ด้วยความระลึกถึงท่านโกเอ็นก้าบุรุษวิปัสสนา...ผู้มีหัวใจธรรม (ตอน ๓)

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

สิ่งที่สำคัญ คือ ท่านโกเอ็นก้าได้แสดงความศรัทธาเลื่อมใสในคำสั่งสอนในพระพุทธศาสนา โดยการเข้าไปศึกษาจนเข้าใจแจ่มแจ้งในกระบวนการปฏิบัติ เจริญภาวนาตามแบบวิปัสสนากรรมฐานของท่านอูบาขิ่นมหาเถระ และได้นำไปเผยแผ่ไปทั่ว จนได้เกิดประโยชน์กับมหาชนจำนวนมากมาย ดังที่ปรากฏมีศูนย์วิปัสสนาโกเอ็นก้าเผยแผ่ไปทั่วโลก แม้กระทั่งในประเทศพุทธศาสนาหลายประเทศก็มีศูนย์โกเอ็นก้าหรือศูนย์ปฏิบัติธรรมโกเอ็นก้าเกิดขึ้น ดังเช่นในประเทศไทยก็มีหลายศูนย์

แม้ว่าศูนย์ปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานโกเอ็นก้าไม่ได้เป็นองค์กรจากประเทศพุทธศาสนา หรือจากคณะสงฆ์ในประเทศพระพุทธศาสนา แต่ท่านโกเอ็นก้าก็สามารถที่จะทำให้พุทธศาสนาในแนววิถีของปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน เผยแผ่ไปทั่วโลกได้อย่างน่าอัศจรรย์ยิ่งนัก ซึ่งแม้แต่องค์กรพระพุทธศาสนาจากประเทศพระพุทธศาสนาต่างๆ ยังทำได้ยาก จึงเป็นเรื่องที่น่าอนุโมทนาเป็นอย่างยิ่งในปฏิปทาของท่านโกเอ็นก้าในเรื่องดังกล่าว... เพราะอะไร... เพราะว่าขนาดองค์กรที่เป็นประเทศพระพุทธศาสนา ซึ่งถือว่าเป็นองค์กรอันยิ่งใหญ่ ไม่ว่าประเทศไทย พม่า ศรีลังกา ที่เป็นองค์กรพระพุทธศาสนาเถรวาทระดับในประเทศ องค์กรเหล่านี้ยังไม่สามารถที่จะเผยแผ่ได้อย่างท่านโกเอ็นก้าทำ... นี่คือความจริง

เพียงแต่ว่าแนวทางปฏิบัติของโกเอ็นก้าหรือศูนย์โกเอ็นก้า มีความแตกต่างกับองค์กรหรือสถาบันพระพุทธศาสนาแต่ละประเทศ องค์กรพระพุทธศาสนาในแต่ละประเทศก็พยายามที่จะเผยแผ่พระพุทธศาสนาอย่างเต็มรูปแบบ คือครบถ้วนในความเป็นพระพุทธศาสนา โดยการนำความศรัทธาของมหาชนไปสู่การระลึกถึง... การบูชาคุณของพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์เป็นสำคัญ

แต่ของท่านโกเอ็นก้าท่านเข้าสู่การปฏิบัติตามแบบแผนของวิปัสสนาในพระศาสนา ซึ่งท่านจะหลีกเลี่ยงการพูดถึงคำว่า “พระพุทธศาสนา” เพื่อเปิดโอกาสให้ชาวโลกที่ไม่ใช่พระพุทธศาสนาสามารถมาปฏิบัติได้ นี่คือความแตกต่าง

เราคงไม่สามารถพูดในที่นี่ได้ว่า อะไรคือถูกต้อง อะไรคือไม่ถูกต้อง แต่สิ่งที่ควรพูดคือ ท่านโกเอ็นก้าได้กระทำสิ่งที่ควรและเป็นประโยชน์กับชาวโลก แม้เพียงการนำสู่การปฏิบัติในวิถีแห่งคำว่าพระพุทธศาสนาในแนวทางวิปัสสนา เพราะจริงๆ แล้วแม้ว่าจะไม่กล่าวหรือไม่ได้พูดถึงพระผู้มีพระภาคเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์อย่างเต็มรูปแบบ แต่แท้จริงในนัยอันสำคัญที่ยกวิปัสสนาขึ้นมาสอน นั่นคือการประกาศความเป็นพระพุทธศาสนาโดยปริยายอยู่แล้ว...

