เบิร์ด วอล์ก ดูนกเพลินเดินชมวิว

ช่วงนี้ผมตื่นเช้าเป็นประจำแม้ว่างานการที่ทำอยู่ ไม่จำเป็นต้องตอกบัตรให้ตรงเวลา แต่อย่าเพิ่งคิดว่าผมตื่นมาเพื่อไปส่งลูก

โดย...ชายโย

ช่วงนี้ผมตื่นเช้าเป็นประจำแม้ว่างานการที่ทำอยู่ ไม่จำเป็นต้องตอกบัตรให้ตรงเวลา แต่อย่าเพิ่งคิดว่าผมตื่นมาเพื่อไปส่งลูก วิ่งออกกำลังกาย ตื่นมานั่งสมาธิ ทำกับข้าว หรือพิมพ์งานที่ค้างคาอยู่ แต่เพราะเสียงเจื้อยแจ้วจู๋จี๋ ของนกน้อย 2 ตัวที่ช่วยกันทำรังริมหน้าต่างห้องนอนปลุกผมให้ตื่นแทบทุกวัน ผมไม่รู้หรอกว่าเป็นนกพันธุ์ไหน เพราะหน้าตาก็ไม่เหมือนนกกระจิบแถวบ้านนอกที่เคยอยู่เสียด้วย

ผมลุกนั่งตาจ้องตา นกก็มองผมประหนึ่งว่าจะขอทำรังอยู่ด้วยคน ฝันไปซะเถอะ!!! ผมไล่นกออกจากหน้าต่างห้องนอนเป็นรอบที่เท่าไหร่ไม่ได้นับ เพราะไหนจะฝุ่น ขนนก มูลนก ติดเต็มหน้าต่าง ขืนปล่อยไว้คงไม่ได้การ จึงคิดว่าการเริ่มกิจกรรมดูนกเพื่อศึกษาธรรมชาติคงเป็นเรื่องดีที่ทำให้ผมรับมือกับนกน้อยเหล่านี้ได้อย่างถูกต้อง และดูเหมือนว่ากิจกรรมดูนกหรือศึกษาชีวิตนกเริ่มต้นที่ดีที่สุดก็คือการเริ่มดูนกแบบ “เบิร์ด วอล์ก” (Bird Walk) หรือ “เดินชมนกในสวน” น่าจะเป็นทางออกแรกของผมกับปัญหานี้

ใครชอบดูนกมาทางนี้ครับ

กิจกรรมเดินชมนกในสวนของสมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย เป็นกิจกรรมรวมกลุ่มดูนกฟรี แค่มีใจอยากดูนก โทรติดต่อว่าสนใจอยากเข้าร่วม พอถึงวันก็เดินเข้าไปตัวเปล่าๆ ทางสมาคมจะมีอุปกรณ์ดูนก คู่มือ และเจ้าหน้าที่พาเดินส่องนก โดยทุกสุดสัปดาห์ที่ 1 ของเดือน ในวันเสาร์จะไปดูนกกันที่สวนรถไฟ ส่วนวันอาทิตย์ สวนหลวง ร.9 และวันอาทิตย์ที่ 2 ของเดือนจะไปดูนกกันที่สวนสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ เวลาเริ่มกันตั้งแต่ 8 โมงเช้าถึง 11 โมง

วิชา นรังศรี ผู้จัดการฝ่ายอนุรักษ์ สมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย อธิบายถึงกิจกรรมดูนกว่า ที่จริงแล้วกิจกรรมดูนกเริ่มมาเมื่อประมาณปี 2505 ชาวต่างประเทศเข้ามาอาศัยอยู่ในประเทศไทยชั่วคราวแต่รักการดูนก ได้จัดตั้งกลุ่ม บางกอก เบิร์ด คลับ (Bangkok Bird Club หรือ BBC) ขึ้น เพื่อรวมกลุ่มนักดูนกทั้งมืออาชีพและสมัครเล่น รวมทั้งนักปักษีวิทยา ชาวไทยและชาวต่างประเทศให้มาศึกษาเกี่ยวกับนกในประเทศไทยอย่างจริงจัง ถึงขนาดสามารถรวบรวมภาพพันธุ์นกและข้อมูลในประเทศไทยไว้ได้เกือบทั้งหมด

จากนั้นจึงจัดตั้งสมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย (Bird Conservation Society of Thailand) ในปี พ.ศ. 2536 เป็นต้นมา และในเดือน พ.ย. 2539 เพื่อตระหนักถึงความสำคัญและเกิดความรัก ความหวงแหนต่อทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

“กิจกรรมดูนกของเราส่วนใหญ่ที่จัดทุกเดือนจะเป็นการจัดกิจกรรมเดินชมนกในสวน กิจกรรมเหมาะมากสำหรับคนที่อยากจะเริ่มต้นศึกษานกและธรรมชาติ คำถามที่ทุกคนชอบถามมากที่สุดตั้งแต่ผมดูนกมา 20 ปีก็คือ เราดูนกกันไปเพื่ออะไร

