สุขศึกษา วิชาแห่งความสุข (2)

โดย...ว.วชิรเมธี ผู้อำนวยการสถาบันวิมุตตยาลัย

การที่คนเราจะมีความสุขนั้น มีอยู่หลายวิธี ความสุขที่แท้นั้นอยู่ไม่ไกลเกินเอื้อม ไม่ใกล้ไม่ไกลจากตัวเรา อาตมภาพจะขอเล่าผ่านนิทานพุทธปรัชญาทั้ง ๓ เรื่อง ดังนี้

นิทานเรื่องที่ ๑ กระเป๋าแห่งความสุข

หลับตาสักพักหนึ่งแล้วลืมตาขึ้นมา เห็นกระเป๋าของตัวเองแขวนโตงเตงอยู่ตรงกิ่งไผ่ข้างหน้า มหาเศรษฐีดีใจมากกระโดดผึงขึ้นนั่ง หยิบกระเป๋ามากอดด้วยความรักด้วยความทะนุถนอมสุดใจขาดดิ้น ดีใจจนน้ำตาไหล เปิดกระเป๋า หยิบเอาขวดน้ำเพียงขวดเดียวมาดื่ม ซดเข้าไปเกือบเกลี้ยงขวดอย่างมีความสุข ล้วงเข้าไปในกระเป๋าหยิบแซนวิชคู่ใจส่งเข้าปากเคี้ยว มีความสุขจนต้องผิวปากออกมา

ขณะที่เขากำลังมีความสุขกับกระเป๋าที่เพิ่งได้คืนมานั้นเอง จู่ๆ ชาวบ้านนักตกปลาผู้นั้นก็โผล่ออกมาจากกอไผ่

“จ๊ะเอ๋ ทำอะไรอยู่”

เศรษฐีตกใจ “แกมาทำไม แกเอากระเป๋าฉันไป”

ชาวบ้านบอก “ก็ใช่ไง ผมเอาไป แล้วผมเอามาคืนแล้ว ไม่ดีหรือ”

“ทำไมจะไม่ดี”

“ก็ดีแล้วด่าผมทำไม”

“ก็แกเอาไปทำไม”

“ถ้าผมไม่เอาไป ท่านเศรษฐีจะรู้หรือว่าการมีความสุขมันเป็นอย่างไร”

เศรษฐีได้คิด เออจริงแฮะ ทำไมตอนที่เรามีเงินเป็นแสนล้าน ทำไมไม่รู้สึกมีความสุขแบบนี้ ทำไมนะ เรากินไวน์แก้วละแสนบาท ทำไมถึงไม่มีความสุขเหมือนกินน้ำเปล่าคราวนี้ เรากินอาหารแต่ละมื้อแพงระยับบนภัตตาคารชั้นยอด ทำไมไม่รู้สึกอร่อยเหมือนทานแซนวิชครั้งนี้ เศรษฐีเริ่มรู้สึกได้ถึงชีวิตที่มีรสชาติ ว่าช่างเป็นชีวิตที่แสนเรียบง่ายไม่ต้องนั่งรถสปอร์ต ไม่ต้องมีคนล้อมหน้าล้อมหลัง ไม่ต้องมีเงินเป็นแสนล้าน เขาเข้าใจในนาทีนั้นเองว่า กระเป๋าแห่งความสุขหมายความว่าอย่างไร

แท้ที่จริงกระเป๋าแห่งความสุขอยู่ที่ตัวเรา กระเป๋าแห่งความสุขอยู่ที่ใจที่รู้จักพอของเรา ตราบใดใจของเราไม่พอ ต่อให้มีทรัพย์สินเงินทองไหลมาเป็นห่าฝน เราก็จะยังรู้สึกยากจนอยู่ตราบนั้น

นอกจากใจที่รู้จักพอจะเป็นที่มาของความสุขแล้ว การที่เรามีร่างกายสุขภาพดีก็เป็นที่มาของความสุขด้วยเช่นกัน ถ้าเราในตอนนี้มองเห็นสิ่งต่างๆ ได้เป็นปกติ แต่สักพักหนึ่ง จู่ๆ ก็เกิดมองไม่เห็นขึ้นมา เราจะทุกข์ไหม ทุกข์มาก เมื่อทุกข์มากๆ จู่ๆ ก็กลับมามองเห็นอีกครั้งหนึ่ง เราจะมีความสุขไหม สุขมาก ตาของเราทำให้เรามีความสุขได้ แต่ถ้าเราไม่เห็นคุณค่า เดี๋ยวมันจะเป็นที่มาของความทุกข์

ปากของเราก็เช่นกัน เวลาที่เราอยากจะพูด เราก็พูด มีความสุขมาก แต่วันหนึ่ง ได้รับอุบัติเหตุ ทำให้ไม่สามารถพูดได้เจ็ดวัน สุขหรือทุกข์ ทุกข์มากๆ เมื่อครบเจ็ดวันแล้ว สามารถพูดได้ เราก็พูดๆ เรามีความสุขไหม สุขมาก เห็นไหม ความสุขมันก็อยู่ที่เนื้อที่ตัวเราก็ได้ แต่ถ้าเราไม่ดูแลมันให้ดี มันก็เป็นที่มาของความทุกข์

