ธรรมบรรยายจากมุมไบ มงคลสูตร...สู่การเจริญวิปัสสนา (ตอน ๑๗)

โดย...พระอาจารย์อารยะวังโส

ถ้าขันติหรือความอดทนอดกลั้นเราน้อย ยังหวั่นไหวต่อความรักความชังอยู่ ก็ให้ย้อนกลับไปดูมงคลลำดับก่อนหน้าที่ส่งต่อๆ กันมา ดูว่าเราพร่องตรงไหน เมื่อเห็นแล้วว่าถ้าเราพร่องตรงไหน ก็ต้องกลับไปเติมตรงนั้นให้สมบูรณ์ เพราะนี่เป็นเหมือนบันไดที่ส่งต่อให้เราก้าวย่างมา จนถึงขณะนี้เข้าสู่ขั้นที่ ๒๗ คือขันติ ฉะนั้นถ้าขั้นที่ ๒๖, ๒๕, หรือ ๒๔ ก่อนหน้านี้พังลงมา ก็ต้องซ่อมแซมเสียก่อน มิฉะนั้นมันจะไม่ส่งต่อให้เกิดขั้นที่ ๒๗ โดยเด็ดขาด ขั้นใดพัง ต้องเติมขั้นนั้นให้เรียบร้อย นี่จึงเป็นการส่งต่อเป็นขั้นๆ อย่างสมบูรณ์มากๆ อย่างลึก ละเอียด และประณีตมาก ที่ให้เห็นรูปร่างการส่งต่อของมงคลที่คุณสามารถจะตรวจสอบวัดตัวเองได้ว่า ถ้าข้อนี้เราพร่อง ไม่ดีพอ นั่นเป็นเพราะอะไร ก็ต้องกลับไปดูขั้นที่ผ่านมา

ในข้อ “ขันติ” นี้ แสดงว่า พระพุทธเจ้าทรงยก “ขันติ” เป็นใหญ่ ทั้งยังกล่าวว่า นอกจาก “ปัญญา” เป็นที่สุดแล้ว ตถาคตได้กล่าวว่า ไม่มีอะไรเกิน “ขันติ” ยกปัญญาออกไป ไม่มีธรรมใดยิ่งกว่าขันติธรรม

ซึ่งในพระโอวาทปาฏิโมกข์เมื่อมาฆบูชา จึงตรัสกล่าวเป็นบรรทัดแรกว่า “ขันติ ปรมัง ตโป ตีติกขา” ขันติ หรือความอดทนอดกลั้น เป็นตบะ

ตบะ แปลว่า เครื่องเผากิเลสอย่างยิ่ง, ขันติ เป็นตบะ แต่นี่เป็นกระบวนการปฏิบัติธรรมแล้ว คือ เป็นการยกระดับ เป็นการพัฒนาจิต โดยขันติมีอยู่ ๓ ระดับ ซึ่งคงไม่กล่าวที่นี่

เมื่อมีความอดทนอดกลั้นตัวเป็นมงคลข้อที่ ๒๗ แล้ว ก็จะสู่มงคลข้อที่ ๒๘ “โสวะจัสสะตา” การประพฤติตนอย่างว่านอนสอนง่าย ก็ไม่ยากแล้ว เพราะคนเรานี้ ถ้ามีความอดทนอดกลั้นแล้ว การที่จะประพฤติธรรมก็ไม่ยาก เราจะน้อมเข้ามาสู่ธรรมได้ เรียกว่า เป็นผู้ที่อ่อนน้อมเพื่อการปฏิบัติได้แล้ว มีความพร้อมแล้ว อ่อนน้อมถ่อมตน นุ่มนวล พร้อมรับแล้ว ฉะนั้นจะด่าจะว่าจะสอน ก็ไม่ดื้อด้านแล้ว เป็นผู้ที่ใฝ่ดีแล้ว ประพฤติธรรมได้แล้ว

อ่านต่อฉบับหน้า