เส้นเสียงอันแสนเศร้าของ บิลลี ฮอลิเดย์

โดย...เดเซเร่

ปัดฝุ่นคลังเพลงในไอทูนของตัวเอง ก็พบเพลงไม่ค่อยได้ฟังจำนวนมาก หนึ่งในนั้นคือเพลงแจ๊ซเจือกลิ่นบลูส์รุ่นเก่ามาก-ก-ก ของ บิลลี ฮอลิเดย์ นักร้องสาวผิวหมึกที่มากด้วยพรสวรรค์ ทว่าชีวิตเต็มไปด้วยอุปสรรคมากมาย จนไม่อาจประคับประคองให้ลุล่วง จึงไม่อยู่จนโด่งดังคับฟ้าแบบ เอลล่า ฟิตซ์เจอรัลด์ หรือ นีน่า ซีโมน แต่กระนั้นชีวิตของเธอก็เป็นตำนาน

บิลลี ฮอลิเดย์ เกิดในย่านคนผิวดำของเมืองบัลติมอร์ ในปี 1915 โดยแม่ ซาดี้ ฟากิ้น ที่เป็นนักร้องตอนนั้นอายุ 13 เท่านั้น ที่คลอดลูกของพ่อ คลาเรนซ์ ฮอลิเดย์ นักกีต้าร์

พ่อทิ้งไปตั้งแต่เธอยังแบเบาะ อีกไม่กี่ปีหลังจากนั้น แม่ก็ทิ้งไปหางานทำที่นิวยอร์กอีกคน บิลลีอยู่ในความดูแลแบบไม่ค่อยเต็มใจของบรรดาญาติๆ เธอโตมาพร้อมกับความยากจน ไร้วี่แววของอนาคต

บิลลีออกจากบัลติมอร์ไปอยู่กับแม่ที่นิวยอร์กในปี 1928 และเริ่มอาชีพร้องเพลงในอีก 2 ปีต่อมา โดยเริ่มร้องในผับหลายแห่ง และไม่นานความสามารถของเธอก็เป็นที่ขจรขจาย ดึงดูด จอห์น แฮมมอนด์ โปรดิวเซอร์แห่งยุค ให้มาฟังนักร้องสาวผู้กำลังจะเป็นดาวดวงใหม่

ไม่นานนัก บิลลี ฮอลิเดย์ ก็ได้เริ่มงานแผ่นแรกกับเขา (ปี 1933) แม้จะไม่ค่อยประสบความสำเร็จเท่าไร แต่จอห์นไม่ละความพยายาม เพราะเห็นพรสวรรค์ในตัวเธอ

ปี 1935 เขาผลักดันให้เธอเข้าวงของนักเปียโน เทดดี้ วิลสัน แถมยังรวบรวมนักดนตรีแจ๊ซตัวกลั่น ตั้งแต่ เลสเตอร์ ยัง รอย แอลดริดจ์ เบนนี้ กู๊ดแมน บั๊ก เคลย์ตัน ฯลฯ มาเล่นเป็นแบ็กอัพ เขาออกอัลบั้ม Wilson and Holiday มากมาย ครั้งนี้ยอดขายถล่มทลาย นักดนตรีและนักแต่งเพลงล้วนปลื้มในความสามารถของเธอ นอกจากนี้ผลงานในช่วงนั้นยังได้ชื่อว่าเป็นอัลบั้มยอดเยี่ยมแห่งแจ๊ซ โดยบิลลีเพิ่งจะอายุเพียง 20 ต้นๆ เท่านั้นเอง ทุกอย่างไปได้สวยถึงขนาดโคลัมเบีย เรคอร์ดส์ เข้ามาขอทำอัลบั้มต่อๆ มา

ดาวจรัสแสงได้ร่วมงานใหม่กับวงของนักคลาริเนต อาร์ตี้ ชอว์ ที่ยินดีเสี่ยงจ้างนักร้องผิวสีไว้ เพราะมิอาจปฏิเสธความสามารถ ปัญหาอยู่ตอนเดินทางไปทัวร์ภาคใต้ที่ยังคงมีการเหยียดผิวอยู่ – ความวุ่นวายเกิดขึ้นตลอดเวลา เจ้าของภัตตาคารไม่ให้เข้าร้านเอย โรงแรมดีๆ ก็ไม่ให้เข้าพัก แถมตอนขึ้นเวทีก็ยังโดนโห่

ประสบการณ์เลวร้ายมีผลต่อความสัมพันธ์ของบิลลีกับอาร์ตี้ตลอดมา ทั้งคู่มีความเห็นไม่ลงรอยกันอีกเลย ในที่สุดก็ต้องบอกลากันไป

คาเฟ่ โซไซตี้ ไนต์คลับ เปิดใหม่ของ บาร์นี่ย์ โจเซฟสัน ในกรีนิช วิลเลจ นิวยอร์ก คอนเซปต์ช่างเหมาะกับบิลลีมาก บาร์นี่ย์ต้องการทำลายกำแพงแห่งสีผิวให้เป็นเวทีของนักแสดงทุกสีผิว

บิลลีเปลี่ยนสไตล์การร้องเพลงให้น่าสนใจมากขึ้น โดยเฉพาะตอนที่เธออัดเพลง Strange Fruits เพลงที่มีเนื้อหาสุดสะเทือนใจ เกี่ยวกับการแขวนคอคนผิวสีทางใต้ของสหรัฐ ซึ่งถือเป็นเพลงแนวต่อต้านความอยุติธรรมเพลงแรกๆ ในแวดวงแจ๊ซ เธอเปลี่ยนมาร้องเสียงเนิบช้า แผ่วเบา เพลงนี้กลายเป็นเพลงฮิต และการร้องแบบนี้ก็กลายเป็นเอกลักษณ์ของเธอ

ปกตินักร้องแจ๊ซมักโชว์เสียงที่ทรงพลัง ต่างจาก บิลลี ฮอลิเดย์ ที่กลายเป็นตำนานเพราะน้ำเสียงสุดเรียบง่าย เบาบาง อ่อนโยน แต่เร้าความรู้สึก เธอมีเมโลดี้เฉพาะ การจัดวางเอง ร้องคร่อมจังหวะ ยืดเสียงยาวแบบไม่สนห้องของดนตรี

ระหว่างประสบความสำเร็จอย่างสูงในช่วงปลายทศวรรษที่ 1940 เป็นนักร้องที่ทุกเวทีแย่งตัวกัน วงดนตรีทุกวงอยากให้เธอไปร่วมงาน แต่บิลลีกลับทำร้ายตัวเองด้วยการใช้ยาเสพติด เธอติดคุกหลายครั้งเพราะมียาเสพติดในครอบครอง พอเลิกยาได้ก็กลับติดเหล้าจนสุขภาพเสื่อมถอย ในที่สุดก็ถึงขั้นร้องเพลงไม่ได้ พอไม่มีอะไรทำยิ่งดื่มจัดจนช็อก และเสียชีวิตไปอย่างน่าเสียดาย (ปี 1959)