เพราะฉะนั้นนัยตรงนี้จึงไม่ใช่ข้อแตกต่างที่นำไปสู่ความขัดแย้งว่าท่านโกเอ็นก้าไม่ได้อยู่ในวิถีของพระพุทธศาสนา เพียงแต่ว่ายุทธวิธีการทำงานนั้นอาจจะแตกต่างกันกับรูปแบบขององค์กรพระพุทธศาสนาในแต่ละประเทศ

วันหนึ่งอาตมาได้รับนิมนต์จากคณะศรัทธาในอินเดีย โดยท่าน Chief Secretary ของรัฐบาลแห่งรัฐมหาราษฎร์ ได้พบกับท่านโกเอ็นก้า จริงๆ แล้วขณะนั้นอาตมาไม่ได้สนใจที่จะพบกับท่านโกเอ็นก้าเท่าที่ควร แต่เรียกว่าไม่อยากขัดศรัทธาของผู้ที่ประสานงานทางอินเดีย

เพราะอะไร... เพราะอาตมาเป็นพระสงฆ์ แต่ท่านโกเอ็นก้าเป็นแค่อุบาสกหรือฆราวาสเท่านั้นเอง โดยธรรมเนียมการเป็นแบบแผนที่ถูกต้อง ฆราวาสหรือผู้น้อยจะต้องมากราบมาพบพระสงฆ์ซึ่งเป็นผู้ที่มีศีลมีฐานะที่สูงกว่า แต่เมื่ออาตมาทราบว่าท่านโกเอ็นก้าอายุมากแล้วและไม่ค่อยสบาย ประกอบกับท่านโกเอ็นก้าในความรู้สึกของอาตมา คือ บุคคลที่ทำคุณประโยชน์ให้กับพระพุทธศาสนา จึงไม่เป็นข้อที่เป็นความลำบากใจต่อการที่จะเดินทางไปพบตามคำเชิญคำนิมนต์ของคณะศรัทธาในอินเดีย

ในเช้าของวันนั้นที่นครมุมไบ อาตมาจึงได้ไปที่พักของท่านโกเอ็นก้าพร้อมทั้งคณะศรัทธาทางอินเดียที่ประสานงาน และคณะศรัทธาชาวไทยที่ติดตามไป ในห้องพักของท่านโกเอ็นก้าบนชั้น ๗ ที่เป็นอาคารสูง อาตมาได้ไปนั่งอยู่ที่ซึ่งเขารับแขกหรือรับคณะผู้มาเยือน ประมาณไม่ถึง ๑๐ นาที สักพักก็มีบุรุษผู้หนึ่งนั่งรถเข็นเป็น wheelchair มีผู้หญิงที่สูงอายุติดตามมาพร้อมทั้งผู้ดูแล และบุรุษที่นั่งบน wheelchair นั้นหน้าตาสดใส และดูมีความปีติยินดีที่เห็นคณะมาเยี่ยมบุรุษผู้นั้นก็คือท่านโกเอ็นก้า

เมื่อได้มาถึงที่ซึ่งอาตมานั่งอยู่ คณะก็ได้จัดให้ท่านโกเอ็นก้ามานั่งใกล้ๆ แต่สิ่งหนึ่งที่ท่านโกเอ็นก้าแสดง คือ แสดงความนอบน้อมว่าไม่ควรนั่งเสมอกับพระสงฆ์ ด้วยความนอบน้อมอย่างรู้กาลเทศะ... รู้ความควร... รู้ฐานะ... อาตมาเชื่อมั่นว่าท่านโกเอ็นก้า คือ อุบาสกในพระพุทธศาสนาที่แท้จริง และสำคัญยิ่งเมื่อได้ปฏิสันถารหรือพูดคุยกันแล้ว ได้เห็นความเป็นชาวพุทธเต็มรูปแบบที่มีความศรัทธาในพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์อย่างเต็มเปี่ยม ไม่แพ้ชาวพุทธในประเทศพระพุทธศาสนา

จากการพูดคุยกันแม้ช่วงเวลาอันสั้น แต่ก็ได้เกิดพันธสัญญาขึ้นระหว่างสองกูรูยีตามที่ชาวอินเดียเรียกขาน ณ ขณะนั้น โดยมีความเห็นร่วมกันว่า... จะร่วมกันทำให้พระพุทธศาสนามั่นคงในชมพูทวีปหรือประเทศอินเดีย

(อ่านต่อฉบับหน้า)