเมื่อไม่อยู่บ้าน และจะอารมณ์เสียมากเมื่อมีคนไปเปิดโดยไม่ได้รับอนุญาต หากพ่อแม่ฝืนกฎเหล็กนี้ก็อาจทำให้เสียความไว้วางใจ และเกิดความเหินห่างมากขึ้น การหยิบยื่นความช่วยเหลืออาจถูกปฏิเสธเพราะเขาต้องการพิสูจน์ว่า เขาโตแล้ว พ่อแม่ไม่จำเป็นต้องช่วยเหลือเขาเหมือนเด็กๆ ผู้ปกครองอาจปล่อยให้เขาได้ทำอะไรๆ ด้วยตนเอง ให้กำลังใจเป็นระยะ เขามักจะหงุดหงิดอย่างมาก หากว่าผู้ปกครองช่วยเขาแก้ปัญหาในรูปแบบเหมือนเด็กๆ

แม้วัยรุ่นจะต้องการเป็นตัวของตัวเองและติดอยู่กับเพื่อนจนทำให้พ่อแม่ต้องน้อยใจ แต่มั่นใจเถอะว่าเขายังต้องการพ่อแม่อยู่มาก การให้เกียรติเหมือนกับที่ผู้ปกครองให้เกียรติเพื่อนสนิท การให้กำลังใจเหมือนกับที่ให้กับเพื่อนร่วมงาน การสนับสนุนให้มีความกล้าที่จะเผชิญหน้ากับความรับผิดชอบ ชื่นชมเมื่อลูกสามารถทำได้ จะช่วยให้สัมพันธภาพของลูกและพ่อแม่ในช่วงการเปลี่ยนแปลงของช่วงชีวิตวัยรุ่นดีขึ้น

Ask the Expert

Q. ลูกชายวัยรุ่นอายุ 15 ปีเริ่มแก่นเซี้ยวและเริ่มดื้อ พูดเตือนอะไรไม่ค่อยฟัง เป็นเด็กมั่นใจสูง เกรงว่าต่อไปจะเอาไม่อยู่ เราจะสื่อสารอย่างไรกับลูกวัยรุ่นดีคะ เพื่อจะได้จูนกันง่ายขึ้น?

A. นพ.พันธ์ศักดิ์ ศุกระฤกษ์ ผู้อำนวยการด้านการแพทย์ ศูนย์ส่งเสริมสุขภาพไวทัลไลฟ์ ในโครือโรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ กล่าวว่า “ว่ากันว่าเมื่อลูกเข้าสู่วัยรุ่นก็จะเริ่มพูดกันคนละภาษากับพ่อแม่ ดังนั้นถ้าอยากพูดคุยกับเขาก็น่าจะต้องพูดจาประสาวัยรุ่น อยากรู้ก็หัดไปซื้อหนังสือที่วัยรุ่นชอบอ่านและใช้ภาษาแบบเขาดูก็น่าจะพอทำให้คุยกันรู้เรื่อง แต่ที่ต้องแนะนำก็คือ ก่อนอื่นอย่าคิดว่าเขาผิด เขาโง่ ไม่คิดเหมือนคุณ เพราะแค่คิดอย่างนั้นคุณนั่นแหละโง่กว่าเขาแล้ว วัยรุ่นไม่ชอบแม่ขี้บ่น ไม่ชอบแม่ที่คอยแต่สั่งสอน แต่ชอบแม่ที่ดูแลเขาและพูดคุยแบบเขาแต่ก็ต้องแอบดูเขาห่างๆ เพื่อดูแลเช่นกัน ต้องเป็นทั้งแม่และเป็นทั้งเพื่อน แบบนี้ก็น่าจะพอทำให้อยู่ด้วยกันได้อย่างสันติสุข หาทางทำกิจกรรมที่พอจะทำร่วมกันได้โดยที่มีความเห็นที่ตรงกันก็จะมีจุดที่พบกันครึ่งทางได้ และเรื่องอื่นๆ ก็จะสามารถที่จะพบกันครึ่งทางได้เช่นกัน”

He Said / She Said

รถถังพนักงานบริษัท

“ผมจะถูกโฉลกกับผู้หญิงห้าวๆ ดูแมนๆ แม่ผมก็เป็นแบบนั้น ผมว่าเธอดูมีของ ดูแลตัวเองได้ ไม่ขี้งอน มีเหตุมีผล และก็ไม่เรื่องมาก ผมว่ามีแฟนแล้วเป็นเพื่อนได้นั่นล่ะดีที่สุดครับ”

เมย์พนักงานบริษัท

“ชอบหนุ่มๆ ช่างเอาใจ ใจดี ยิ้มเก่ง ไม่ต้องถึงกับหล่อ แต่แสดงออกว่าใจดี มองโลกแง่ดี อยู่ด้วยแล้วสบายใจก็โอเคแล้วค่ะ”

Quote

“สมัยเด็กๆ เราไม่เคยถูกสอนให้รับมือกับความสำเร็จเลย มีแต่ถูกสอนให้รับมือกับความล้มเหลว ถ้าลองพยายามครั้งแรกแล้วไม่สำเร็จ ก็พยายามอีกครั้ง พยายามไปเรื่อยๆ ทีนี้ พอเราลองพยายามครั้งแรกแล้วก็ประสบความสำเร็จเลยทันที คราวนี้ก็เลยไปไม่เป็นเลยครับ”

ชาร์ลี ชีน นักแสดงฮอลลีวู้ด