ทับทิมไทย

สถาบันวิจัยและพัฒนาอัญมณีและเครื่องประดับแห่งชาติ (องค์การมหาชน)

ทับทิม อัญมณีสีแดงที่เปี่ยมไปด้วยคุณค่าจนได้รับการเชิดชูให้เป็นราชาแห่งอัญมณี และมีความเกี่ยวข้องเชื่อมโยงกับวิธีและความเชื่อของผู้คนมาตั้งแต่อดีต ว่าสีแดงของทับทิมเต็มไปด้วยพลังที่สามารถปกป้องผู้สวมใส่จากสิ่งชั่วร้าย นอกจากนี้ในวัฒนธรรมจีนซึ่งเชื่อกันมานานหลายพันปีว่าสีแดง หรือสีมงคล ทับทิม จึงเป็นอัญมณีที่จะนำพาโชคลาภมาสู่ผู้เป็นเจ้าของ

ทับทิม (Ruby) มีรากศัพท์มาจากคำว่า “Ruber” ในภาษาละติน ซึ่งมีรูปเดิมมาจากคำว่า “Rubinus” แปลว่า สีแดงจัดเป็นอัญมณีในตระกูลคอรันดัมเช่นเดียวกับ แซปไฟร์ (Sapphire) มีค่าความแข็ง 9 ตามโมห์สเกล เป็นรองแค่เพชรเท่านั้น

สีแดงของทับทิมเกิดจากธาตุโครเมียมที่แทรกอยู่ 1% ของธาตุทั้งหมด ทับทิมจะมีสีแดงมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับปริมาณธาตุโครเมียมนี้เอง โดยทับทิมในแต่ละแหล่งกำเนิดจะมีสีแดงในโทนที่แตกต่างกัน อย่างทับทิมที่มีแหล่งกำเนิดในประเทศไทย หรือ “ทับทิมสยาม” จะมีสีแดงเข้มแกมม่วงหรือส้มเล็กน้อย ขณะที่ทับทิมจากเวียดนามจะมีสีแดงอมชมพู ส่วนทับทิมที่จากทวีปแอฟริกาจะมีความหลากหลายค่อนข้างมาก พบได้ตั้งแต่สีแดงคล้ำ แดงแกมชมพู แดงแกมส้ม เป็นต้น

ทับทิมซึ่งเป็นที่ยอมรับในตลาดว่าสวยที่สุด คุณภาพดีที่สุด และมีระดับราคาสูงที่สุด คือทับทิมสีแดงสดที่เรียกว่า สีแดงเลือดนกพิราบ (Pigeon Blood) ซึ่งส่วนใหญ่จะสามารถพบได้ในประเทศพม่า

นอกจากนี้ ทับทิมบางเม็ดจะสามารถพบลักษณะพิเศษ มีการเกิดปรากฏการณ์ทางแสงที่สะท้อนออกมาเป็นรูปดาวเมื่อต้องกับแสงไฟ โดยสามารถพบได้ทั้งดาว 4, 6 และ 12 แฉก เรียกว่า ทับทิมสาแหรก (Star Ruby) สามารถขุดพบได้ในหลายประเทศ

ด้วยความที่ทับทิมหายาก จึงทำให้มีราคาสูงกว่าอัญมณีประเภทอื่นๆ รวมทั้งอัญมณีในตระกูลคอรันดัมด้วยกันเอง

นอกจากจะสวมใส่เพื่อความสวยงามแล้ว ทับทิมยังเกี่ยวโยงกับความเชื่อในด้านโหราศาสตร์ สุขภาพ และความรัก โดยเชื่อกันว่าสามารถช่วยปกป้องผู้สวมใส่จากสิ่งชั่วร้าย นำมาซึ่งความมั่งคั่งและยศฐาบรรดาศักดิ์ อีกทั้งเชื่อว่าสามารถบำบัดโรคภัยไข้เจ็บได้

ด้านความรัก ทับทิมยังสื่อความหมายถึงความสมหวัง จึงไม่แปลกเลยที่หลายๆ คนเลือกซื้อแหวนหมั้นประดับทับทิม แทนการซื้อแหวนเพชร เพื่อสื่อถึงความสุขและความสมหวังของคู่รัก แล้วก็ยังนิยมมอบให้เป็นของขวัญในโอกาสครบรอบแต่งงานด้วย