อาจารย์นักวิทยาศาสตร์ไทยคนหนึ่ง อยู่ที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย วันหนึ่งขณะที่กำลังทดลองทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์อยู่ในห้องทดลอง เกิดความผิดพลาด ระเบิดตูมขึ้นมา เพื่อนนำส่งโรงพยาบาล หมอใช้ผ้าปิดตา หมอบอกว่าต้องปิดตาเขาเจ็ดวันเจ็ดคืน ตลอดเวลานั้นเขานอนร้องไห้ เข้าใจไปแล้วว่า คงตาบอดเสียแล้ว ตาบอดตั้งแต่ยังหนุ่ม แฟนซึ่งคบหากันมา มาเยี่ยมแค่สามวัน พอหมอกระซิบว่าแฟนคุณมีแนวโน้มที่จะตาบอดนะ เปลี่ยนโทรศัพท์หนีเลย ไม่อยากมีแฟนเป็นคนตาบอด เขาก็เริ่มทุกข์มากขึ้นๆ

พอครบเจ็ดวัน หมอเดินเข้ามาบอกว่า “คุณ...เอาผ้าปิดตาออกซิ” พอเขาเอาผ้าปิดตาออก นาทีนั้น เขาได้เห็นทุกสิ่งทุกอย่างตามปกติอีกครั้งหนึ่ง เขามีความสุขจนน้ำตาไหลพราก พูดอะไรไม่ออก มีความสุขเหลือเกินที่ได้กลับมาเห็นอีกครั้งหนึ่ง เขาเดินไปที่หน้าต่าง และยืนมองยอดไม้เขียวขจีตรงหน้าต่าง แล้วก็อุทานออกมาว่า “ช่างเป็นยอดไม้ที่สวยงามที่สุดในโลก”

นิสิตคนหนึ่งได้ยิน ก็เลยถามว่า “อาจารย์ครับ ยอดไม้มันก็อยู่ตรงนี้ทุกวัน ทำไมอาจารย์จึงบอกว่าเป็นยอดไม้ที่สวยงามที่สุดในโลก” อาจารย์ท่านนั้นบอกว่า “เธอจะรู้ว่ายอดไม้ตรงนี้มันสวยงามที่สุดในโลกก็ต่อเมื่อเธอเคยตาบอดและกลับมามองเห็นอีกครั้งหนึ่ง เธอจะรู้ว่าการได้มองเห็นตามปกติมันมีความสุขขนาดไหน”

แท้ที่จริงอวัยวะ ๓๒ ประการของเราก็เป็นที่มาของความสุข เป็นดั่งธารน้ำพุแห่งความสุข ถ้าเราดูแลอวัยวะ ๓๒ ประการนี้ให้ดี ความสุขก็เกิดขึ้นมาแล้ว แต่ถ้าเมื่อไหร่ก็ตามอวัยวะเหล่านี้ผิดปกติไป เช่น หูเคยฟังแล้วได้ยินตามปกติ ถ้าไม่ได้ยินขึ้นมาก็ทุกข์ ตาเคยเห็นตามปกติ ถ้ามองไม่เห็นขึ้นมาก็ทุกข์ ปากเคยพูดได้ตามปกติ ถ้าพูดไม่ได้ก็ทุกข์ เท้าเคยเดินได้ตามปกติ ถ้าเดินไม่ได้ขึ้นมาก็ทุกข์ ตีนกับตาเคยอยู่กันมาแสนผาสุก ถ้าแตกสามัคคีก็ทุกข์

กระเป๋าแห่งความสุขอยู่ที่ไหน อยู่ตรงใจที่รู้จักพอและอยู่ตรงร่างกายที่ปกติสุขของเรา ในเนื้อในตัวของเรานี่แหละมีเหตุปัจจัยแห่งความสุขอยู่ครบถ้วน โปรดอย่าลืม ถ้าเราอยากมีความสุข อย่ามัวแต่มองออกไปนอกตัว ไม่จำเป็นว่าจะต้องมีเงินมากมายมหาศาลจึงจะค้นพบความสุข แท้ที่จริงตาน้ำแห่งความสุขอยู่ในใจของเรา อยู่ในร่างกายที่กว้างศอก ยาววา และหนาคืบของเรา ถ้าหาให้เป็น เราก็จะมีความสุข

หากใครไม่เชื่อ ลองป่วยหนักดูสักเจ็ดวัน เจ็ดอยู่ เจ็ดไป ต้องเติมเครื่องช่วยหายใจ แล้วเราจะรู้ว่า ร่างกายปกตินั้นมันมีความสุข มันก่อให้เกิดความสุขแค่ไหน คนที่ป่วยหนัก เขาจะรักสุขภาพของเขา เพราะเขาได้รู้แล้วว่า สุขภาพที่ปกตินั้นแหละคือที่มาของความสุข พระพุทธองค์จึงตรัสว่า “อโรคยา ปรมาลาภา” แปลว่า ความไม่มีโรคเป็นลาภอันประเสริฐ หรือการมีสุขภาพดีเป็นโชคดีของชีวิต นี่คือ วิชาแห่งความสุขวิชาที่หนึ่ง

กระเป๋าแห่งความสุขอยู่ที่ไหน ?

อยู่ตรงใจที่รู้จักพอ

และอยู่ตรงร่างกายที่ปกติสุขของเรา

&<2288;