การดูนกนั้นเราดูเพื่อความเพลิดเพลินเป็นกิจกรรมยามว่างอย่างหนึ่ง และสามารถพัฒนาเป็นกิจกรรมในครอบครัวที่พ่อแม่สามารถพาเด็กมาเรียนรู้ธรรมชาติกันได้ ยิ่งเด็กได้ส่องกล้องเล่นอุปกรณ์ดูนกยิ่งทำให้เขาสนุก และที่สำคัญการดูนกช่วยทำให้พวกเขาได้เรียนรู้ศึกษาธรรมชาติ เพราะนกเป็นดัชนีชี้วัดความอุดมสมบูรณ์ของธรรมชาติอย่างหนึ่ง ที่สามารถบอกได้ว่าในพื้นที่ตรงนั้นมีลักษณะทางธรรมชาติเป็นอย่างไร โดยสังเกตจากสายพันธุ์ของนกว่าชอบอยู่ในที่แบบไหน กินผลจากต้นไม้อะไร ผลที่ได้ตามมาก็คือการฝึกให้เด็กมีสมาธิ ความอดทน ความช่างสังเกตธรรมชาติรอบๆ ตัว” วิชา เล่าถึงเหตุผลดีๆ ที่เราควรหันมาดูนกชมไม้ในเมืองใหญ่

เสกสรร สิงหภูมิ เจ้าของกิจการขายอุปกรณ์ก่อสร้าง หนึ่งในกลุ่มดูนกสมัครเล่นให้ความเห็นว่า การดูนก ทำให้เราเข้าใจธรรมชาติแวดล้อมของโลกได้มากขึ้น เพราะทุกวันนี้ที่มนุษย์เราอยู่เรารู้แค่ว่าอากาศมันร้อน ฝนตกหนัก ภัยธรรมชาติรุนแรง แต่การดูนกบอกได้มากกว่านั้น นกสามารถบอกถึงช่วงเริ่มต้นฤดูและสิ้นสุดจากนกอพยพ บอกถึงความอุดมสมบูรณ์ของสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ ถ้าเราคิดจะสำรวจอย่างจริงจังต้องใช้เวลาเป็นเดือนๆ แต่ดูนกแค่ไม่กี่วันก็สามารถวิเคราะห์ภาพรวมได้แล้ว

ฟังจาก วิชา เล่าแล้วนับว่าการดูนกนั้นน่าสนใจไม่น้อย แต่ไม่ว่าเราจะทำกิจกรรมใดๆ ก็ตามต้องมีเครื่องไม้เครื่องมือในการทำกิจกรรมทั้งสิ้น ซึ่งการดูนกดูเหมือนจะมีอุปกรณ์ไม่มากนัก เริ่มต้นจากกล้องส่องทางไกลราคาตั้งแต่ 2,000-5,000 บาท ก็หาซื้อมาส่องนกในระดับเริ่มต้นกันได้แล้ว อุปกรณ์ต่อมาก็คือหนังสือคู่มือการดูนก สำหรับจำแนกแยกประเภทนกที่พบ เราจะได้ทราบว่าคือนกพันธุ์ไหน มีลักษณะนิสัยใจคอเป็นอย่างไร แต่ถ้าพัฒนาไปอีกระดับก็คือการถ่ายภาพที่ต้องลงทุนสูงขึ้น

ข้อควรปฏิบัติในการดูนกก็คือ ต้องคำนึงถึงความสุขของนกเป็นหลัก เราจะต้องดูห่างๆ อย่างห่วงๆ ว่าจะไม่ทำตัวเป็นสิ่งคุกคามความปลอดภัยของนก และที่สำคัญไม่ควรให้อาหารนกเพื่อล่อนกออกมาถ่ายภาพ หรือเปิดเสียงนกเพื่อล่อนกออกมาจากรัง เพราะเราไม่รู้ว่าเสียงนกที่เปิดนั้น เป็นการร้องเตือนถึงนกที่อยู่ใกล้ในอาณาเขตทำให้มันต้องย้ายรังหนีหรือเปล่า สุดท้ายเมื่อต้องเข้าหานกต้องทำตัวกลมกลืนกับธรรมชาติรอบๆ ข้างให้มากที่สุด

ว่าแล้วคอร์สแรกผมคงต้องเรียนรู้เรื่องชีวิตนกกระจิ๊บกระจ้อยที่มาคุกคามรังของผมก่อนว่า จะจัดการด้วยสันติวิธีอย่างไร และถ้าใครสนใจอยากดูนกตั้งแต่เริ่มต้น หรือไม่รู้ว่าตัวเองชอบดูนกจริงหรือเปล่า ก็มาลองเข้ากลุ่มเดินชมนกในสวนก่อนก็ได้ครับ ที่เว็บไซต์ www.bcst.or.th ตอนนี้ก็มีเพื่อนสมาชิกดูนกกันมากกว่า 1,500 คน และคาดว่าสมาชิกจะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ

&<2288;